جریان حامی دولت، از همان جناحهای معمول هستند
همان دوقطبی سابق
مصطفی ایزدی . فعال سیاسی
در بین سیاستورزان و کنشگران اجتماعی، فرصتطلبانی یافت میشوند که بهقول معروف هوای باد را دارند و همیشه مراقب «جهت» آن هستند تا خود را با آن بههرطرف که میوزد، هماهنگ کنند. البته تعداد و «جماعت» آنهایی که این ویژگی را دارند به میزانی نیست که بتوان میانه دو جناح اصلی حوزه سیاست را به آنان ربط داد. حتی اگر تعریفی هم برای جناح میانه بتوان ارایه کرد، نه با عنوان «همآن و هماین» بلکه با موضوع «نهآن و نهاین» قابل بحث است. پیش از ورود به بحث، این فرض را درنظر میگیریم که در ایران، تاکید بر دینداری، خدمتگزاری و عرق ملی، همواره در حرکتها و تحرکات سیاسی و اجتماعی فعالان این دو عرصه، نقش جدی ایفا میکند. در کشور ما هم شرایطی شبیه برخی کشورهای دیگر وجود دارد. در سایرکشورها، زنان و مردانی هستند که یا سیاسیاند یا بدون درنظرگرفتن فضای سیاسی، به زندگی روزمره خود مشغولند. آن دسته از جامعه که خود را صاحب نقش در معادلات سیاسی میدانند و به فعالیتهای گوناگون اجتماعی و فرهنگی و هنری و علمی میپردازند، بهطور عمده طرفدار یکی از دوجناح اصلاحطلب یا اصولگرا هستند. این تقسیمبندی در مقاطع گوناگون در ترازوی سنجش کمیت، به کفههای مساوی قرار نمیگیرند. اما افراد معتقد و استوار در بینش، با بالا و پایینرفتن کفهها، خود را از دایره حامیان یا کنشگران آن جناح و دیدگاه سیاسی، به بیرون پرتاب نمیکنند. اصلاحطلبان واقعی، همواره بر مسلک اصلاحطلبی و آرمانهای آن پایبند هستند هر چند در سالهای اخیر، کمتر پیش آمده که زمینه فعالیت و عمل در عرصههای مختلف را در مقابل خود ببینند. در سوی مقابل در میان اصولگرایان واقعی هم این اصل صدق میکند و آنان بر مشی محافظهکارانه خود اصرار دارند. در جریان انتخابات خرداد92، هفتنفر از چهرههای سیاسی شاخص جناح راست -البته با دیدگاههای متفاوت در شیوه اداره کشور- دیدگاههای خود را به مردم عرضه کردند. یکیاز آنان که سالیانی چند خود را از متن مدعیان اصولگرایی، به حاشیه جناح مذکور رسانده بود، برای مدیریت قوهمجریه، برنامه هایی عرضه کرد و شعارهایی سر داد که برای اصلاحطلبان علاقهمند به حضور در میدان انتخابات، جاذبههای قابل توجهی داشت. این یکنفر کسی جز حسن روحانی نبود. البته روحانی در سالهای پیش از آن به سبب نوع رفتار سیاسی و ارتباط با جریانهای مختلف، فاصله قابل لمسی با جریان اصولگرا به ویژه با قرائت پس از سال 84 پیدا کرده بود. روحانی از فضای خاص ناشی از رفتار و گفتار حامیان دولت دهم، حسن استفاده را کرد و با شعار اعتدال، شانس خود را در جدایی از محافظهکاران اتخاذ کرد. او در مناظرهها و سخنرانیهایی که ایراد کرد، به نقد جدی روشهای مدیریتی هشتسال گذشته پرداخت و بر محبوبیت خود افزود به گونهای که توانست بیشتر از آرای مجموع ششنامزد دیگر، رای بهدست آورد و رییسجمهور ایران شود. این پیروزی تنها محصول انتقادات تندوتیز از عملکرد رییسجمهور پیشین نبود، بلکه برنامهها و شعارهای او و مهمتر از همه، حمایت شخصیتهای مهم اصلاحطلب از وی، او را راهی ساختمان ریاستجمهوری کرد. عدم نتیجهگیری اصولگرایان، ریزشهایی را در این جریان سیاسی ایجاد کرد، به گونهای که فرصت پیشبرد اهداف محافظهکاران، در اختیار معدودی از نیروهای تندرو قرار گرفت و برخی نیز درصدد ایجاد تشکل جدیدی که در حمایت منتخب مردم، یعنی دکتر حسن روحانی باشد، برآمدند. این بخش از اصولگرایان، که خود را نیروهای معتدل معرفی کردند و پایبند شعارها و برنامههای آقای رییسجمهور هستند، بهدنبال انسجام و پیداکردن راه و کار جدید بودند. از طرفی بخش قابل توجهی از اصلاحطلبان، به دلیل تاثیرشان در پیروزشدن رییس جهور روحانی، به این نتیجه رسیدند که مردم به دلیل رنجهایی که از تندروی، بهویژه نوع اصولگرایانه آن بردند، نگاه متفاوتی به عرصه امروز سیاست دارند که به نوعی تعامل میرسد. روش مواجهه پسندیدهای که اصولگرایان معتدل با نامزد مورد نظر اصلاحطلبان داشتند، زمینهای را پیش آورد که به هم نزدیک شوند و بهمنظور ایجاد تحول در عرصه عمومی کشور، عنوان تحولخواهی را برای مجموعه پیوسته خود برگزیدند. این اقدام به معنی این نیست که اصولگرایان معتدل، اصلاحطلب شدهاند و همه مواضع و دیدگاههای اصلاحطلبان را پذیرفتهاند و نیز به این معنا نیست که اصلاحطلبان درون دولت روحانی و نیز حامیان اصلاحطلب وی، به جناح اصولگرایی پیوستهاند. بنابراین باید تاکید کرد که اصلاحطلبان، همان هستند که بودند و اصولگرایان نیز همان هستند که بودند، منتهی بخشی از هر کدام، منشی را در سیاستورزی یا حکومتگری انتخاب کردند که دولت را برای رسیدن به اهداف و آرمانهایش، کمک کنند. بنابراین به نظر میرسد که تحولخواهی، یک جناح یا خط سومی نیست که بین اصلاحطلبی و اصولگرایی شکل گرفته باشد، بلکه در جامعه ما همان دو جناح با سابقه، جریان دارد و هر کدام میتوانند در برخورد درست با یکدیگر، همکار همدیگر در سازندگی، اصلاح و پیشرفت ایراناسلامی باشند. فضای سیاسی کشور نیز در این ماههای اخیر نشان داده که همچنان همان دو قطبی سابق برقرار است. سیاستورزی بیرون از دو جناح موجود، مردم را دچار نوعی سردرگمی سیاسی میکند. در چنین حالتی، تندروها و افراطیون میتوانند با شعارهای انحرافی جای پای خود را در عرصه اجتماعی، محکم کنند. در صورتی که امروزه تندروها در اقلیتند، اما اگر استحکام در دیدگاههای اصولگرایان معتدل و اصلاحطلبان همراه آنان پراکنده شود، این تندروها هستند که میدان را به اشغال خود درمیآورند. به ویژه، در آینده نه چندان دوری که انتخابات دهم مجلس شورای اسلامی فرا میرسد، هواداران دولت یازدهم، نیازمند انسجام همهجانبه و پیروزی بزرگ در انتخابات هستند، ضرورت دارد به این آرایش سیاسی توجه کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.