|

موانع توافق هسته‌ای

ترجمه آناهیت روحانی

در روزهای اخیر، رییس‌جمهوری ایران با برداشتن دوگام محکم، حمایت خود را از توافق با قدرت‌های جهان برسر مساله هسته‌ای اعلام کرد. او یکشنبه گذشته در نطقی در مورد مشکلات اقتصادی ایران بر این نکته تاکید کرد که ایران در انزوا به بالندگی اقتصادی نخواهد رسید. رییس‌جمهوری ایران سه‌هفته پیش‌تر از این نطق، صراحتا اعلام کرد که در برابر تندروها ایستادگی خواهند کرد. آن‌سوی کارزار «باراک اوباما» نیز با مخالفت‌های کنگره آمریکا روبه‌روست؛ کنگره‌ای که «رابرت منندز» سناتور دموکرات از یک‌سو و «مارک کرک» سناتور، جمهوریخواه از سوی دیگر، از هیچ کوششی برای اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران دریغ نمی‌کنند؛ موضوعی که قطعا باعث مانع‌تراشی بر سر راه مذاکرات و رسیدن به توافق خواهد شد. مذاکره‌کنندگان ایران و کشورهای1+5 این هفته مذاکرات را در ژنو از سر خواهند گرفت؛ مذاکراتی که از یک‌سو به دنبال محدود‌کردن فعالیت‌های هسته‌ای ایران است و از سوی دیگر باید نیاز ایران به انرژی هسته‌ای با مقاصد پزشکی و تامین انرژی را مدنظر داشته باشد. رییس‌جمهوری ایران جدیت خود را در ایستادگی صریح خود مقابل تندروهایی که با هرگونه توافقی مخالف هستند، نشان داده است و در این راه حتی دست‌به‌دامان فرهیختگان، جامعه علمی، تاجران و تمامی کسانی که به توافق روی خوش نشان داده‌اند، شده است. او در سیاست حمایتی بی‌سابقه‌ای، حتی از برگزاری رفراندوم (همه‌پرسی عمومی) سخن به میان آورد. رییس‌جمهوری ایران معتقد است حفظ سانتریفیوژها تنها آرمان دولت نیست. مسلما روحانی راه سختی را در پیش دارد.

ظریف، وزیرخارجه و مذاکره‌کننده اصلی ایران روز سه‌شنبه توانست نظر مثبت مجلس را پس از جلسه پرسش و پاسخ نمایندگان مخالف بر سر مذاکرات هسته‌ای دوباره به دست بیاورد. از سوی دیگر، رهبر عالی ایران روز چهارشنبه نسبت به قابل‌اعتمادبودن آمریکایی‌ها و لغو تحریم‌ها از سوی این کشور ابراز تردید کرد که البته تردید ایشان کاملا بجا و ریشه‌دار است؛ چراکه اوباما تنها اختیار لغو موقت تحریم‌ها را دارد؛ اقدامی که در نوامبر٢٠١٣ با صادرکردن اجازه بازپس‌گیری ماهانه ٧٠٠میلیون‌دلار از سرمایه‌های توقیف‌شده ایران انجام داد، اما اختیار لغو بخش عمده تحریم‌ها در دستان کنگره آمریکاست؛ جایی که اعضای آن تهران را قابل اطمینان نمی‌دانند و حتی جمهوریخواهان که عنان کنگره را به دست خواهند داشت، اعمال تحریم‌های بیشتر و شدیدتر علیه ایران را در دستور کار خود دارند. رییس جدید کمیته ارتباطات خارجی کنگره آمریکا، سناتور «باب کروکر» جمهوریخواهی از ایالت تنسی، در گفت‌وگویی اظهار کرد که دقیقا مطمئن نیست چه زمانی تحریم‌ها علیه ایران تشدید خواهد شد اما سعی می‌کند کنگره را برای توافق هسته‌ای آماده کند. چگونگی مدیریت این امر برای او به‌منزله آزمون لیاقت ریاست اوست. تعهد «کروکر» برای مدیریت امور به‌نحوی که بتوان به نتیجه مطلوب دست یافت، ساده نیست. انجام مذاکرات به شکلی موفقیت‌آمیز، صحه‌گذاشتن کنگره بر موفقیت‌آمیزبودن آن، جلب اعتماد رهبری ایران و افزایش احتمال رسیدن به توافقی همه‌‌جانبه، منجر به سرافراز بیرون آمدن کروکر از این آزمون می‌شود. توافقی که باید به‌واسطه آن از یکسو فعالیت‌های هسته‌ای ایران محدود شده، امنیت در منطقه برقرار شود و از سوی دیگر منافع ایران نیز حفظ شود و البته مخالفان را نیز باید در سوی دیگر این جریان در نظر داشت. در آخر و پس از تمام آنچه گفته شد، در صورت رسیدن به توافقی همه‌جانبه، اگرچه هنوز خطراتی طرفین را تهدید می‌کند، اما مسلم این است که ریسک بزرگ‌تر، توقف یا عدم موفقیت در رسیدن به توافق، شدت‌گرفتن فعالیت‌های هسته‌ای ایران، اعمال تحریم‌های شدیدتر علیه این کشور و بالاگرفتن تنش‌ها است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.