|

دور دوم بازی فلسطین در شورای‌امنیت

اردشیر زارعی‌قنواتی

ارایه قطعنامه پیشنهادی کشورهای عربی و دولت خودگردان فلسطین در روز 30 دسامبر2014 توسط اردن، با هشت‌ رای‌مثبت، پنج رای‌ممتنع و دو رای‌منفی در شورای‌امنیت سازمان‌ملل‌متحد نتوانست از سد قانونی 9رای مثبت بگذرد. کشورهای دارای حق وتوی روسیه، چین و فرانسه، در کنار اعضای غیردایم آرژانتین، شیلی، اردن، لوکزامبورگ و چاد به این قطعنامه رای مثبت دادند و در مقابل، آمریکا و استرالیا با رای منفی و بریتانیا، لیتوانی، رواندا، کره‌جنوبی و نیجریه با رای‌ممتنع خود موجب شکست قطعنامه پیشنهادی شدند. هرچند از قبل نیز دولت آمریکا به صراحت اعلان کرده بود که حتی درصورت کسب 9رای لازم برای تصویب این قطعنامه، آن را وتو می‌کنند اما به‌دلیل تغییر موضع نیجریه در آخرین دقایق مانده به رای‌گیری، واشنگتن از یک مخمصه سیاسی - اعتباری برای استفاده از حق وتوی خود فارغ شد. خوش‌باوری اعراب و تشکیلات خودگردان برخلاف توصیه کارشناسان و تحلیلگران منطقی و مستقل برای به‌تعویق‌انداختن چندروزه موضوع برای ورود پنج عضو جدید غیردایم به شورای‌امنیت که اکثرا حامی استقلال فلسطین هستند، بار دیگر این نکته مهم را اثبات کرد که در مجامع حقوقی و نهادهای بین‌المللی، هرگز نباید دستیابی به هدف را به قضا‌و‌قدر محول کرد. شاید مورد نیجریه و تغییر موضع این کشور در آخرین دقایق جلسه در جای خود مستلزم یک آسیب‌شناسی عینی در محیط بین‌المللی و فضای سیاسی جاری باشد چراکه کسب منافع دولت‌ها از طریق سیاسی رقم می‌خورد. از روز اول ژانویه کشورهای آنگولا، مالزی، نیوزیلند، ونزوئلا و اسپانیا در شورای‌امنیت، جانشین کره‌جنوبی، استرالیا، رواندا، آرژانتین و لوکزامبورگ شده‌اند که براساس ترکیب اعضای جدید، نسبت به اعضای حذف‌شده، یک چربش محسوس به‌نفع فلسطینی‌ها دیده‌ می‌شود. از آنجا که هم‌اکنون کسب 9رای موافق در شورای امنیت برای قطعنامه پیشنهادی فلسطینی‌ها در دسترس قرار دارد بار دیگر تشکیلات خودگردان فلسطینی قرار است این قطعنامه را به رای اعضای شورای امنیت بگذارد. هرچند طبق مکانیسم شورای امنیت این‌بار ظاهرا فلسطینی‌ها می‌توانند از سد 9رای قانونی عبور کنند اما همچنان سد بزرگتر وتوی قطعنامه از سوی آمریکا وجود دارد و به یقین، واشنگتن مجبور به استفاده از این اهرم بازدارنده خواهد شد. در چنین شرایطی حداقل به لحاظ سیاسی و اخلاقی، فلسطینیان می‌توانند انتظار یک پیروزی دیپلماتیک را درخصوص حمایت اکثریت از تشکیل دولت مستقل فلسطین داشته باشند. هرچند شکست فلسطینیان و حامیان آنان در دور اول رای‌گیری در شورای امنیت برای اعتبار آنان تاسف‌آور بود اما همین ناکامی موجب شد تا تشکیلات خودگردان فلسطین و«محمود عباس» رییس آن با عبور از محافظه‌کاری کنونی به دنبال استفاده مناسب‌تر از مکانیسم‌های قانونی در چارچوب حقوق بین‌المللی تشویق شوند. درخواست عضویت فلسطین در دادگاه بین‌المللی کیفری و همچنین 16کنوانسیون بین‌المللی توسط محمود عباس و ارایه رسمی آن در روز دوم ژانویه توس«ریاض‌منصور» نماینده هیات فلسطینی به سازمان‌ملل‌متحد از تبعات رویکرد جدید تشکیلات خودگردان نسبت به وضعیت جدیدی است که در آن، هیچ امیدی به ادامه مذاکرات صلح در چارچوب مذاکره با دولت راست‌گرای«بنیامین نتانیاهو» نخست‌وزیر اسراییل وجود ندارد. عکس‌العمل‌های عصبی و تلافی‌جویانه از سوی دولت نتانیاهو درخصوص عضویت فلسطین در دادگاه بین‌المللی کیفری و ممانعت از انتقال بودجه دولت فلسطینی که بالغ بر حدود 125میلیون‌دلار می‌شود هرچند به تشکیلات خودگردان، فشارهای مالی وارد می‌کند اما مطمئنا خشم جامعه‌جهانی را به‌همراه خواهد داشت. فلسطینی‌ها طبق تجربه تاریخی چیزی برای از دست‌دادن ندارند و به همین دلیل باید فارغ از هر فشاری، از تمامی امکانات در دست خود به‌لحاظ دیپلماتیک، بیشترین استفاده ممکن را ببرند. تهدیدات نتانیاهو و دولت افراطی او بیش از آنچه ناشی از قدرت و «مشروعیت اقدام» باشد موقعیت بازیگر شکست‌خورده‌ای را نمایندگی می‌کند که سعی دارد بازی را به هم بزند. نتانیاهو در شرایط کنونی بیش از هرچیز نگاه به انتخابات «کنست» در ماه‌مارس دارد و به‌همین دلیل اگر در دور دوم ارایه قطعنامه پیشنهادی فلسطینی‌ها به شورای امنیت، یک موفقیت سیاسی و حتی سمبولیک برای طرف فلسطینی حاصل شود، می‌تواند موجب بزرگ‌ترین ضربه به او محسوب شود. از آنجا که تا قبل از انتخابات، نمایندگی جناح راست و جلب نظر بنیادگرایان یهودی در دستور کار نتانیاهو قرار دارد، او از هرگونه حرکت درست و منطقی در چارچوب یک روند دیپلماتیک در مقابل اقدامات فلسطینی‌ها عاجز خواهد بود و این بهترین موقع برای ارتقای جایگاه حقوقی و قانونی دولت فلسطینی در معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی است. جامعه فلسطینی در چنین شرایطی باید به شدت مراقب ماجراجویی و احتمال بحران سازی‌های امنیتی توسط دولت نتانیاهو باشد و تمام نیروی خود را صرف اقدامات دیپلماتیک کند و در تله«بی‌بی» برای تشدید منازعات نظامی - امنیتی نیفتد. ادامه فشار دیپلماتیک و زیرضرب قراردادن نتانیاهو در مجامع معتبر جهانی در شرایطی که خاورمیانه روزهای حساسی را می‌گذراند و پرونده هسته‌ای ایران نیز به نقطه حساس تصمیم‌گیری رسیده است می‌تواند از میزان تاثیرگذاری دولت او در ژئوپلیتیک منطقه‌ای به شدت بکاهد. همچنین درگیری بین دولت‌های محافظه‌کار عرب و دولت نتانیاهو در شورای‌امنیت و مجامع‌جهانی می‌تواند از اتحاد و همسویی نامیمون جدید بین آنان در زمینه بحران‌های خاورمیانه، از جمله در سوریه، عراق، لبنان و مذاکرات هسته‌ای ایران جلوگیری کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.