|

لطفا پوستر دوره قبل را ضمیمه کنید

فرزانه ابراهیم‌زاده

پوستر یا دیوارکوب جشنواره سال 93 غیرتئاتری‌ترین پوستر جشنواره‌ای است که در طول 33دوره جشنواره تئاتر کشور طراحی شده‌. باور نمی‌کنید؟! سری به http://fadjrtheaterfestival.com/ بزنید و برای چنددقیقه به فلشی که در کنار سایت از پوستر دوره‌های قبلی جشنواره گذاشته شده؛ نگاه کنید. مهم نیست تخصصی در حوزه گرافیک یا نشانه‌شناسی داشته باشید، نشانه‌های مشترک که شما را به یاد تئاتر می‌اندازد این ادعا را ثابت می‌کند. تقریبا همه این 32 پوستر حتی آنهایی که در زمان خود با واکنش‌هایی روبه‌رو بودند یک نماد روشن تئاتر در خود داشتند. کاش تا دیر نشده مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد از بین 32پوستر قبلی یکی را به‌عنوان پوستر قبلی ضمیمه‌اش کنند تا کسانی که به جشنواره می‌آیند، در گذر از سالن‌های برگزار‌کننده بدانند با تئاتر روبه‌رو هستند،نه تبلیغ فرش یا رستوران. البته شاید با خواندن این جملات اگر در جریان داستان نباشید کمی شوکه شوید؛ مثل اهالی تئاتر که روز چهارشنبه بعد از مراسم خصوصی رونمایی پوستر با آن روبه‌رو شدند. طراح پوستر، روز جمعه در خبری که روابط عمومی مرکز هنرهای نمایشی منتشر کرده درباره این پوستر توضیحاتی داد که این عدم تجانس با تئاتر را بیشتر نشان می‌داد. آنچه طراح بر آن تاکید دارد ایستادگی درباره هویت فرهنگی بر محور تئاتر ملی است، چیزی که عنصر گم‌شده این پوستر است. طراح پوستر در متن شاعرانه و رمانتیک خود- نقل مستقیم از متن - با توضیحاتی درباره هویت و اینکه جامعه‌ای که شاعر ندارد، بی‌هویت است بر این نکته تاکید کرده که این دوره از جشنواره بر محور شعار «هویت ایرانی- تئاتر ملی» استوار بوده است و بعد به موضوع نمایش پرداخته‌اند و آن را به امر مقدس هنر- از نگاه خودش- کشانده و تاکید کرده است: «هنر مقدس، در ساده‌ترین تعریف، تبدیل مربع به دایره و دایره به مربع است. دایره، نشان آسمان و دور بی‌پایان کیهانی و ذات الوهیت و مربع، نشان زمین و خانه و تثبیت ذات الوهیت بر زمین است.» اما سوالی که به‌دنبال این توضیح در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد این است که آیا ما با سی‌وسومین دوره جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر روبه‌رو هستیم یا جشنواره تئاتر آیینی ـ سنتی که هر دوسال یک‌بار برگزار می‌شود و تعریف خودش را دارد؟ در کانتکس جشنواره تئاتر آیینی ـ سنتی شاید چنین پوستری با این توضیح قابل توجیه است. اما آیا این پوستر نشانه‌ای از اهمیت بین‌المللی این جشنواره را هم در خود دارد؟ استفاده از رنگ‌های اکر و فیروزه‌ای که نشانه‌ای از هویت ملی است و این زن و مرد که با نقاب در عکس همه را به نقشه مینیاتورپوش‌شده ایران دعوت می‌کنند با دو ماسک منقوش به ترنج نماد آدم‌وحوا هستند. به نظر می‌رسد این دو نقاب مهم‌ترین بخش تئاتری طراح پوستر برای آن بوده که تاکید می‌کند طراحش نشانه‌های ایرانی را در آن گنجانده است. اما با ادای احترام به هنر سازنده، این دو ماسک بیشتر از آنکه بخواهند فرهنگ ایرانی را تداعی کنند جشن تولد را به یاد مخاطب می‌اندازد. از سوی دیگر میناتوری که طراح پوستر از آن با عنوان «این پرده از بهشت» نام برده و خالقش را با رضا عباسی، میناتوریست بزرگ عصر صفوی برابر دانسته این سوال را به ذهن می‌آورد که آیا قرار بوده برای دیدن میناتور دعوت شویم یا به دیدن تئاتر برویم؟ تئاتر هنر نشانه‌ها و نمادهاست؛ آیا بهتر نبود به‌جای این‌همه طرح و نقش تنها به یکی، دو نشانه تئاتری بسنده می‌شد؟ شبیه آنچه در پوستر بیست‌وهشتمین دوره جشنواره بود و در بستر رنگی فیروزه‌ای و اُکر و تنها با دو خط که مخاطب را بی‌هیچ توضیحی به اینکه این پوستر، پوستر جشنواره تئاتر است راهنمایی می‌کند و نه چیز دیگری. پی‌نوشت: در آخرین ساعات خبری روز گذشته، 19 دی‌ خبرگزاری مهر اعلام کرد دبیر جشنواره این دوره تئاتر فجر به احترام هنرمندان تئاتر و تجسمی، این پوستر را رد و فراخوانی برای طراحی پوستر جدید منتشر شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.