افت قیمت نفت در سایه رخوت
محمدعلی خطیبی . نماینده سابق ایران در اوپک
افت قیمت دلار در ماههای اخیر سبب نگرانی مردم و مسوولان شده است. روز سهشنبه هفته جاری شاهد بودیم قیمت نفت آمریکا به 48/5دلار رسید. دلیل اصلی این افت قیمت فشار اضافه عرضه در بازار نفت است. در حال حاضر در بازار انرژی حدود 1/5میلیونبشکه اضافهتولید وجود دارد که با طیشدن فصل سرما در نیمکرهشمالی و فرارسیدن بهار در صورت ادامه وضع موجود این رقم به حداقل دومیلیونبشکه خواهد رسید. به صورت سنتی در سازمان اوپک دو گرایش عمده وجود دارد. گرایش اول طرفداران قیمت هستند که معتقدند باید حتما سطحی از قیمت ولو با کاهش تولید حفظ شود؛ گرایش دوم طرفداران نظریه سهم بازار هستند که معتقدند مهمتر از عواید مالی کوتاهمدت حاصل از فروش نفت، حفظ سهم اوپک از بازار و از چرخهخارجکردن رقباست. در سالیان گذشته نظریه طرفداران سهم بازار چندان طرفدار نداشت. کشورهایی که این نظریه را ترویج میکردند در عمل با فشار دیگر اعضا مجبور به پذیرش ایده طرفداران حفظ قیمت میشدند. نظریات این گروه در دهههای گذشته برای ازچرخه خارجکردن نفت روسیه و دریای شمال شکست خورده بود. در سال گذشته میلادی این گروه مجددا قدرت گرفتند و به بهانههایی مانند از سوددهی خارجکردن نفت شیل آمریکا راه را بر کاهش تولید اوپک بستند. درست در آخرین اجلاس اوپک همزمان با اعلام سقف تولید 30میلیونبشکهای این سازمان، قیمت نفت هفتدلار سقوط کرد. در حال حاضر بازار نفت به لحاظ روانی انتظاری برای تغییر وضعیت ندارد. این بار روانی راه را برای افت بیشتر قیمت نفت هموار کرده است. کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده باید برای تغییر این وضعیت وارد عمل بشوند. در سال 2008 وقتی قیمت نفت از حدود 140دلار به 50دلار رسید، نشستی بین اعضای اوپک و IEF (سازمان بینالمللی انرژی که شامل تمام کمپانیها و کشورهای تولید و مصرفکننده انرژی میشود) برگزار شد. در این نشست رایزنیهایی انجام شد که سبب بازگشت قیمت نفت به 80 و 90دلار شد. این تجربه برای شرایط امروز نیز بسیار راهگشاست. در شرایط فعلی شاهد این هستیم که کشورهایی مانند عربستان و کویت که در سالهای گذشته سهم خود از بازار را افزایش دادهاند، از نظریه حفظ سهم بازار دفاع میکنند. از طرف دیگر مصرفکنندگان نیز میدانند این افت قیمت در نگاه میانمدت، سبب کاهش سرمایهگذاری شده و در آینده به ضرر این کشورها خواهد بود. در تمام مذاکرات نشست سال 2008 که من بهعنوان نماینده ایران در آن حضور داشتم، تمام کشورها بر مساله ثبات در بازار تاکید داشتند. به نظر میآید در شرایط حاضر نیز باید کشورهایی مانند ایران پیشقدم شوند و اجلاس مشابهی را ترتیب دهند تا با رایزنیهای فنی و سیاسی با فشار بر کشورهایی مثل عربستان و کویت، سطح تولید را کاهش دهند و ثبات را به بازار برگردانند. تنها چیزی که در شرایط حاضر غیرقابل قبول است؛ رخوتی است که از دستگاه دیپلماسی کشور در این موضوع شاهدیم. ایران باید هرچه سریعتر برای رایزنیهای سیاسی و تشکیل اجلاسهای مشابه وارد عمل شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.