حکومت خصوصیهای چین بر بازار
مژده خطامی: یکی از رویدادهای خبرساز بازار فناوری اطلاعات در سال گذشته میلادی(2014)، ورود شرکت چینی «علیبابا» به بورس نیویورک بود. 29شهریور علیبابا در نخستین روز عرضه سهامش 21/8میلیارددلار سرمایه جلب کرد؛ رقمی که بهوضوح حاکی از علاقه سرمایهگذاران به این شرکت بزرگ خریدوفروش آنلاین است. با قیمتی که سهام علیبابا در آن روز داشت ارزش آن تا ۱۶۸میلیارددلار تخمین زده شد؛ میزانی که بهطور چشمگیری از ارزش شرکت آمازون که حدود ۱۵۰میلیارددلار برآورد میشود، بالاتر است. گروه علیبابا با بیش از ۵۰۰میلیونکاربر، حدود 80درصد از تجارت الکترونیک کل چین را در اختیار دارد و بهگفته کارشناسان، اکنون این شرکت چینی برای جبران حضور کمرنگش در بازار فروش تلفنهای همراه در چین است که بازار بورس نیویورک را هدف گرفته است. نخستین موج در دهه1980 روی داد؛ یعنی درست پس از آنکه «دنگ زیائوپینگ» در سال1978 اصلاحات اقتصادی خود را آغاز کرد و شرکتهایی مانند هواوی و لیگند (پیشروی لنوو) در آن متولد شدند. موج بعدی در سال1992 آغاز شد؛ درست زمانی که «دنگ» «تورجنوبی» افسانهای خود را ادامه داد. این موج، شرکتهایی را که در موج نخست تاسیس شده بودند، ارتقا داد و سکوی پرش برای شرکتهای بسیار زیاد دیگری شد. تعدادی از دولتمردان پیشین چین تصمیم گرفتند دل به دریا زده، تاجر شوند و گروه معروف «باند92» را تشکیل دهند. نیمهدوم دهه1990، سومین موج کارآفرینی چین شکل گرفت و شرکتهای اینترنتی مهمی مانند بایدو، علیبابا و تنسنت که به اختصار «BAT» خوانده میشوند، پا به عرصه وجود گذاشتند. موجچهارم، اواخر دهه2000، آغاز شد و پیشگامان آن شرکتهای متولد شده در دهه1980 و پس از آن بودند. بسیاری از این شرکتهای تازهتاسیس، در حوزههای مرتبط با اینترنت و تجارتهای الکترونیکی فعالیت میکردند. این افراد جوان که در عصر پس از اصلاحات بزرگ شدهاند، تلاش کردند تا نهتنها موفقیت شرکتهای اینترنتی آمریکایی مانند گوگل و فیسبوک را نسخهبرداری کنند بلکه نگاهی نیز به موفقیتهای BAT که از غولهای بومی چین است داشته باشند. این موج، اعداد و ارقام بسیار بزرگتری را نسبت به پیشینیان خود عرضه کرد؛ بسیاری از آنها میخواهند «جک ما یون» - رییس علیبابا - یا «پونی ما هواتنگ»- بنیانگذار نتسنت- بعدی برای چین باشند. موضوع مهم در مورد کارآفرینان دونسل نخست، اصلاحات اقتصادی چین این است که چگونه شرکتهایشان توانستهاند خود را با تغییرات رویداده در طول این دوره، سازگار کنند. آنها زمانی تجارتهایی را بنیان نهادهاند که اقتصاد چین هنوز بهشدت دولتی بوده است. آنها از بحران مالی آسیا در اواخر دهه1990 جان سالم بهدر بردند، در برابر سیل شرکتهای خارجی که پس از پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی به این کشور هجوم آوردند، مقاومت کردند و در نهایت بر رکود جهانی که در پی این بحران جهانی اقتصادی ایجاد شده بود، سوار شدند. در بطن روح کارآفرینی چینی سهعنصر اصلی نهفته است: «غرور»ی که میخواهد یکبار دیگر چین را در اوج و در بین کشورهای پیشرو ببیند، «بلندپروازی»- اعتقادی که در آن الهامها دستیافتنی میشوند- و «مکتب کنفوسیوس چینی» که شکلدهنده الهامها برای تجارت و فراتر از آن است. مطالبه «رویای چینی»، اغلب وقتی که کارآفرینان در مورد انگیزههای خود صحبت میکنند، نمود پیدا میکند. این باور وجود دارد که چین امروز هم از نظر مقیاس و هم از نظر پیچیدگی، پیشرو در چگونگی تکامل محیط تجاری جهان است. بهخوبی مشاهده میشود که چگونه فناوری بهویژه اینترنت موانع را از سر راه صنایع برداشته و رقابت بین بخشها را ترویج میکند. تجارتها برای آنکه بتوانند دوام بیاورند، باید بهدنبال منابع جدیدی از امتیازها و برتریها باشند. حتی اگر به معنای حرکت به جایی فراتر از حوزه رایج تخصصشان باشد. اینترنت محنصر به چین نیست اما تاثیر آن روی این کشور بهخاطر ماهیت نوپای اقتصادش وسیعتر و برجستهتر از اقتصادهای توسعهیافته دنیاست. پیچیدگی و سرعت تغییرات در چین، بر اهمیت و ارزش ابتکارات و نوآوریها تاکید دارد. کارآفرینان برای موفقیت نیاز دارند مزایای مقیاس و پویایی چین را بهکار گیرند تا شرکتهایشان بهسرعت رشد کند، قدرتمند و انعطافپذیر شده و حتی برای بارها و بارها احیاشدن، آماده شود. در این بین، یک کارآفرین چینی اخیرا توجه جهانیان را به خود جلب کرده است: «جک ما» مدیر شرکت علیبابا که نامش در بازار سهام نیویورک بهخوبی میدرخشد. براساس اعلام بلومبرگ، آقای«ما» ثروتمندترین شخصیت چین با شبکه ثروت 21/9میلیارددلار آمریکاست. دومین و سومیننفر در فهرست ثروتمندان چین «پونی ما» مدیر نتسنت و «روبین لی یانهونگ» مدیر بایدو هستند. این سهمرد تجارتهای خود را از 15سال پیش آغاز کردند و به بزرگترین شرکتهای اینترنتی در چین تبدیل شدهاند. همانطور که بیشتر مردم میدانند، آنها شاهزاده نیستند، هیچ وابستگی دولتی خاصی ندارند و همگی پیشینههای کاملا معمولی داشتهاند. چین تحول را آغاز کرده است؛ تحولی که میتواند فرصتها و چالشهای فوقالعادهای را برای این کشور به ارمغان بیاورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.