|

ابومازن در پایان راه

ماجد کیالی

هنوز کسی نمی‌تواند حدس بزند که محمود عباس (ابومازن)، رییس تشکیلات فلسطین به پایان راهش رسیده است یا اینکه راه تازه‌ای را خواهد گشود زیرا هرگونه تصویری در این‌باره منوط به گامی است که او بعد از این برمی‌دارد. البته عوامل بازدارنده زیادی وجود دارد که نمی‌گذارد ابومازن از چارچوب معاهده اسلو خارج شده و راه دیگری را انتخاب کند. یکی از آنها رهبری فلسطین در شکل فعلی آن است و دیگری تکیه بیش از اندازه فلسطینی‌ها به منابع پولی خارجی و وجود بیش از 160هزارکارمند در دولت خودگردان و سیطره اسراییل بر زندگی بیش از چهارمیلیون فلسطینی در اراضی اشغالی؛ آن‌هم در شرایطی که منابع اساسی آب، برق، انرژی و مصالح زیربنایی آنها به اسراییل و گذرگاه‌های کرانه‌باختری و غزه بستگی دارد و از آنجا به دنیای خارج مرتبط می‌شود. در همین رابطه می‌توان بار سنگین یک‌طبقه سیاسی حاکم (مستقر در سازمان آزادیبخش، دولت خودگردان و گروه‌ها) را احساس کرد که دیگر پتانسیل مبارزاتی سابق را ندارند. زندگی در سال‌های گذشته توام با رفاه و راحتی و پست و مقام به بهای تن‌دادن به خواسته‌های اشغالگران، همه آنها را عوض کرده است و سرانجام اینکه بدون تردید عدم شفافیت رهبری فلسطین در رابطه با مردم و نگفتن همه حقایق به‌اضافه سهل‌انگاری و آماده‌نکردن مقدمات وضعیت فلسطینی‌ها برای چنین روزی می‌تواند سهم عمده‌ای در افزایش تردیدها و نگرانی‌های محمود عباس داشته و او را از انتخاب راه‌های جدید باز دارد. در مقابل این همه مشکلات، برای ابومازن و رهبری فلسطین هیچ‌کاری نمانده که نکرده باشند. بیش از دودهه از روند سازش می‌گذرد که فلسطینی‌ها به آن بسیار دل بسته بودند، اما اکنون ادامه این راه به همین شیوه‌ای که هست، دیگر امکان‌پذیر نیست و موجب فقدان مشروعیت و نابودی جایگاه رهبری فلسطین در بین مردم خواهد شد. منظور این است که میدان مانور برای رهبری کنونی فلسطین بسیار تنگ و محدودشده است یا باید همچنان به زندگی در دولتی که دولت نیست و در زیر سایه اشغالگری ادامه دهد یا با واژگون‌کردن میز، وضعیت موجود را نپذیرفته و به‌دنبال ایجاد معادلات سیاسی جدید در نزاع با اسراییل باشد. تا اکنون رهبری فلسطین در چالش‌های پیش‌روی خود با احتیاط شدیدی با دوطرف اسراییلی و آمریکایی برخورد کرده است. در حقیقت فلسطینی‌ها کوشیده‌اند در چارچوب یک‌نوع مشروعیت بین‌المللی حرکت کنند؛ یعنی سازمان‌ملل‌متحد، شورای‌امنیت، دادگاه بین‌المللی لاهه و توافقنامه‌چهارم ژنو یا حرکت در حدومرزهای سیاسی که این‌گونه محافل و نهادها ترسیم می‌کنند. اما این حرکت با وجود اهمیتی که دارد، کافی نیست و در واقعیت‌ها نمی‌تواند منجر به نتیجه مشخصی شود یا معادلات کنونی بین اسراییل و فلسطینی‌ها را تغییر دهد، برای مثال هیچ‌کس به ذهنش هم خطور نمی‌کند که اسراییل بتواند از قطعنامه‌های سازمان‌ملل تبعیت یا حاضر باشد در چارچوب آنها حرکت کند. و هیچ‌کس نمی‌تواند باور کند که ایالات‌متحده بتواند روزی دست از حمایت اسراییل بردارد. آمریکا طی سال‌های گذشته یعنی از زمان شروع مساله فلسطین تاکنون، بیش از 50بار از حق‌وتوی خود برای حمایت از اسراییل استفاده کرده است. توجه داشته باشیم حتی متن همین قطعنامه‌ای که فلسطینی‌ها تقدیم شورای‌امنیت کردند به‌گونه‌ای بود که در چارچوب خط‌مشی ترسیم‌شده، از سوی دوطرف اسراییلی و آمریکایی بگنجد؛ یعنی سقف خواسته‌هایی که در این قطعنامه مطرح شده بود، بسیار پایین‌تر از آن چیزهایی بود که پیش‌تر سازمان‌ملل درباره حقوق مشروع مردم فلسطین تعیین کرده بود. از این‌رو ابومازن، همان کسی که به‌دلیل ریاستش بر سازمان آزادیبخش فلسطین، دولت خودگردان و جنبش «فتح»، رهبری فلسطین را در شخص خود خلاصه کرد، حال در برابر یک‌دوراهی سخت قرار گرفته و تقریبا می‌توان گفت گام‌بعدی او یا انتخاب بعدی‌اش بسیار تعیین‌کننده خواهد بود یا این گام به معنای پایان راه او یا شروع راه تازه‌ای برای فلسطین است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.