|

شگفت‌انگیزترین جراحی‌های ۲۰۱۴

پاشیدن رنگ واقعیت بر بوم تخیل انسان

گروه علم: سال گذشته علم در عرصه‌های مختلف بسیار پیشرفت کرد، اما پیشرفت در عرصه پزشکی و به‌ویژه جراحی در چند مرحله در صدر اخبار رسانه‌ها قرار گرفت زیرا این‌بار خبرها گویای این بود که این نوع جراحی، پا را از حوزه زیست‌شناسی و پزشکی فراتر گذاشته و به بسیاری از حوزه‌های دیگر مانند الکترونیک و کامپیوتر وارد شده است. ساخت ابزارهایی که بتواند نقش اندام انسان را داشته باشد و بتواند کارآیی دست‌و‌پا را به نمایش بگذارد و حتی بتواند دستورهای مغز را درک و اجرا کند، برای بسیاری از مردم فقط در حوزه تخیل جریان داشت، اما گویا سال2014، سال پاشیدن رنگ واقعیت بر بوم تخیل و رویاهای انسان بود. جراحی جنین در رحم مادر محققان فرانسوی موفق شدند با انجام یک عمل جراحی شگفت‌انگیز، نوعی ناهنجاری نخاعی را در جنین داخل رحم مادر برطرف کنند. کارشناسان این عمل جراحی را انقلابی در علم پزشکی توصیف کردند. در آگوست 2014، پزشکان متوجه شدند که جنین پنج‌ماهه مادری فرانسوی دچار ناهنجاری «اسپینا بیفیدا» (Spina Bifida) است. «اسپینا بیفیدا» یا مهره شکاف‌دار، یکی از شایع‌ترین ناهنجاری‌های مادرزادی است که در ستون مهره ایجاد می‌شود. در این ناهنجاری در پشت قسمت حلقوی مهره، شکافی پدید می‌آید. این ناهنجاری، پس از تولد می‌تواند باعث بی‌اختیاری ادرار و مدفوع در نوزاد شود. علاوه‌براین حدود 30درصد از عقب‌ماندگی ذهنی نوزادان با این ناهنجاری مرتبط است. اگرچه این جراحی حدود چهارماه پیش از تولد کودک انجام شد، اما پزشکان ترجیح دادند تا حصول اطمینان از سلامت مادر و کودک، این خبر را رسانه‌ای نکنند. اکنون پزشکان با اطمینان‌خاطر می‌توانند بگویند که مادر و نوزاد هردو سالم هستند. اسکلت پوشیدنی، امیدی برای راه‌رفتن معلولان دیدار دوتیم برزیل و کرواسی در قالب بازی افتتاحیه رقابت‌های جام‌جهانی فوتبال 2014 برخلاف همیشه، نه با شوت یا پاس یکی از بازیکنان دو تیم که با شوت یک نوجوان معلول که پای رباتیک داشت، آغاز شد. این شوت، امید به زندگی سالم و عادی را در همه معلولان جهان بار دیگر زنده کرد. این نوجوان معلول برای آنکه بتواند با شوت خود، جام‌جهانی 2014 برزیل را تشریفاتی آغاز کند، از یک اسکلت بیرونی استفاده کرد که آن را همچون لباس پوشیده بود. این اسکلت با مغز کنترل می‌شود. در مغز این نوجوان الکترودهایی نصب شده بود که امواج مغزی را دریافت می‌کرد و با ارتباط بی‌سیم، فرمان‌های مربوط به راه‌رفتن یا شوت‌کردن را به اسکلت مکانیکی بیرونی منتقل می‌کرد. این اسکلت پوشیدنی حاصل مشارکتی غیرانتفاعی بین چندین دانشگاه و مرکز پژوهشی سراسر جهان است و «Walk Again» با معنی تحت‌‌اللفظی «بار دیگر قدم بردار» نام دارد. کنترل دست‌های آهنی با ذهن مردی آمریکایی که 40سال پیش دست‌های خود را در یک سانحه از دست داده بود، با استفاده از فناوری‌های جدید صاحب دو دست هوشمند شد که با کمک ذهن کنترل می‌شوند. محققان دانشگاه جان‌هاپکینز برای انجام این کار، ابتدا با جراحی ویژه‌ای، اعصابی که از مغز تا ناحیه قطع‌اندام می‌آمدند را به عضله سینه متصل کردند. پس از این جراحی، وقتی بیمار تصمیم می‌گرفت به‌طور مثال انگشت سبابه دستی که ندارد را خم کند، دستوراتی از مغز وی و از راه اعصاب، به قسمتی از عضله سینه‌ای وی رفته و انقباض بسیار کوچکی را در آن ایجاد می‌کرد. الکترودهای حساس و ظریفی که روی پوست عضله سینه کار گذاشته شده بودند، جریان‌های الکتریکی ناشی از انقباض قسمت‌های مختلف آن را ثبت و به کامپیوتر ارسال می‌کردند. کامپیوتر هم پس‌از ثبت و تحلیل این تغییرات، فرمان‌های ویژه‌ای را برای به‌حرکت‌درآوردن دست مصنوعی صادر می‌کرد. این مرد اکنون با کمک ذهن خود می‌تواند دست‌هایش را کنترل و در مسیر دلخواه به حرکت درآورد. چشم بیونیک به کمک نابینایان می‌آید محققان مرکز پزشکی لوزان ‌سوئیس در یک عمل جراحی موفقیت‌آمیز توانستند بینایی یک زن سوئیسی را پس از گذشت 15سال به وی بازگردانند. این عمل جراحی می‌تواند دنیای تاریک نابینایان را متحول و امید به بیناشدن را در آنها زنده کند. محققان در این جراحی از پروتز شبکیه چشم یا چشم بیونیک استفاده کردند. چشم بیونیک یکی از ابزارهای کمک‌بینایی است که از آن برای ارسال سیگنال‌های نوری به مغز استفاده می‌کنند. این پروتز که FDA نیز آن را تایید کرده است، از 60 الکترود کوچک ساخته شده که آن را به شبکیه بیمار پیوند می‌زنند. بیمار از طریق یک دوربین بسیار کوچک که روی عینک نصب شده است، پیام‌های اطراف را به‌صورت بصری دریافت می‌کند. در ادامه، الکترودهای درون پروتز با شبکیه چشم بیمار ارتباط برقرار کرده و تصویرهای اولیه‌ای برای او فراهم می‌کنند و در نتیجه توانایی دید نسبی از اجسام و اطراف شخص را به او می‌بخشند. اگرچه چشم بیونیک به‌طور کامل بینایی فرد را بازنمی‌گرداند، اما می‌تواند حس نور و تاریکی، حرکت و مکان اشیا و افراد را در او ایجاد کند. ترمیم جمجمه با فناوری چاپ سه‌بعدی فناوری چاپ سه‌بعدی، یکی از فناوری‌های جدید و قابل‌توجه است که در یک‌دهه اخیر با استقبال گسترده‌ای مواجه شده و در صنایع مختلف ازجمله ساخت اجسام، اشیاء، ابزارآلات، خوراکی و اعضای بدن کاربرد داشته است. در حال حاضر، چاپ سه‌‌بعدی اعضای بدن، دیگر رویایی دست‌نیافتنی و باورنکردنی نیست بلکه با توسعه این فناوری جدید، می‌توان جان انسان‌های بسیاری را نجات داد. چندی قبل پزشکان چینی توانستند با استفاده از فناوری چاپ سه‌بعدی، قسمت چپ جمجمه کشاورزی را که سال‌ها پیش در اثر یک حادثه آسیب دیده بود، ترمیم کنند. این کشاورز به‌ دلیل آسیب جمجمه‌اش، با مشکلات بسیاری از جمله اختلالات بینایی و تکلم دست‌به‌گریبان بود که انتظار می‌رود پس از عمل جراحی و ترمیم قسمت چپ جمجمه، مشکلات جسمانی وی نیز از بین برود. پزشکان می‌گویند اکنون بسیار زود است که بخواهیم درباره عملکرد مغزی بیمار (پس از عمل جراحی) صحبت کنیم، اما تمام علایم حیاتی وی در وضعیت طبیعی و خوبی قرار دارد. در صورت موفقیت‌آمیز‌بودن این جراحی، باید گفت که این کشاورز بازگشت به زندگی عادی خود را مدیون جراحی چاپ سه‌بعدی است. پیوند قلب مرده جراحان استرالیایی برای نخستین‌بار در جهان، موفق شدند یک قلب مرده و ازکارافتاده را به بدن یک بیمار قلبی پیوند بزنند. این اقدام شگفت‌انگیز جراحان‌ استرالیایی، شمار نجات‌یافتگان جراحی پیوند قلب را 30درصد افزایش می‌دهد چرا که موفقیت در انجام آن، میزان موجودی قلب برای انجام پیوند را به‌شدت افزایش خواهد داد. تا پیش از این، عمل پیوند قلب فقط با استفاده از قلب اهدایی بیماران مرگ مغزی، امکان‌پذیر بود. در این حالت، لازم است قلب آنها همچنان زنده باشد و بتپد. پزشکان برای این کار، عضو زنده را در یخ می‌گذارند و به‌سرعت برای پیوند به اتاق عمل منتقل می‌کنند. اما سال گذشته تیمی از جراحان بخش پیوند قلب و ریه بیمارستان «سنت ونیسنت» و مرکز تحقیقات قلب «ویکتورچنگ» سیدنی استرالیا موفق شدند با استفاده از قلب‌های اهدایی بیمارانی که قلب آنها به مدت 20دقیقه از کار افتاده بود، سه‌جراحی پیوند قلب را با موفقیت انجام دهند. جراحان استرالیایی برای احیای دوباره قلب، از روشی به نام «قلب در جعبه ماشینی» استفاده کردند. در این روش، همه خون موجود در قلب را پیش از قراردادن درون دستگاه، به کلی بیرون می‌کشند و سپس قلب را به مدت چهارساعت درون دستگاه، گرم می‌کنند تا دوباره شروع به تپیدن کند. این شیوه منحصربه‌فرد، راه‌حل قابل‌توجهی برای مشکل کمبود قلب پیوندی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.