افتخاری برای هیچکس نیست!
محمدهادی محمدی
سال2015 رسید. 15سال از تصویب سند هزاره گذشت. اکنون این سند که در زمان تصویب، با یک هیجان رسانهای همراه بود، میرود که در خاطرهها محو شود بیآنکه آرمانها و هدفهای زمانبندیشده آن محقق شود. این سند که هشتآرمان بلند و 18 هدف زمانبندیشده داشت، باید نمونهای از ناکامی جهانی در رسیدن به جهان بهتر برای کودکان فرض شود. در میان هشت آرمان این سند، آرمان دوم به تضمین آموزش ابتدایی برای همه کودکان جهان اختصاص داشت. یعنی با رسیدن به سال2015 ما باید شاهد این میبودیم که همه کودکان جهان میتوانستند وارد دوره آموزش ابتدایی شوند و از آن مهمتر این دوره را به پایان برسانند. چنین نشد، زیرا برای همه کارشناسانی که در کشورهای درحالتوسعه موضوع آموزشوپرورش را بررسی میکنند، این هدفگیری، خیالی خام و ناپخته بود. این خیال خام از تنه بوروکراتیک و فربه سازمانملل جوشیده بود که با گذشت هرسال ناکارآمدتر از پیش میشود. سازمانملل ابزارهای این کار را نداشت، زیرا مهمترین ابزار برای رسیدن به چنین هدفی در کشورهای درحالتوسعه، جامعههای آزاد با اقتصاد عدالتمحور بود که در چشمانداز پیشرو، کمتر کشوری خود را برای رسیدن به آن متعهد میداند.
نکته دیگر، فروپاشی ساختارهای اجتماعی و اقتصادی برخی از کشورهای درحالتوسعه در 15سال گذشته بود که این امکان را خیالیتر از پیش کرد. دستکم در منطقهای که ما زندگی میکنیم، از زمان جنگ دوم آمریکا با عراق، بسیاری از کشورها مانند عراق، سوریه، افغانستان، پاکستان و لیبی آن ثبات ظاهری را که پیش از این داشتند، دیگر ندارند. در منطقه ما جدا از منافع استعماری که روی آرامش را از منطقه برده است، پدیده طالبانیسم و اکنون داعشیسم با بیپروایی و خشونتی غیرقابل باور، بخشی از توان خود را در جنگ با آموزش کودکان دبستانی گذاشته است. آخرین نمونه از این وحشیگری را در ترور کودکان و نوجوانان پاکستانی در پیشاور پاکستان شاهد بودیم. شوربختانه باید گفت که طالبانهایی که این کار را در پاکستان کردند، برساخته ارتش پاکستان بودند که اکنون میرود که گریبان فرزندان خود آنها را بگیرد. بله باید با شرم فراوان گفت که ما نهتنها به آرمان دوم از سند هزاره که ریشهکنی آموزش کودکان در سن دبستان بود، نرسیدیم، بلکه وضعیت از آنچه در آغاز هزاره سوم بود، دستکم برای کودکان منطقه ما ناامیدکنندهتر است. همه اینها گفته شد، تا بر این نکته تاکید شود که کنش جهانی در تصویب سند هزاره، کار ناشایستی نبود، بلکه راهکارهایی که برای رسیدن به این آرمانها پیشبینی شده بود، ناکارآمد و محافظهکارانه بود. ما برای رسیدن به آرمانهای پیشبینیشده در این سند، دستکم در حوزه کودکان مانند آموزش و بهداشت نیازمند دگرگونی در مناسبات جهانی مانند سمتگیری برای شکلگیری نظامهای دموکراتیک، حق دسترسی آزاد به اطلاعات، امنیت شغلی و حرفهای و اقتصاد سالم و بدون فساد هستیم. در جهانی که برآیند این مناسبات غیرعادلانه است، جایی برای تحقق این آرمانها نیست. نگاهی به آفریقا نشان میدهد این قاره سرشار از منابع چگونه از سوی کشورهای توسعهیافته و کارگزاران محلی آنها غارت میشود، بیآنکه سرنوشت کودکان و انسانهایی که در این پهنه زندگی میکنند برای غارتشوندگان اهمیت داشته باشد. بخشهایی از آسیا نیز گرفتار این وضعیت است. در ایران نیز ما نتوانستیم همه کودکان را در سن دبستان به مدرسه بفرستیم و همه آنها که دبستان را آغاز کردهاند تا پایان در دبستان نگه داریم. بنابراین ما نیز باید سرمان را پایین فروبیاوریم! افتخاری برای هیچکس نیست!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.