در حاشیه اجلاس دانشگاه تهران
صالح نیکبخت . حقوقدان
دانشگاه تهران در دومین پنجشنبه دیماه، مصادف با نخستینروز سالنو میلادی شاهد برگزاری همایشی یکروزه تحتعنوان «پیامبر رحمت و مدارا» با مشارکت دانشمندان و اسلامشناسان و با حضور جمعی از شخصیتهای اقوام ایرانی و پیروان اقلیتها و رهبران دینی آنان و گروهی از روحانیان شیعه و سنی ایران بود. موضوع این همایش که به دعوت مشترک حجتالاسلام علی یونسی، دستیار ویژه ریاستجمهوری در امور اقوام و اقلیتهای دینی و مذهبی و معاونت اجتماعی وزارت علوم برگزار شد، تبیین اخلاق سیاسیواجتماعی پیامبر اسلام بود که با سخنرانی آیتالله هاشمیرفسنجانی آغاز شد. سخنران با اطلاع جامعی که از موضوع اجلاس و وضعیت اقوام و اقلیتها و جامعه ایران داشت پس از مقدمهای، به موضوع ظهور گروههای تندرو که قرائت جدیدی از دین اسلام دارند و در جهان از غرب آفریقا تا خاورمیانه و افغانستان و پاکستان و بلکه فراتر از آن در دورترین مناطق شرق آسیا موجی از تروریسم کور و کشتارجمعی مردم بیگناه را به راه انداختهاند، پرداخت. وی یگانهراه مبارزه با ظهور چنین فرقهها و افکار جاهلانه و تندرویهای غیرانسانی را توجه به وحدت عملی مردم اعلام کرد. به گفته ایشان در کشور ما 30سال است صحبت از وحدت میکنیم ولی چون عمل نبوده موفق نشدهایم.
نگاهی مجدد به ترکیب اجتماعی جامعه ما حکایت از آن دارد که ایران کشوری است که در آن اقوام مختلف، با فرهنگ، زبان و مذاهب متفاوت زندگی میکنند و چون گلستانی است که کثرت اقوام و ادیان و مذاهب موجب زیبایی آن شده است. چنانکه در بسیاری موارد، پیوستگی دینی، نژادی و فرهنگی ساکنان این مرزوبوم، در عین کثرت موجب همگرایی مردم شده است. همین همگرایی مردم در طول تاریخ موجب حفظ این آبوخاک از گزند حوادث زمان و یورش بیگانگان شده و تهاجم یونانیان و مغولان را خنثی کرده است. این اتحاد زمانی میتواند استمرار یابد که درعین کثرت و وحدت ملی، اختلافات زبانی، فرهنگی، دینی و مذهبی را همچون گذشته تحمل کرده و به حقوق همه اقوام بهویژه در زمینه زبان، فرهنگ، قواعد و قوانین دینیومذهبی آنان احترام بگذاریم و از هرگونه اقدامی توسط هرکس و در هر سیاستی که موجب جریحهدارشدن افکار و عقاید اقلیتهای قومی و دینی و مذهبی میشود جلوگیری کرده و در عمل همه عامل و مامور به حفظ این وحدت و پایبند به آن باشیم. در اینصورت هم شخصیتهای سیاسی و مذهبی کشور و هم تمام اقوام و اقلیتهای دینی و مذهبی صبورانه بهنتیجهنرسیدن شعار وحدت را تحمل میکنند و امید گذشته را نگاه میدارند. تلاش برای حفظ اتحاد ملی موضوعی است که هم در قانون اساسی و هم در نظرات مراجع دینی و مقامات بر رعایت آن تاکید میشود ولی در عمل کسانی که منافع خود را در توسعه اختلاف میبینند بر گسستن و نه پیوستن این اتحاد میکوشند همچنانکه عدم اجرای بعضی از اصول قانون اساسی کشور چون اصل15 (آموزش زبان و ادبیات اقوام ایرانی) و اصول 19 و 20 قانون اساسی موجب احساس برخورد متفاوت بین مردم شده است. اینگونه برخوردها در همهجا بستری برای ظهور گروههای تندرو میشود که علم مخالفت با دیگر گروههای مسلمان در کشورهای مختلف را برافراشته و به نام دین به نقض دین و سلب حقوق مردم میپردازند. اکنون جای آن دارد که دولت تدبیر و امید که وعده رفع هرگونه اختلاف و تبعیض را به مردم داده و دستیار ویژه ریاستجمهوری هم در حد توان و بیان این وعده را پیگیری میکند، در عمل با رفع اختلافات و انجام خواستههای مردم مناطق اقوامنشین و شرکتدادن آنان در اداره امور مناطق خویش، قانون اساسی را در عمل اجرا کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.