محیطزیست و فقرا!
روزبه کردونی
در حوزه سیاستگذاری عمومی وقتی مساله یا مشکل سیاستی مورد توجه شهروندان (Policy problem )، دردستور کار سیاستگذاران قرار میگیرد بهاین معناست که آن مساله به یک دستور کار سیاستی (Policy agenda) تبدیل شده است. بر این اساس باید عنوان کرد موضوع آشوراده امروز آنچنان اهمیت یافته که چارهجویی درخصوص آن در دستور کار سیاستگذاران قرار گرفته است. در لابهلای دیدگاه و نظرات مطرحشده در این خصوص برخی در مقابل افرادی که «با عبور جاده از میان ارزشمندترین جنگلهای هیرکان» و «تخریب محیطزیست» مخالفت کردهاند واکنش نشان دادهاند، یکی از جالبترین واکنشها در مقابل حامیان محیطزیست این بوده است که: «طرفداری از محیطزیست به مثابه زنگ تفریح برای شکمسیرانی است که جهت فرار از فشار روانی شهر به درختان سرسبز و چهچه بلبل نیاز دارند، در حالیکه کسانی هستند که به دلیل فقر و گرسنگی و بیکاری خود یا اطرافیانشان از محیطزیست خود خسته شدهاند.انجیاوها و افراد زیادی نیز که نسبت به این موضوع واکنش نشان دادند و خواستار توقف طرح شدند، جزو پابرهنگان بینصیب نیستند.» برای پاسخ به رویکرد یادشده ضروری است که به این سوال مهم پاسخ داده شود که تاثیر محیطزیست بر کدام گروه بیشتر است: «فقرا و گرسنگان یا شکمسیران بانصیب؟» مطالعات بینالمللی تصریح دارند چالشهای زیستمحیطی و تغییرات آبوهوایی بیشترین و سختترین تاثیر را بر زندگی فقرا دارد. این بهاین معناست که هنگام بروز چالشهای زیستمحیطی و عواقب آن نظیر قحطی و افزایش فقر مطلق در بین مردم (به ویژه کشاورزان) این پابرهنگان، بیکاران، فقرا و گرسنگان هستند که بیشترین تبعات را تحمل میکنند. گزارش سال2014 IPCC تصریح دارد چالشهای زیستمحیطی و تغییرات آبوهوایی بهطور فزایندهای فقرا را تحتتاثیر قرار خواهد داد. در همین چارچوب نگاهی گذرا به بحران زیستمحیطی در سوریه و تاثیر آن بر بروز ناآرامیها در این کشور تاملبرانگیز است. برخی تحلیلگران بر این باورند که چالشهای زیستمحیطی و بهتبع آن پدیدآمدن یکی از شدیدترین خشکسالیهای قرون اخیر در سوریه باعث ایجاد فقر گسترده بین کشاورزان و گلهداران شد که این عامل در کنار دیگر عوامل (اجتماعی، سیاسی و اقتصادی) زمینهساز بروز ناآرامیها در سوریه شد. لازم به ذکر است بین سالهای 2006 تا 2011 سوریه یکی از سختترین خشکسالیهای سدههای اخیر را متحمل شد. طبق گزارش انستیتو صلح و اقلیم بیش از 60درصد زمینهای کشاورزی در سوریه در این مدت نابود شد. بر اثر این خشکسالی 800هزار سوری بهطور کامل امکان تامین معیشت خود را از دست دادند و حدود یکمیلیوننفر هم دچار ناامنی غذایی شدند.
در سال 2011 طبق تخمین سازمانملل، گلهداران سوریه 85درصد احشام خود را از دست دادند که این موضوع یکونیممیلیوننفر از مردم را تحتتاثیر قرار داد. سازمانمللمتحد در گزارش دیگری برآورد کرد که بیش از سهمیلیوننفر از مردم سوریه بر اثر خشکسالی و قحطی دچار فقر کامل شدهاند. جمعبندی اینکه، تخریب محیطزیست بیشترین تبعات را برای گروههای محروم و فقیر دارد. براین اساس حمایت و طرفداری از محیطزیست یک اقدام استراتژیک است چرا که در صورت بروز هر چالش زیستمحیطی این گروه هستند که بیشترین خسارات را متحمل خواهند شد. براین اساس عنوانشدن این موضوع که«مخالفت با تخریب یگانگی اکولوژیکی آشوراده» با منافع فقرا و محرومان منطقه در تضاد است با شواهد علمی و تجارب بینالمللی مغایر است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.