|

پیشینه تاریخی تلاش ناکام «فتح» و «حماس» برای تشکیل دولت آشتی ملی

2006‌میلادی ژانویه: حماس «محمود عباس»، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین را شکست داد و به حاکمیت یکجانبه حزب فتح بر امور سیاسی فلسطین در انتخابات پارلمانی پایان داد. مارس: دولت حماس به رهبری «اسماعیل هنیه» به قدرت رسید. فتح پیشنهاد شرکت در دولت را نپذیرفت. پشتیبانان غربی فتح از جمله آمریکا و اتحادیه اروپا حماس را سازمانی «تروریستی» خوانده و از به‌رسمیت‌شناختن پیروزی در انتخابات سرباز زدند. سپتامبر: عباس و هنیه اعلام کردند بر سر تشکیل دولت ائتلافی به توافق رسیده‌اند با این حال، دوطرف بر سر چگونگی موضع‌گیری در مقابل رژیم اسراییل با یکدیگر اختلاف‌نظر پیدا کرده‌اند. عباس خواستار تشکیل دولت فلسطینی در کنار اسراییل و هنیه خواستار به‌رسمیت‌شناختن موجودیت اسراییل بود. اختلاف نظر در نهایت به بروز خشونت‌های خیابانی در غزه انجامید. اکتبر: کنفرانس‌هایی برای آشتی‌دادن طرفین فلسطینی با میانجیگری قطر و مصر برگزار شد. نوامبر: پس از مذاکرات دوطرف فتح و حماس بر سر تشکیل دولت آشتی ملی به توافق رسیدند. دسامبر: عباس خواستار برگزاری انتخاباتی تازه برای برون‌رفت از بن‌بست سیاسی شد. 2007‌میلادی فوریه: نزاع میان حماس و فتح در غزه شدت گرفت. دوطرف بر سر موضوع توافق در مکه با یکدیگر به توافق رسیدند با این امید که قدرت‌های غربی تحریم‌های وضع‌شده علیه دولت تحت رهبری حماس را لغو کنند. کابینه هنیه منحل شد اما او بار دیگر توسط عباس منصوب شد و مسوولیت تشکیل دولت آشتی ملی را برعهده گرفت. مارس: دولت آشتی ملی دفتر خود را تاسیس کرد اما حماس اعلام کرد راکت‌پرانی به سوی اسراییل را متوقف نخواهد کرد. ژوئن: منازعه در غزه آغاز شد و حماس کنترل آن منطقه را از جریان فتح سلب کرد. کرانه‌باختری در کنترل فتح باقی ماند. عباس تشکیل دولت فلسطینی را رد و وضعیت اضطراری اعلام کرد. نوامبر: جورج دبلیوبوش، رییس‌جمهور آمریکا میزبان مذاکرات صلح میان طرفین فلسطینی و اسراییلی در مینیاپولیس آمریکا بود. 2008‌میلادی ژانویه: حمله نظامی اسراییل علیه غزه آغاز شد. ایهود اولمرت نخست‌وزیر وقت اسراییل دستور ادامه حملات را صادر کرد. هزاران‌فلسطینی بدون آب، برق و غذا در بحرانی انسانی در نوارغزه به سر می‌بردند. دسامبر: اسراییل عملیات موسوم به «سرب مذاب» را به بهانه پاسخ به موشک‌پرانی‌های حماس علیه سرزمین‌های‌اشغالی آغاز کرد. این جنگ 22‌روزه بود و حماس و اسراییل هریک به‌طور یکجانبه آتش‌بس اعلام کردند. در جریان این جنگ هزارو400 فلسطینی جان باختند. 2009‌میلادی ژانویه: دوره ریاست «عباس» به پایان رسید با این حال او اعلام کرد تا برگزاری همزمان انتخابات ریاستی و پارلمانی در قدرت باقی خواهد ماند. فوریه: مصر فتح و حماس را به مذاکرات آشتی ملی برای تشکیل دولت ائتلافی و توافق بر سر برگزاری انتخابات همزمان فراخواند. آوریل: دوگروه مذاکرات آشتی ملی را به حالت تعلیق درآورند. سه‌هفته رایزنی برای توافق بر سر تشکیل دولت ائتلافی ناموفق بود. 2010‌میلادی سپتامبر: مذاکرات مستقیم میان رهبران اسراییلی و فلسطینی آغاز شد. این مذاکرات یک‌ماه پس از آغاز به دلیل خودداری اسراییل از توقف روند گسترش شهرک‌سازی‌ها در کرانه‌باختری متوقف شد. 2011‌میلادی می‌: توافقنامه‌ای میان فتح و حماس با هدف پایان‌دادن به منازعه به امضا رسید که در نتیجه آن کنترل دوگروه بین نوارغزه و کرانه‌باختری تقسیم شد. در جریان توافق نمایندگان جهاد اسلامی، سازمان آزادیبخش فلسطین و کمیته مقاومت مردمی نیز حضور داشتند. «محمود عباس» و «خالد مشعل» رهبران فتح و حماس برای توافق بر سر تشکیل دولت آشتی ملی در قاهره با یکدیگر مذاکره کردند. دوطرف بر سر تشکیل دولت موقت متشکل از تکنوکرات‌ها برای آماده‌سازی شرایط برگزاری انتخابات پارلمانی و ریاستی ظرف مدت یک سال با یکدیگر توافق کردند. ژوئن: به دلیل اختلاف بر سر این موضوع که چه کسی مقام نخست‌وزیری در دولت ائتلافی را برعهده گیرد، توافق شکست خورد. حماس با انتصاب «سلام فیاض»، نخست‌وزیر پیشین تشکیلات خودگردان فلسطین به این مقام مخالفت کرد. 2012‌میلادی فوریه: توافق میان «عباس» و «مشعل» در دوحه قطر حاصل شد. این توافق گامی به سوی اجرای مفاد مذاکرات آشتی‌ملی فلسطینیان در آوریل سال 2011 در قاهره ذکر شد. مارس: محمود عباس در مصاحبه با الجزیره اظهار کرد که حماس و فتح بر سر تشکیل دولت فلسطینی برپایه مرزهای 1967، لزوم توقف شهرک‌سازی‌های اسراییلی و مقاومت غیرخشونت‌آمیز علیه اسراییل با یکدیگر به توافق رسیده‌اند. آوریل: توافق به دلیل اختلاف‌نظر بر سر موضوع انتخابات ناکام ماند. تعدادی از اعضای فتح در نوار غزه توسط نیروهای امنیتی حماس بازداشت شدند. می: حماس و فتح بار دیگر در مصر توافقنامه‌ای را برای تشکیل دولت ائتلافی و برگزاری انتخابات سه‌ماه‌و‌‌نیم پس از توافق دوحه امضا کردند. دسامبر: سازمان‌ملل‌متحد جایگاه تشکیلات خودگردان فلسطین را ارتقا داد. فتح به هواداران حماس اجازه داد برای نخستین‌بار از سال 2007‌میلادی به این سو در کرانه‌باختری راهپیمایی برگزار کنند و حماس نیز اقدام مشابهی را در نوار غزه انجام داد. مذاکرات آشتی میان «عباس» و «مشعل» در مصر تحت زمامداری «محمد مرسی»، رییس‌جمهور آن کشور برگزار شد. 2013‌میلادی جولای: پس از سقوط دولت «مرسی» در مصر، تنش میان فتح و حماس بالا گرفت. دولت تحت زمامداری ژنرال «سیسی» مرز رفح را برای جلوگیری از رفت‌و‌آمد اعضای حماس به خاک آن کشور بست. یکی از مقام‌های حماس، رهبری تشکیلات خودگردان را مسوول اصلی بسته‌شدن گذرگاه رفح و تداوم محاصره غزه از سوی اسراییل دانست. 2014‌میلادی آوریل: فتح و حماس اعلام کردند که دولت آشتی ملی ظرف مدت پنج هفته تشکیل شده زمینه برگزاری انتخابات ریاستی و پارلمانی را تا شش ماه بعد آماده خواهد کرد. ژوئن: رییس تشکیلات خودگردان فلسطین «رامی حمدالله» را نخست‌وزیر دولت جدید معرفی کرد. شین‌بت، دستگاه امنیتی اسراییل ادعا کرد که حماس قصد سرنگونی دولت فتح در کرانه‌باختری را داشته است. بی‌اعتمادی میان دو جریان فلسطینی افزایش یافت. محمود عباس این موضوع را به ضرر توافق طرفین فلسطینی در بلندمدت دانست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.