|

افغانستان در هزاره دوم

جواد قربانی‌آتانی

طبق برنامه ازپیش‌اعلام‌شده توسط ناتو و وزارت دفاع ایالات‌متحده، قرار است تا اکثر نیروهای نظامی ناتو تا پایان سال۲۰۱۴ یعنی چندروز دیگر افغانستان را ترک کنند. با وجود اینکه واشنگتن با امضای قرارداد امنیتی با کابل، تعدادی از نیرو‌هایش را در افغانستان حفظ خواهد کرد، اما تحلیل‌ها از این خروج بسیار متفاوت است. از یک‌سو موافقان، این اقدام ناتو را گامی بلند در راستای تحقق استقلال کامل افغانستان و افزایش قدرت و حاکمیت دولت نوبنیاد این کشور می‌دانند که در صورت اجرای موفق عبور بی‌خطر افغانستان از این مرحله، نقطه عطف دیگری در تاریخ این کشور خواهد بود. چنانکه ژنرال «بسم‌الله محمدی» وزیر دفاع افغانستان از خروج نیروهای ناتو از افغانستان استقبال کرده و می‌گوید که نیروهای ارتش ملی افغانستان از ظرفیت لازم برای تامین امنیت این کشور برخوردارند. اما در مقابل مخالفان خروج نیروهای خارجی با توان نیروهای نظامی و انتظامی افغانستان و قدرت دولت این کشور با دیده تردید می‌نگرند و این اقدام را بسیار زود ارزیابی می‌کنند. گذشته از قدرت و ضعف ارتش افغانستان، آنچه که بیش از هرچیزی مایه نگرانی در مورد آینده دولت افغانستان است، دوپاره‌شدن قدرت سیاسی در این کشور است؛ آنجا که قدرت با امضای معاهده‌ای دوجانبه میان «اشرف‌غنی» رییس‌جمهوری افغانستان و «عبدالله‌عبدالله» رییس اجرایی دولت وحدت ملی تقسیم شده است؛ معاهده‌ای که به‌صورتی غیرصریح نگاشته شده و هر دو طرف با تفسیر موسع آن سعی دارند کفه ترازوی قدرت را در جانب خود سنگین کنند. به دو دلیل باید به آینده دولت وحدت ملی در افغانستان به دیده تردید نگریست: اول اینکه این تقسیم قدرت مبنای قانونی ندارد. درواقع این توافق، قانون‌اساسی افغانستان را در عمل انجام‌شده قرار داده است تا بر اساس آن تغییر یابد. همین نداشتن مبنای قانونی هم سبب شده است تا جایگاه هردو رییس‌جمهور و رییس اجرایی و اختیارات آنها مشخص نباشد؛ آنچه که افزایش اصطکاک دو طرف را در پی خواهد داشت. دلیل دوم که مبنایی‌تر از دلیل اول و درواقع علت اساسی چنین تقسیم قدرت‌هایی است، روحیه جهان‌سومی قدرت‌طلبی و عدم تساهل و تسامح است. آنچه که تجربه دوران حکومت مجاهدین را پیش چشم می‌گذارد، آنجا که قدرت میان گروه ربانی، حکمتیار و دوستم تقسیم شده بود، اما این اتحاد به‌سرعت به موشک‌پرانی ختم شد. با این احوال به نظر می‌رسد، نگرانی از خروج نیروهای خارجی چندان بیراه نیست و احتمالا باید منتظر روزهایی پرتلاطم در عرصه سیاسی و امنیتی افغانستان در آینده‌ای نه‌چندان‌دور بود؛ آنچه که در صورت ارجح‌بودن منافع شخصی و کوتاه‌مدت برای دولتمردان افغانستان، می‌تواند موجب ازدست‌رفتن تمام دستاوردهای یک‌دهه گذشته در این کشور شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.