|

پیش‌نویس قطعنامه پایان اشغال اراضی فلسطینی اصلاح شد

گام مثبت اعراب به نفع فلسطین

منصفانه‌تر، سرسختانه‌تر و صدالبته نامحتمل‌تر؛ این وصف پیش‌نویس نهایی قطعنامه پایان اشغال اراضی فلسطینی است که با گذشت حدود دوهفته از ارایه رسمی آن به شورای‌امنیت سازمان‌ملل و اعمال چندین‌مورد اصلاحیه، روز دوشنبه به امضای نمایندگان کشورهای عربی عضو سازمان‌ملل رسیده است. «دینا قعوار» سفیر اردن در سازمان‌ملل و تنها نماینده کشورهای عرب در شورای‌امنیت، درحالی روز دوشنبه پیش‌نویس نهایی قطعنامه را تقدیم 15عضو کنونی این شورا کرده که به نظر می‌رسد با توجه به اصلاحات صورت‌گرفته، پیش‌نویس این‌بار حتی در کسب آرای حداقلی 9عضو شورای‌امنیت نیز با مشکلاتی روبه‌رو باشد؛ چه رسد به آنکه از سد وتوی ایالات‌متحده نیز عبور کند. دستیابی به یک راه‌حل صلح‌آمیز، منصفانه، پایدار و جامع برای پایان‌دهی به اشغالگری اسراییل در عرض 12ماه پس از تصویب قطعنامه، همچنان هدف اصلی طرف فلسطینی و تشکیلات خودگردان از طرح این پیش‌نویس است. راه‌حل توافقی که طرف فلسطینی در صورت تصویب قطعنامه درپی دستیابی به آن خواهد بود، شامل بازگشت طرفین به پشت مرزهای چهارم‌ژوئن1967 و در نظرگرفتن ترتیباتی امنیتی از جمله حضور ناظران بین‌المللی برای اطمینان از حفظ حاکمیت ارضی فلسطین و خروج کامل و مرحله‌بندی‌شده نیروهای اشغالگر اسراییلی از سرزمین‌های فلسطینی تا حداکثر پایان سال2017 است. این در حالی است که جایگاه شهر بیت‌المقدس در چشم‌انداز آتی دو دولت مستقل فلسطینی و اسراییلی مهم‌ترین مورد اختلاف در نسخه نهایی پیش‌نویس است. حق خودمختاری مردم فلسطین که در نسخه اولیه پیش‌نویس بر آن تاکید شده بود، اکنون در پیش‌نویس نهایی، ضمیمه جدیدی یافته است: حق استقلال در کشور فلسطین که بیت‌المقدس شرقی را به‌عنوان پایتخت خود می‌شناسد. بیت‌المقدس درحالی در نسخه اولیه به‌عنوان پایتخت مشترک دوکشور شناخته می‌شد که پیش‌نویس اصلاح‌شده خواستار راه‌حلی منصفانه برای رفع معضل پایتخت مشترک شده است؛ چنان‌که علاوه بر برآورده‌کردن خواسته‌های مشروع طرفین، حق آزادی در عبادت را نیز برای شهروندان هر دوکشور فراهم آورد. آنطور که پیداست، طرف فلسطینی با اشاره به عدم به‌رسمیت ‌شناخته‌شدن الحاق بیت‌المقدس شرقی به اسراییل از سوی جوامع بین‌المللی، تنها راهکار را بازگرداندن نیمه‌شرقی این شهر به صاحبان اصلی آن می‌داند. اما اصلاحات اعمال‌شده در پیش‌نویس به همین‌جا ختم نمی‌شود. اشاره به مساله پناهجویان فلسطینی و آزادی زندانیان در کنار مسایل کلیدی مورد اختلاف همچون مساله آب‌ها، جایگزینی صفت منصفانه به جای توافقی در رابطه با حل‌وفصل این موارد اختلاف، توقف تمامی فعالیت‌های شهرک‌سازی از سوی اسراییلی‌ها در سرزمین‌های اشغالی پس از 1967، از جمله در بیت‌المقدس شرقی و یادآوری عواقب حقوقی ساخت دیوار حایل در کرانه‌باختری همگی از بندهای تغییریافته و اضافه‌شده در پیش‌نویس نهایی است. اما در حالی‌که سفیر اردن در سازمان‌ملل از تلاش رهبران عرب برای یافتن بهترین زمان و مناسب‌ترین شیوه برای رای‌گیری پیرامون پیش‌نویس در شورای‌امنیت خبر داده و ریاض منصور، نماینده فلسطینی‌ها، از احتمال رای‌گیری در روزهای پایانی سال سخن گفته است، به نظر می‌رسد طرف فلسطینی برای کسب حداقل آرای مثبت، رای‌گیری را تا آغاز سال جدید میلادی و اضافه‌شدن پنج‌عضو جدید حامی فلسطین به شورای‌امنیت به تعویق اندازد. اسپانیا، ونزوئلا، زلاندنو، آنگولا و مالزی کشورهایی هستند که با آغاز دوره دوساله عضویت‌شان در شورای‌امنیت می‌توانند آرایش این شورا را به سود فلسطین تغییر دهند. اما واکنش مقامات آمریکایی به پیش‌نویس ارایه‌شده نشان از آن دارد که حتی در صورت رای مثبت شورای‌امنیت نیز نمی‌توان امید چندانی به تغییر رویه ایالات‌متحده، نزدیک‌ترین متحد اسراییل داشت. «جف راتکه»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز دوشنبه با غیرسازنده‌خواندن پیش‌نویس نهایی، مدعی شد ضرب‌الاجل‌های مستبدانه نه‌تنها به روند مذاکرات صلح برای دستیابی به راه‌حل دودولتی ضربه خواهد زد، بلکه کلیت پیش‌نویس نیز پاسخگوی نیازهای امنیتی اسراییل نخواهد بود. اما در حالی‌که مذاکره‌کنندگان فلسطینی بر لزوم خروج از وضعیت موجود حاصل از بن‌بست در مذاکرات تاکید دارند، «نری زیلبر»، محقق انستیتو سیاست خاورمیانه در واشنگتن معتقد است طرح پیش‌نویس قطعنامه از سوی فلسطینی‌ها در شورای‌امنیت نه یک سازوکار حقیقی برای تشکیل دولت مستقل فلسطینی، بلکه تنها به منزله یک اهرم فشار بر طرف اسراییلی است که می‌تواند تشکیلات خودگردان را در جریان مذاکرات گریزناپذیر آینده در موضع قدرت قرار دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.