|

خوابگردی در شیراز

بهرام دبیری

هر باغبان که گل به سوی برزن آورد/ شیراز را دوباره به یاد من آورد

پس از 22سال به زادگاهم برگشتم، شیراز؛ شهر بنفشه‌ها و شب‌بو‌ها و اطلسی‌ها. چیزی از آن خاطرات باقی نمانده بود؛ جز باغی که در آن زندگی می‌کردیم، دست‌نخورده، بی‌هیچ تغییری. دعوت انجمن نقاشان شیراز، آقای‌هادی ستایش را پذیرفتم. می‌خواستم چند نقاش شیرازی دیگر را هم دعوت کنم که نشد، حسین ماهر آماده سفر شد و آمد. آقای ستایش از سیمین اکرامی- همسرم- هم دعوت کرد که در این سفر همراه من باشد و چند مجسمه به شیراز بیاورد و نشان دهد. همه اینها شد. چهارشنبه 26آذر، فردای روز تولدم به شیراز رفتم. دخترم رعنا که خبر سفر به شیراز را شنیده بود، شبانه خودش را از کانادا رساند. سفری با من به شیراز که سال‌ها آرزویش را داشت. از فرودگاه به افتتاح نمایشگاه رفتیم، کارها را از قبل به شیراز منتقل کرده بودند. شلوغ بود. بیش از انتظارم. گالری وصال. هنرجویان جوان شیرازی، پرانرژی، زیبا، هیجان‌زده و مشتاق. من 20 چاپ از کارهایم را برده بودم. از دوران‌های مختلف. امکان بردن اصل کارها ممکن نشد، سیمین سه‌مجسمه برنز آورده بود و ماهر هم تعدادی از نقاشی‌هایش را. قیمت کارهای چاپی من پایین بود و سه‌تابلو فروخته شد؛ چیزی که تازگی داشت. در شیراز و اصفهان و شهرهای تاریخی و بزرگ ایران، اشخاص ثروتمند کم نیستند اما ظاهرا هنوز به فکر خرید آثار هنری نیفتاده‌اند. ممکن است شروع شود. صبح پنجشنبه، بازار وکیل. بعدازظهر ساعت چهار دانشگاه شیراز، تالار حکمت. حضور دکتر ضیمران که دعوت بود تا گزارشی از وضعیت هنر معاصر بدهد، سخنرانی خوبی بود. البته درباره هنر آمریکا، در دهه‌های 60 و 70. پس از آن نمایش دو فیلم که از کار و زندگی و باورهای من ساخته شده بود؛ هر دو کار کیوان جهانشاهی. اولی در سال79 با نام «میان‌دیروز و همیشه» ساخته شده بود و دومی در سال82 با نام «سه حس» ساخته شده بود. پس از آن قرار پرسش‌وپاسخی گذاشته شده بود، که شد. اما من ترجیح دادم بیشتر درباره گزارش آقای ضیمران با دانشجویان حرف بزنم، فقط به این نیت که باور نکنند آنچه در نیویورک می‌گذرد، هنر تمام جهان است، که باور نکنند و مرعوب نباشند که اگر شبیه گالری‌های نیویورک کار نمی‌کنند، عقب‌افتاده‌اند و از جهانی‌بودن دور، مساله‌ای که برای من جدی است. زیاد درباره‌اش گفته‌ام. سلیقه هنر نیویورک، سلیقه زیبایی‌شناسی و درک هنری همه جهان نیست. حتی این گرایش، معنای مخربی دارد. در بی‌تاریخ‌کردن هنر جهان، از راه تبلیغات و دلار. سوال و جواب‌هایی شد. سالن پر بود. چشمان مشتاق بودند. گمان کنم چیزهایی گفته شد که به درد دانشجویان خواهد خورد. جمعه‌صبح، گردش در شهر به‌دنبال باقیمانده خاطرات. کمتر می‌یافتم، شهر زیبا و تمیز بود اما مثل همه شهرهای ما، تلاشی شگفت‌انگیز دیدم برای نابودکردن نام‌ها، خیابان‌ها، بناها و هویت شهر. همه‌جا این تلاش کور را می‌بینیم و کاری از دستمان ساخته نیست. بعدازظهر گالری وصال، جمعیت دانشجویان که قرار بود طراحی کنند. با وسایل کار آمده بودند تا من از طراحی بگویم. که آن را اصل‌ونسب هر هنری می‌دانم. طراحی می‌کردند. من می‌دیدم و حرف می‌زدم. و ادامه می‌دادیم. در گالری وصال، کافه کوچکی است که به نام ابراهیم گلستان نام‌گذاری شده است. خبر خوبی بود. به بچه‌ها قول دادم با لیلی گلستان هماهنگ کنم که هرازچندی مجموعه‌ای از تهران به شیراز ببریم و از نقاشان و مجسمه‌سازان شیراز به تهران بیاوریم. به این قول عمل خواهم کرد. جمعه به ملاقات سعدی و حافظ رفتیم. و البته حوض ماهی. مثل خوابگردها بودم. خاطرات مربوط به 50سال پیش بود. در گلستانی که مقبره حافظ بود، بلندگوها با صدای شاملو حافظ را پخش می‌کردند؛ آن صدا و قرائت دلکش را. نقاشان و مجسمه‌سازان شیراز را زنده و پرشور یافتم و بااستعداد. آنها استاد می‌خواهند و کارگاه. اما از مسوولان دولتی و فرهنگی کسی این صدا را می‌شنود؟ و این فقط در شیراز نیست. هرکجای ایران که بروی، جوانان این اشتیاق و درخواست را دارند. و من مثل همیشه به شکلی ابلهانه امیدوارم. سفر خوبی بود، از همه آنها که این سفر را با غذاها، شیرینی‌ها، نوشابه‌ها و آوازهای دلکششان زیباتر کردند، سپاسگزارم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.