اندر باب فواید و مضار «پارازیت»
عبدالرحمن نجلرحیم . عصبشناس و عصبپژوه
بحث در ارکان مختلف جامعه در گرفته است که تا چه اندازه «پارازیت» برای سلامت جسمانی شهروندان مضر است. گویا هیچکس درباره ناسالمی ذات وجود «پارازیت» برای شهروندان بحثی ندارد و گویی ضروریبودن آن برای سالمزیستن ما امری بدیهی است و فقط باید نگران اندازه و مقدار آن باشیم که مثلا به DNA سلولهای بدن ما ضرر نرساند و باعث سرطان نشود. آیا تاکنون کسی درباره فواید و ضرورت «پارازیت» برای سلامت شناختی-اخلاقی شهروندان بحثی کرده و ما را قانع کرده است که باید «پارازیت» داشته باشیم تا جامعهای سالم داشته باشیم که حال باید نگران اندازه آن باشیم؟ هدف اولیه من بهعنوان شهروندی که کار و شغل پزشکی-پژوهشی، توجه به سلامت کارکرد شناختی مغز است، پدیده «پارازیت» در صورتی میتواند به سلامت کار مغز (یکی از اعضای مهم بدن) ما آسیب نزند که توجیه قانعکنندهای برای استفاده داشته باشد. اگر چنین بحثی در نگرفته باشد و ضرورت «پارازیت»، اکثریت شهروندان را قانع نکرده باشد، این امر میتواند باعث تشویش اذهانعمومی و صدمهای غیرقابلجبران به اعتماد آنها وارد کند و مغایر با اصول اولیه موازین اخلاقی باشد و سلامت شناختی شهروندان را به خطر اندازد. از مشاهدات و نتایج چنین برمیآید که «پارازیت»اندازی به برنامهسازان ماهوارهای برونمرزی، صدمهای نمیزند، حتی گاه میتواند اعتباری کاذب در مغز شهروندان ایجاد و اهمیتی بیش از آنکه سزاوار باشد برای مسایل مطرحشده در این برنامهها ایجاد کند. چهبسا ناآگاهانه و کورکورانه، ابتذال، شاهکار تلقی شود. از همه مهمتر، «پارازیت»اندازی گرچه به قصد مصلحتخواهی انجام گرفته است، ولی اگر این مصلحت از قبل برای شهروند در مواجهه با «پارازیت» روشن نباشد، موجب بیاعتمادی و آشفتگی در فرآیند تمییز بین بد و خوب، سرهوناسره و اختلال در روابط اجتماعی سالم میشود. بنابراین ابتدا باید فواید «پارازیت»اندازی را برای شهروندان روشن کنیم. وقتی دلایل قانعکنندهای برای ارجحیت فواید، در مقابل مضار آن پیدا کردیم و وجوه سلامتبخشی آن برای کارکرد مغز را برای شهروندان روشن کردیم، آنوقت میتوانیم درباره درجه و شدت آن و احتمال آسیبهای جسمانی دیگر بر اثر مقدار آن بحث کنیم. شاید لزوم «پارازیت»اندازی برای عدهای از صاحبنظران، روشن و قانعکننده باشد، ولی برای من شهروند ساده غیرسیاستمدار که در هیچدسته و گروهی عضویت ندارم و تنها حفظ تمامیت سلامت شناختی افراد جامعه را بخشی از مسوولیت شغلی خود میدانم، این موضوع توجیه روشن و قانعکنندهای ندارد. به نظرم طرح بحث در رسانهها در این باره میتواند به سلامت جامعه کمک برساند. بدیهی است که در این بحث و گفتوگوی اقناعی باید تمامی اهل نظر در تمامی عرصهها و تخصصهای ذیربط مختلف و مسوولان فرهنگی جامعه شرکت داشته باشند تا راهحلی مطلوب برای معضل «پارازیت»اندازی در جهت حفظ سلامت شناختی جامعه بهدستآید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.