فیلترینگ و چرایی پیداسازی آن
حسین جاهدی
اما آیا کاربران جهانی در انتخاب اطلاعات آزادی کامل دارند؟ آیا اطلاعات همانگونه که هست در اختیار کاربران قرار میگیرد، اینها سوالاتی است که تامل در آن، نظر طرفداران آزادی اطلاعات را متزلزل میکند. برای نمونه وقتی یک کاربر بخواهد از طریق جستوجوگرهای قدرتمندی، چون گوگل و یاهو به دنبال موضوعی، مثلا درباره ایران (کلمه Iran را تایپ کند) بگردد، آیا این موتورهای جستوجو صادقانه مهمترین و دقیقترین اطلاعات را در اینباره ارایه میدهند؟ حقیقت جز این است، چرا که مطالعات نشان میدهد، فضای حاکم بر اینترنت و ساختار تشکیلدهنده آن، همه براساس اهداف و سیاستهای گرداننده اصلی اینترنت؛ یعنی آمریکا و از طریق شرکتهای محوری، چون آیکن (ICANN) طرحریزی شده است. وبسایت مشهور گوگل و بسیاری از موتورهای جستوجوی مشهور اینترنت، براساس برخی سیاستهای سانسوری که در فوق به آن اشاره شد، اقدام به ارایه اطلاعاتی از پیش تعیینشده براساس کلیدواژههای کاربر میکنند که معمولا شمار زیادی از کاربران، این نتایج را که در ردیفهای اول تا ۵۰ نتایج جستوجو قرار دارد، استفاده کرده و استنباطهای نهایی و برداشتهای کلی خود را بر اساس این موارد، کسب و معرفی میکنند؛ برای مثال کلیدواژههایی، مانند ایران، عراق، کره، هنگامی که در باکس جستوجو تایپ شده و جستوجو میشود، در بالاترین فهرست نتایج جستوجو، صفحات وبی نشان داده میشود که به نوعی تعلق مستقیم یا غیرمستقیم آشکار به بخشهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا دارد، مثلا در جستوجوی کلمه «عراق» در سایت گوگل، اطلاعاتی از عراق در بالای صفحه به کاربر پیشنهاد میشود که از نگاه اسناد سازمان جاسوسی آمریکا و بخشهای اطلاعرسانی دیگر داخل و خارج از آمریکا بررسی است. در کل، گوگل در ارایه نتایج جستوجوها سعی دارد تا تصویری از جهان براساس نگاه آمریکا و سیاست جهانی آن به هر شهروند دهکده جهانی ارایه کند. از دیگر مواردی که میتوان آن را بهعنوان نوعی دیپلماسی انحصارطلبی آمریکا در اینترنت بهشمار آورد و آن را زمینهساز بستر شعار: «جهان یا اینترنت را از نگاه آمریکا بنگرید» دانست، ایجاد پایگاههای خبری متعدد در اینترنت توسط سازمانهایی است که توسط ایالاتمتحده حمایت معنوی و مادی میشوند تا حجم قابلتوجهی از اطلاعات خبری و رسانهای که در اینترنت منتشر و در اختیار اکثر کاربران شبکه در اقصینقاط جهان قرار میگیرد، بهگونهای مرتبط با آنچه آن را میتوان دیپلماسی انحصارطلبی رسانهای آمریکا خواند، قرار گیرد؛ بههرحال دیپلماسی نوین واشنگتن که بر محور اطلاعات، ارتباطات و تلاش برای مونوپلکردن این روند در رسانهای اثرگذار و فراگیر بهنام اینترنت، بنیانگذاری شده است، بیش از پیش یافتن راههای امنیتی مطمئن با ضریب اثرگذاری بیشتر و اثرپذیری مخرب کمتر را جستوجو میکند که در نهایت، راهاندازی پلیس اینترنتی به مرکزیت آمریکا و بهاختیاردرآوردن رسانه وب را در سالهای آینده هدف قرار داده است. همچنانکه میدانیم، اطلاعات در تصمیم گیریهای سیاسی مردم بزرگترین نقش را دارند، بنابراین اطلاعات انبوه در انباری به نام اینترنت میتواند نقش پررنگی در هدایت افکارعمومی و گزینشهای سیاسی کاربران داشته باشد. در این شرایط نحوه ارایه اطلاعات در انتخابات یک کشور بسیار تاثیرگذار خواهد بود و خواهد توانست بر نحوه چینش مهرههای هیات حاکمه کشورها موثر باشد، از این رو اینترنت میتواند ابزاری برای دخالت در حاکمیت کشورها باشد و با ارایه اطلاعات هدفمند و همسو با رسانههای آمریکایی، هرصدای مخالف دیدگاههای آمریکا را منزوی و کماثر کند. اکثر کشورها برای مقابله با این روند تدابیری، چون فیلتر و مسدودکردن سایتهایی که در جهت تزریق تفکرات آمریکایی گام بر میدارند، اتخاذ میکنند. در چین، پیتر ییپ، معاون شرکت دولتی اینترنت چین که شرکتش اینترنت را در انحصار خود گرفت، گفت: ما علاقهای به قمار، پورنوگرافی و موارد حساسیت برانگیز سیاسی نداریم. چین با سرمایهگذاری عظیم در صنایع الکترونیکی و کامپیوتر و با همکاری شرکتهای دولتی با غولهای اینترنتی آمریکا برای ایجاد خدمات مبتنیبر وب با استانداردهای کیفی AOL و استانداردهای اخلاقی و قانونی چین و جلب همکاری AOL و NetscaPe برای تولید یک پویشگر اینترنت به زبان چینی و پرداخت هزینه عظیم برای فیلترکردن محتوای نامناسب اخلاقی و سیاسی در اینترنت، سعی در حفظ امنیت سیاسی و فرهنگی خود دارد. به همین ترتیب تقریبا در تمام کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس، کنترل قوی دولتی بر محتوا و توزیع اطلاعات وجود دارد. این کنترلها به علل مذهبی و سیاسی صورت میگیرد. روش اصلی کنترل اطلاعات الکترونیک در این کشورها انحصار مخابرات در شرکتهای دولت است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.