|

مهدی ذاکریان در گفت‌وگو با «شرق»:

تعامل جایگزین تقابل می‌شود

سعید شمس: پایان نیم‌قرن اختلاف و فاصله بین کشورهای آمریکا و کوبا در حالی به‌عنوان خبری بسیار مهم مخابره شد که کمتر کسی حدس آن را می‌زد. اما واقعیت این بود که آنها تصمیم به برقراری رابطه گرفتند تا اذهان دیپلماسی بین‌الملل به دو نتیجه مشخص برسد. اول اینکه سیاست تحریم، تهدید و تحدید در هزاره سوم نمی‌تواند تاثیرگذاری مثبتی داشته باشد و بهتر است تا تعامل به‌جای تقابل مورد توجه قرار بگیرد. دومین نکته هم این است که «مذاکرات مهم» لزوما نباید در ویترین جهانی به نمایش گذاشته شود و می‌توان با «سیاست» و «تدبیر» نتایج مثبت و لازم را به دست آورد. می‌توان اینطور گفت که صلح به‌وجودآمده میان کوبا و آمریکا باعث ازبین‌رفتن آخرین نکته‌های مبتنی بر حرکات ایدئولوژیک محسوب می‌شود. به‌نوعی این اتفاق بیانگر نوعی «واقع‌گرایی مطلق» در نظام بین‌الملل است. «مهدی ذاکریان» کارشناس آمریکای‌لاتین در گفت‌وگویی با «شرق» با طرح این اظهارات همچنین تاکید دارد که دنیا به‌سوی تعامل به‌جای تقابل می‌رود.

‌ تصمیم آمریکا و کوبا برای پایان مخاصمه و برقرای رابطه را چطور تحلیل می‌کنید و چه تبعاتی می‌تواند برای دو کشور و نظام بین‌الملل داشته باشد؟ پایان شرایطی که بین آمریکا و کوبا مشاهده می‌شد و موجب شده بود تا دو کشور نیم‌قرن از هم فاصله بگیرند، اتفاقی مثبت در راستای اهداف دو ملت به‌شمار می‌رود. چرا که این‌قبیل «قطع‌رابطه»ها موجب تضعیف منافع عمومی می‌شود و به همین دلیل باید گفت که از این پس هم کوبا از پتانسیل موجود در ایالات‌متحده استفاده خواهد کرد و هم آمریکایی‌ها می‌توانند از داشته‌های کوبایی‌ها برای تحقق اهداف خود بهره ببرند. ‌ جامعه جهانی چطور؟ این اتفاق چه تبعاتی برای فضای دیپلماسی می‌تواند داشته باشد؟ می‌توان اینطور گفت که صلح به وجودآمده میان کوبا و آمریکا باعث از بین‌رفتن آخرین نکته‌های مبتنی بر حرکات ایدئولوژیک محسوب می‌شود. به‌نوعی این اتفاق بیانگر نوعی «واقع‌گرایی مطلق» در نظام بین‌الملل به شمار می‌رود. در گذشته ایالات‌متحده این ذهنیت را داشت که می‌تواند با استفاده از ابزار تحریم به هر آنچه می‌خواهد برسد یا کوبایی‌ها بر این باور بودند که ایدئولوژی مارکسیت پاسخگوی نیازهای مردمانشان است. اما 50سال اخیر نشان داد هردو اشتباه می‌کردند. ‌ 50سال اخیر نشان داد هر دو اشتباه می‌کردند، توضیح بیشتری می‌دهید؟ اشتباه کوبا این بود که باور داشت با تکیه بر بایدهاونبایدهای سوسیالیستی می‌تواند نظام خود را آنطور که لازم است، مدیریت کند. آمریکایی‌ها هم اینطور گمان می‌کردند که با تحریم می‌توانند نوع نگاه نظام و کشورها را تغییر دهند. اما حالا آنها می‌دانند گفت‌وگو و البته تعامل راهکاری اصولی است. دقیقا به همین دلیل لازم به تاکید است که اتفاق رخ‌داده و آشتی دوکشور حرکتی تاثیرگذار برای آنها و حتی کل جامعه جهانی باید تلقی شود. ‌ می‌توان اینطور گفت که مذاکرات مهم در خفا بهتر نتیجه می‌گیرد تا اینکه مسایل مطرح‌شده در مذاکره در رسانه‌ها بازتاب داشته باشند؟ قطعا همین‌طور است. این تصمیم نشان داد مذاکرات پنهان برای مشکلات بزرگ از تاثیرگذاری بیشتری برخوردار است تا اینکه مذاکرات مذاکره‌کنندگان در ویترین رسانه‌های دنیا به نمایش گذاشته شود. پس باید درباره تبعات مثبت این رابطه اینطور گفت که این قبیل نتیجه‌گیری‌ها نظام بین‌الملل را از حالت موضع‌گیری‌های قطبی خارج و تصمیم‌گیران عرصه بین‌الملل را به سمت‌وسوی مذاکره و همفکری هدایت می‌کند. ‌ این تحول، چه تغییری در فضای دیپلماسی آمریکای‌لاتین به وجود می‌آورد؟ اگر در سطح منطقه‌ای هم بخواهیم این مساله را بررسی کنیم، می‌توانیم بگوییم آخرین نمودهای سوسیالیسم‌مارکسیستی در حال رفتن به حاشیه و دنیا به سمت همکاری مبتنی بر کاپیتالیسم در حال حرکت است. همچنین از بعد ملی هم باید در نظر داشت صاحبان صنعت و اقتصاد کوبا از این پس فرصت‌های بیشتری برای تحرک اقتصادی خواهند داشت و همچنین آمریکایی‌ها آخرین سنگر آمریکای‌جنوبی را هم در اختیار خود می‌بیند. ‌ از این گفت‌وگو چه نتیجه‌ای می‌توان گرفت؟ پیام تصمیم مشترک آمریکا و کوبا به دنیا این است دنیای امروز، دنیایی است که آمادگی منطق‌گرایی دارد و با آغوش باز به استقبال گفت‌وگو و تعامل می‌رود. دقیقا به همین دلیل باید گفت امید به دنیایی که از اختلاف و چالش دوری کند، چندان گزاف نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.