چه کسی تیلهبازی میکند اوباما یا پوتین؟
توماس فریدمن
ماه مارس بود که «مایک راجرز»، رییس کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان در یک مصاحبه تلویزیونی با «فاکسنیوز» در پاسخ به این پرسش که به عقیده او، «باراک اوباما» و «ولادیمیر پوتین» روابط متقابل با یکدیگر را چطور مدیریت میکنند، گفت: «فکر میکنم پوتین در این روابط در حال بازیکردن شطرنج است و اوباما تیلهبازی میکند و اصلا فکر نمیکنم که اینها به هم نزدیک هم شده باشند.» تیلهبازی! استعاره بسیار جالبی است. اما درواقع این باراک اوباما بود که شطرنج بازی میکرد و پوتین کسی بود که تیلهبازی میکرد و اشتباه نیست اگر بگوییم که پوتین اغلب تیلههای خود را در این بازی باخته است. شبکه فاکسنیوز در چندماه اخیر علاقه زیادی به پوتین نشان داده است بهطوری که «سارا پلین»، سناتور جمهوریخواه، در همین شبکه تلویزیونی گفته بود مردم به پوتین بهعنوان رهبری نگاه میکنند که پنجه در پنجه خرس، بهدنبال استخراج نفت است. بله، البته میتوانید پوتین را یک رهبر بخوانید؛ اگر منظورتان از رهبر کسی باشد که اقتصاد کشورش را تباه میکند. او ماههاست که با بازار درگیر است، تمام تخممرغهایش را در سبد نفت و گاز گذاشته که میتواند تحتتاثیر تغییرات جوی قرار بگیرد، پوتین فناوریهایی که آمریکا را قادر کرده تا نفت و گاز شیل و انرژی تجدیدپذیر تولید کند و بهرهوری در حوزه انرژی را افزایش دهد، دستکم گرفته است و همزمان کمک کرده تا قیمت نفت خام در بازارهای جهانی تضعیف شود. او با خود زمزمه میکند که این سازمان سیا بود که رهبران فاسد اوکراین را سرنگون کرد نه مردم اوکراین. پوتین همچنین وابستگی روسیه به بازارهای جهانی و تاثیر دردناک تحریمها بر اقتصاد این کشور را کاملا دستکم گرفت. اجازه بدهید جویدهجویده سخن نگوییم: پوتین یک سیاستمدار متوهم است که از قدرت و نفوذ خود در روسیه آگاه است... وقتی روسیه در موقعیت ضعف قرار داشت، من مخالف گسترش پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و پیمان یکطرفه ضدموشکی بالستیک بودم. من میخواستم و هنوز هم میخواهم، شاهد شراکت آمریکا و روسیه برای کمک به ریشهکنی بینظمیهای جهانی باشم چراکه در بسیاری از نقاط جهان ما بدون شراکت با روسیه نمیتوانیم موثر باشیم. اما افسوس که ما ناتو را گسترش دادیم و ناخواسته حس بیگانهستیزی را در روسیه تقویت کردیم؛ شرایطی که نتیجهاش تشدید نارضایتی طرف روسی بود. اما پوتین هم رفتار معقولی نداشت. نفت بشکهای 110دلار ذهن او را مشغول کرده بود. او تصور میکرد اقتصاد روسیه با نفت 110دلار، بر مدار تصمیمات او و اطرافیانش میچرخد. در واقعیت او همه تخممرغهایش را در حوزه اقتصادی در سبد استخراج نفت و گاز گذاشت؛ صنعتی که توسط نزدیکانش اداره میشود. او سوار بر موج قیمت بالای نفت بود و اکنون با کاهش بیسابقه بهای نفت در بازارهای جهانی، این شرایط نفت است که بر گُرده اقتصادی روسیه سنگینی میکند. همچنین در طول این مسیر، پوتین به جهانیان دروغ گفت و خود را نیز فریفت. بزرگترین دروغ او، آن بود که «ویکتور یانوکوویچ» رییسجمهوری فاسد اوکراین، را نه مردم این کشور با هدف ساختن آیندهای بهتر، بلکه عمال غرب و ماموران سازمان سیا سرنگون کردند و هدفشان نیز عضویت اوکراین در ناتو بوده است. پوتین در دنیای کاملا حق به جانب خود تمام تحولات اوکراین را به توطئه سیا-ناتو نسبت میدهد تا مردم روسیه را برای اشغال جزیره کریمه و دخالت در امور داخلی این کشور توجیه کند. حقیقت این است که پوتین از توسعه ناتو نگران نیست. این مساله هیچگاه نیز جزو نگرانیهای او نبوده است. پوتین نگران گسترش اتحادیه اروپاست. او نمیخواهد که اوکراین به اتحادیه اروپا بپیوندند، چراکه در آن صورت باید سیستم اقتصادی فاسد خود را اصلاح کند که نتیجهاش بهبود شرایط اقتصادی این کشور و قطع وابستگی آن به روسیه خواهد بود. توهم بزرگ پوتین این است که ذهن متاثر از توهم توطئه او در یک جهانبینی متعلق به قرن نوزدهم گرفتار آمده است؛ جایی که روسیه تسلط کاملی بر حوزه نفوذ خود داشت. اما واقعیت این است که حوزه نفوذ مدرک افتخاری نیست که شما آن را از دانشگاه مسکو دریافت کنید و بتوانید برای همیشه نگه دارید. امروز حوزه نفوذ سابق روسیه بدهبستان سیاسی را آموخته است چراکه امروز به لطف پیشرفت فناوری، شهروندانی در حال ظهور هستند که میتوانند آرمانها و خواستهای خود را بهطور شفافتر و بهتر سازماندهی کنند. سقوط روسیه برای روسها بد است اما این به آن معنی نیست که برای ما خوب است. در زمانی که جهان چنین بههمپیوسته و وابسته است، دوستان شما هم میتوانند با استراتژیهای بدی که در پیش میگیرند به شما آسیب برسانند (مانند آنچه یونان بر سر اروپا آورده است) و در این جهان به هم پیوسته دشمنانی که استراتژیهای بدی در پیش میگیرند با سرعت بیشتری به شما آسیب میرسانند... به همین دلیل امیدوارم ببینم غرب برای کاهش تحریمها با روسیه همکاری میکند اما این اتفاق وقتی روی میدهد که پوتین دست از برداشتن تیلههای دیگران بردارد؛ اگر او واقعا تصمیم بگیرد که بخشی از راهحل در جاهایی مانند اوکراین باشد نه خود مشکل.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.