بحران جعلی هستهای
جاناتان پاور . نزهت امیرآبادیان
تشدید هراس از غنیسازی اورانیوم ایران چیزی بیش از تاکتیک جورج دبلیو بوش برای تغییر رژیم در ایران نبود. تصور توانایی ساخت بمب هستهای توسط ایران فعلا ضعیف شده است. تعهدات مفصلی که سال گذشته ایران در جریان توافق موقت با غرب داد، نشان داد که این تصور بیاهمیت بوده، تلاشها اکنون معطوف به توافق نهایی است که درواقع کار سادهای نیست. چندینسال پیش آمریکا با اجازه ضمنی اروپاییها، استادانه این بحران جعلی را ایجاد کرد. به عقیده من در حال حاضر پس از 30سال غلبه بر این تاکتیک چندان ساده نیست. این موضوعی است که گراهام فولر، معاون سابق رییس شورای اطلاعات ملی آمریکا گفته بود. هماکنون کتابی جدید باعنوان «بحران جعلی»، نوشته گرت پورتر، یک خبرنگار تحقیقی موشکاف، از تلاشهای آمریکا با تبانی اسراییل برای درتنگناقراردادن ایران و درعینحال کماهمیتجلوهدادن هرگونه تلاش ایران برای حل مناقشه هستهای پرده برداشته است. اما پیش از پرداختن به این موضوع، میخواهم نکتهای درباره مفهوم اسلامی اخلاق بیان کنم. آیتالله خمینی، بنیانگذار و آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران، بارها بهصراحت اعلام کردهاند از نظر ایران ساخت بمب هستهای برخلاف اعتقادات و فقه اسلامی است. به عقیده من باورکردن این سخنان دشوار نیست، در طول جنگ تلخ و خونین صدام حسین برضد ایران، ایران از استفاده از تسلیحات شیمیایی علیه عراق خودداری کرد، با اینکه عراق این کار را کرد. زیرا ایران استفاده از تسلیحات شیمیایی را برخلاف اخلاق اسلامی میدانست. عرف دینی ایران با داعش یا طالبان پاکستان تفاوت دارد. در حالیکه آمریکا به اخلاق غربی خود متعهد نبوده، زیرا برخلاف باورهای مسیحی یا ارزشهای سکولار آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی، در جنگ طولانی عراق علیه ایران، تسلیحات پیشرفته و اطلاعات در اختیار صدام قرار دادند. نمیتوان گفت که ایران در سالهای اخیر در گفتوگوهای هستهای، شفاف عمل کرده است. ایران هم بهدنبال بازیپنهان با آمریکا، اتحادیه اروپا، روسیه و آژانس بینالمللی انرژی هستهای بوده است. آمریکا، اتحادیه اروپا، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و اسراییل نیز توانستهاند از ابهامات موجود تا جایی که برایشان مقدور بوده است، سوءاستفاده کنند. آنها تلاش کردهاند جامعه بینالمللی را متقاعد کنند که ایران در ساخت بمب اتمی تردید به خود راه نمیدهد و زمان، محدودیت اصلی این کشور برای ساخت بمب است. هرگز پذیرفته نشده است که ایران وارد این بازی شطرنج شد تا غرب را وادار به برداشتن تحریمهایی کند که از زمان ریاستجمهوری جیمی کارتر در بحران گروگانگیری اعمال شد. ابهام در مورد برنامه هستهای تنها اهرمی برای ایران بوده برای متقاعدکردن غرب برای لغو تحریمها. درواقع ایران به این وسیله آمریکا و اروپا را بر سر میز مذاکره آورد. غنیسازی اورانیوم چیزی جز تاکتیک ایران برای برداشتهشدن تحریمها نبوده و برای جورج دبلیو بوش بهانهای برای تغییر رژیم ایران. پورتر در کتاب خود به نکات مهمی اشاره میکند: در سال 2004 بوش از توافق بین ایران و انگلیس، آلمان و فرانسه بهطور علنی حمایت نکرد. بر اساس این توافق، ایران متعهد میشد برنامه هستهای، با حجم کوچک داشته باشد که بهمنزله تهدیدی برای تولید و گسترش تسلیحات هستهای نبود. سازمان اطلاعاتی آمریکا، سیا، اشتباهی سازمانیافته انجام و اطلاعات گمراهکنندهای در مورد ایران ارایه داد همانطور که درباره تسلیحات اتمی در عراق ارایه داده بود که باعث شد بوش به جنگ با عراق برود. بوش یافتههای موجود در گزارش «برآورد ملی اطلاعاتی» در سال 2007 را نادیده گرفت که در آن گفته شده بود ایران تحقیق درباره ساخت تسلیحات هستهای را در سال 2003 متوقف کرده است. پرونده «اطلاعاتی» که آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سال 2009 منتشر کرد که در آن آمده بود ایران بهدنبال ساخت سلاحهای هستهای است، بر اساس اطلاعاتی بود که بهطور عمده اسراییل ارایه داده بود. وقتی بیل کلینتون، رییسجمهور پیشین آمریکا سیاست این کشور در قبال ایران را با سیاست اسراییل همسو کرد، هنوز مقامات بلندپایه اطلاعاتی اسراییل به اندازه اسحاق رابین، نخستوزیر سابق و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر فعلی- که از هر استدلالی که میتوانستند برای بدنامکردن ایران استفاده کردند- احساس خطر نمیکردند. این بوش بود که با تزریق زهر در روابط بهدنبال هدف تغییر رژیم بود، به همین دلیل با توافق ایران و اروپا از طریق مذاکره مخالف بود. درحالحاضر باراک اوباما، رییسجمهور آمریکا، بهدنبال بازسازی روابط بر اساس اعتماد به رهبران ایران است. اما بازسازی این روابط نیازمند این است که آمریکا نرمش بیشتری از خود نشان دهد و ایرانیان را متقاعد کند که قصد تغییر صادقانه سیاستهای خود را دارد. تنها در این صورت توافق نهایی حاصل میشود و ترس از سلاح هستهای ایران از بین میرود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.