پارک ملی نایبند و توسعه نامتوازن
حسین دلشب
شهرستان عسلویه به واسطه دارابودن زیستبومهای مختلفی از جمله کوهستان، دشت، ساحل و دریا یکی از متنوعترین شهرستانهای کموسعت استان بوشهر از نظر تنوع زیستی است و با در اختیار داشتن پارک ملی دریایی نایبند کلکسیونی از زیست بومهای حساس و زیستمندان منحصربهفرد را در خود جای داده است. پارک ملی دریایی نایبند با 48هزارهکتار (سازمان حفاظت محیطزیست) در این شهرستان قرار گرفته است. این منطقه به دلیل وجود منابع بیوفیزیکی حساس ساحلی شامل خلیج کوچک ساحلی و تنوع ساختارهای ساحلی (سواحل ماسهای، صخرهای و گلی، وجود رویشگاه ارزشمند حرا، محل تخمگذاری لاکپشتهای دریایی، آبسنگهای مرجانی، زیستگاه پستانداران و پرندگان وخورهای زیبا و... که همگی دربرگیرنده گونههای کمیاب نیز هستند) پشتوانه اکولوژیک بسیاری از گونههای آبزی و فرآیندهای اکولوژیک بهشمار میآید. همچنین به دلیل داشتن زیستگاه ارزشمند و شرایط مناسب برای زاد و ولد گونههای مهم و حمایت شده جانورانی مانند جبیر، جیرفتی، پلیکان پا خاکستری، هوبره، و انواع لاکپشتهای دریایی دارای ارزشهای حفاظتی منحصربهفردی است. منطقه جزر و مدی آن دارای عرصههایی است که در جزرومد از آب پر و خالی میشود و این مکان محل تمرکز کفزیانی است که بزرگترین پشتیبان زنجیره غذایی دریا و حیات آبزیان است. در گذشتهای نه چندان دور توسعه این منطقه زیبا بدون در نظر گرفتن ملاحظات زیستمحیطی و بدون توجه به ارزشهای حفاظتی آن بوده و ساخت اسکله در شهرستان نه تنها در مناطق صنعتی، بلکه در پارک ملی دریایی نایبند نیز صورت گرفته است و باوجود مخالفت اداره کل محیطزیست و شیلات استان، به بهانه رفاه حال صیادان، منطقه اسکله ساخته شده که هم اکنون نیز دارای بهرهبرداران بسیار کمی است. با عنایت به چرخش آب و رسوب در خلیج نایبند و قرارگیری اسکله و موجشکن هاله بهعنوان مانعی برای گردش آب و رسوب، در آینده شاهد تغییر شکل و تغییر در تنوع جانداران آبزی این ناحیه خواهیم بود. نشت مواد نفتی از تاسیسات و شناورها در منطقه نیز باعث آلودگی دریایی شده و تاکنون چندینبار موجب آلودگی سواحل شده است. این آلودگی در جنگلهای حرای نایبند باعث آلودهشدن ریشههای هوایی و تنه درختان شده و خشکیدگی بخشی از آنها را موجب شده است.گیرافتادن آبزیان شاخص دریایی در تاسیسات برداشت آب پتروشیمی و پالایشگاههای گازی نیز از دیگر تهدیدات زیستمحیطی منطقه است، بهطوری که لاکپشتهای دریایی (بهشدت در معرض خطر انقراض) چندینبار تاکنون به صورت جمعی از این آبگیرها صید و دوباره به دریا رهاسازی شدهاند و هنوز نیز این تهدید ادامه دارد. آلودگی حرارتی ناشی از آب خنککنندههای تاسیسات منطقه باعث بالارفتن موضعی آب در مناطق مجاور میشود. این پدیده خصوصا در تابستان که دمای آب دریا در بالاترین حد خود و در مرز تحمل آبزیان منطقه است باعث مرگ و میر آبزیان بدون تحرک و مهاجرت آبزیان دیگر و پراکندگی آنها میشود. زیستگاههای مرجانی نیز در برابر تغییرات دمایی بسیار حساس بوده و پدیده سفیدشدگی و مرگ مرجانها بر اثر این عامل به وجود میآید. قاچاق سوخت نیز بهعنوان یکی از مهمترین موضوعات آلودهکننده دریایی مطرح است. قاچاقچیان متخلف در حین تعقیب و گریز مبادرت به تخلیه سوخت قاچاق کرده و آلودگی دریایی به وجود میآورند. اکنون نیز راهاندازی فازهای جدید گازی به دلیل عدم طراحیهای نامناسب دارای کارایی لازم برای مدیریت تصفیه پسابهای صنعتی و همچنین انتشار گازهای آلاینده نبوده و باعث اثرات غیرقابل جبران بر این پارک ملی دریایی خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.