سرطان معده را پیش از موعد بشناسید و درمان کنید
از ناراحتیهای گوارشی چشمپوشی نکنید
محمدجعفر فرهوش.فوقتخصص کبد و گوارش ،عضو هیاتعلمی دانشگاه علومپزشکی تهران
1- گرچه عوارضی چون درد معده، نفخ و سنگینی سردل، نشانه سوءهاضمه یا یکی از مشکلات گوارشی شایع است، اما در مواردی نیز همین نشانههای بهظاهر کمخطر، میتواند از ابتلا به چهارمین سرطان شایع در دنیا، یعنی سرطان معده خبر دهد؛ سرطانی که بیشتر مردان بالای 40سال را هدف قرار میدهد. جدا از اثرات ناشی از مصرف زیاد سیگار در مردان (که در بروز این بیماری نقش دارد)، بررسیها نشان میدهد هورمونهای زنانه تا حدی شخص را در برابر این بیماری محافظت میکند که بدن مردان فاقد این هورمونهاست. به همین دلیل تاکید میکنیم مردان در سنین بالای 40 یا 45سال، بروز علایم سوءهاضمه مانند درد، نفخ، سنگینی سردل، تهوع، استفراغ و مدفوع خونی را جدی بگیرند چرا که احتمال دارد این علایم، هشداری درباره سرطان معده باشد. 2- با وجود پیشرفتهای قابل توجه در روشهای درمانی سرطان، متخصصان بر خطرناکبودن سرطان معده تاکید میکنند. این تاکید از آنروست که این بیماری اغلب بدون نشانه است و معمولا نشانههایی دارد که به دیگر بیماریهای گوارشی بهویژه سوءهاضمه شبیه است. این ویژگی سبب میشود سرطان معده در بیشتر موارد دیر تشخیص داده شود؛ یعنی در مرحلهای که به بافتهای مجاور مانند ریه، کبد یا جاهای دیگر دستاندازی کرده است. متاسفانه این بیماری در مراحل پیشرفته میتواند از طریق خون، دیگر اندامها و اعضا را درگیر کند که در چنین وضعیتی، نجات جان بیمار حتی با وجود بهرهگیری از روشهای درمانی مانند جراحی، رادیوتراپی و شیمیدرمانی، برای مدت طولانی و بیش از پنجسال ممکن نخواهد بود. 3- واقعیت آن است که در مراحل ابتدایی سرطان معده، علایم چندانی دیده نمیشود و این بیماری در این مرحله بهسختی تشخیص داده میشود، اما نباید فراموش کرد این سرطان از آندسته سرطانهایی است که طی چندسال و به آرامی رشد میکند؛ یعنی قبل از اینکه سرطان به معنای واقعی ایجاد شود، تغییراتی در لایههای معده ایجاد میشود و عوارضی شبیه به سوءهاضمه را بروز میدهد که پیگیری و ریشهیابی علت آن از طریق آندوسکوپی میتواند به تشخیص احتمالی سرطان معده و شروع مراحل درمانی موثر کمک کند. 4- سرطان معده میتواند علایمی چون کاهش اشتها بهویژه نسبت به گوشت، کاهش وزن، کمخونی، ضعف، خستگی، نفخ شکم و سوزش سردل را به همراه داشته باشد. آروغزدن، استفراغ خونی، احساس پری معده حتی پس از خوردن مقادیر اندک غذا، مدفوع سیاه، تهوع و استفراغ، درد بالای شکم، سوزش سردل و علایم شبیه به زخممعده را هرگز نباید کماهمیت تلقی کرد. حتی در برخی موارد، آزمایش خونی که برای بررسی علت کمخونی داده میشود نیز به تشخیص سرطان معده منتهی میشود. 5- گرچه احتمال بروز این بیماری از طریق ژنتیک فقط 10درصد است، اما ضروری است که در صورت بروز این بیماری در یکی از اقوام درجهاول، مردان دیگر خانواده 10سال زودتر از سنی که وی مبتلا به بیماری شده است تحت بررسیهای سالانه از طریق آندوسکوپی و اگر لازم شد رادیولوژی، سیتیاسکن و امآرآی قرار گیرند. 6- گرچه فقط دودرصد افراد مبتلا به میکروب «هلیکوباکتر پیلوری» به سرطان معده مبتلا میشوند، اما لازم است افرادی که دچار درد معده میشوند، از طریق آزمایش خون، آلودهشدن به این میکروب دستگاه گوارشی را بررسی کنند و در صورت آلودگی، از طریق درمانهای میکروبی و آنتیبیوتیکی تحت درمان قرار گیرند. («هلیکوباکتر پیلوری» نوعی باکتری با قدرت سازگاری بسیار بالاست که میتواند در معده زنده بماند، رشد کند و سبب اختلالات گوارشی متعدد، عفونت، زخم و التهاب معده شود.) از آنجا که میکروب «هلیکوباکتر پیلوری» ارتباط نزدیکی با بهداشت مواد غذایی دارد، لازم است غذاهایی که بیرون از یخچال نگه داشته میشود، مصرف نشود. به بیان دیگر با رعایت موارد بهداشتی، موارد عفونت به این باکتری کاهش مییابد. 7- خوب است بدانید خودداری از مصرف غذاهای با نیتریت بالا به اشکال مختلف اعم از مایع یا جامد، به عنوان عاملی موثر در پیشگیری از سرطان معده به تایید متخصصان گوارش رسیده است. نیتریت یکی از مواد نگهدارنده است که در بسیاری از فستفودها به کار گرفته میشود. پس باید تا حد امکان از مصرف فستفود، همچنین مصرف غذاهای دودی، نمکسودشده و انواع ترشی و شوری خودداری کرد. فراموش نکنید که مصرف غذاهای شور و ترشیجات، خطر ابتلا به سرطان معده را بهشدت افزایش میدهد. همچنین استفاده از کودهای شیمیایی نیترات و اوره بهشدت بر سلامت مواد غذایی از حیث بیماریزایی اثر میگذارد، به همین دلیل وزارت بهداشت باید این موضوع را مورد تاکید و پیگیری قرار دهد. 8- متخصصان گوارش برای پیشگیری از ابتلا به سرطان معده بر موارد زیر تاکید دارند: - از کشیدن سیگار خودداری کنید. - رژیمهای غذایی شامل غذاهای دودی، گوشتی و نمکسود را کمتر مصرف کنید. - به علایم سوءهاضمه که بیش از چند روز طول بکشد، توجه کنید. - رژیم غذایی مغذی و متعادل داشته باشید، بهویژه از مصرف میوه و سبزیجات تازه که حاوی ویتامینهای E و C است، غافل نشوید. - در صورت وجود سابقه ژنتیکی در خانواده درجهاول، آزمایشهای سالانه غربالگری را که از سوی پزشک توصیه میشود، انجام دهید. - گوشت قرمز را بیش از اندازه مصرف نکنید و مصرف نمک و غذاهای سرخکرده را بسیار محدود کنید. - مصرف موادغذاییای که بهدنبال حرارتدیدن زیاد، بافت و کیفیت خود را از دست دادهاند و در نهایت سوختهاند، میتواند سلامت انسان را تهدید کند. بنابراین به تمام افراد و خصوصا کسانی که ناراحتیهای گوارشی و زمینههای ژنتیکی و محیطی ابتلا به سرطان را دارند، توصیه میشود غذاها را با حداقل حرارتدیدگی و به روش آبپز و بخارپز آماده کرده و میل کنند. - مصرف پیاز و سیر را که به کاهش خطر سرطان معده کمک میکند، فراموش نکنید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.