|

مامور پلیس 100میلیون‌تومان گمشده را پس داد

شرق: مامور نیروی انتظامی آذربایجان‌شرقی وقتی در صحنه تصادف صدمیلیون‌تومان پول نقد و طلا و جواهر پیدا کرد آن را به‌دست صاحبش رساند. سرهنگ اکبر رحیمی، رییس‌پلیس بازرسی استان آذربایجان‌شرقی در این‌باره گفت: «برابر گزارش فرماندهی انتظامی شهرستان عجب‌شیر، ستوان‌سوم کریم مرادزاده حین گشت‌زنی و بررسی صحنه تصادف در اتوبان عجب‌شیر-آذرشهر مبلغ 11میلیون‌و‌920هزارتومان پول نقد و پنج‌سکه طلا، یک‌مدال طلا، یک‌زنجیر طلا، یک‌ساعت‌مچی با جنس الماس و یک‌دستگاه جی‌پی‌اس جمعا به ارزش تقریبی صدمیلیون‌تومان را یافت و موضوع را به یگان محل خدمتش اعلام کرد.» سرهنگ رحیمی افزود: «بعد از اعلام این گزارش با خانواده صاحب وسایل تماس گرفته و اموال پس از احراز هویت مالک بدون کم و کاست، صحیح و سالم با تنظیم صورتجلسه تحویل صاحبش شد.» اقدام این مامور پلیس نخستین مورد از امانتداری‌های بزرگ نیست. پیش از این نیز شاهد وقایع مشابه زیادی بودیم، حتی اقدام رفتگر بجنوردی در پس‌دادن کیف یک‌میلیارد‌تومانی به کتاب‌های درسی راه یافت. در ماجرایی دیگر «حسین باقری»، کارگر 27ساله شهرداری شهرستان بردسکن کیفی حاوی یک‌چک سفیدامضا، یک‌چک 37میلیون‌تومانی حامل، یک چک 32میلیونی و یک چک 20میلیونی با هشت‌کارت عابربانک و یک‌کارت ملی را به دست صاحبش رساند. عباسعلی براتی، راننده‌تاکسی دزفولی است که 85میلیون‌تومان پول رها شده در خودرواش را به صاحبش پس داد. بسیاری از این امانتداران افرادی هستند که از مشکلات مالی رنج می‌برند اما هنگامی که در چنین شرایط وسوسه‌کننده‌ای قرار می‌گیرند بدون هیچ‌تردیدی راه درست را انتخاب می‌کنند. حسین خراط‌ها، آسیب‌شناس اجتماعی و استاد دانشگاه در گفت‌وگو با «شرق» به بررسی این رفتارها، ریشه‌های آن و روش‌های اشاعه‌اش پرداخته است.

نیاز مالی یکی از انگیزه‌های اصلی ارتکاب جرم محسوب می‌شود حال آنکه در موارد زیادی شاهد هستیم افراد با اینکه از نظر اقتصادی با مشکلاتی مواجه هستند و به‌راحتی می‌توانند پول پیدا شده را تصاحب کنند اما امانتداری را فراموش نمی‌کنند. چگونه است که شاهد رفتار متفاوت افراد در شرایط مشابه هستیم؟ همیشه این فقر نیست که باعث بروز رخداد مجرمانه می‌شود، حتی در جرایم مالی که موضوع جرم صورت مستقیم «پول» است ممکن است فقر در ارتکاب آن دخیل نباشد؛ مثلا در اختلاس‌ها مساله فقر و نبود منابع مالی مطرح نیست بنابراین فقر لزوما دلیل ارتکاب جرایم نیست و می‌توان گفت مجموعه‌ای از عوامل وجود دارد و سایر عوامل هم می‌تواند علت بروز جرایم مالی باشد؛ بنابراین همیشه فقرا نیستند که جرایم مالی انجام می‌دهند. چه‌چیز باعث می‌شود افرادی که از نظر مالی در سطوح پایین جامعه هستند در پس‌دادن پولی که پیدا می‌کنند، تردید نداشته باشند؟ مسوولیت قانونی برای افرادی که چیزی را پیدا می‌کنند مشخص نشده است، ولی تعهد اخلاقی و مسوولیت اجتماعی در این باره وجود دارد، بنابراین نباید تصور کرد در حوزه‌ای که قانون مشخصی وجود ندارد افراد لزوما تعهدات اخلاقی خود را فراموش می‌کنند بنابراین اگر کسی برای خودش تعهد اجتماعی و مسوولیت اخلاقی قایل باشد وقتی پولی را پیدا می‌کند آن را برمی‌گرداند و در این میان فقر نیز مانع این رفتار نمی‌شود. ریشه این نوع رفتارها را در کجا باید جست‌وجو کرد؟ خانواده، اولین نهاد اجتماع است و اساسی‌ترین بخش از روابط اجتماعی در تربیت خانواده شکل می‌گیرد. قطعا روابط خانوادگی می‌تواند تاثیر بیشتری در این رفتارها داشته باشد چرا که اگر ما به جامعه مراجعه کنیم می‌بینیم مادی‌گرایی، پول‌دوستی، نوکیسه‌گی و در جست‌وجوی پول‌های بادآورده‌بودن و... در جامعه خیلی بیشتر است و افراد اگر بخواهند از قواعد جاری جامعه تبعیت کنند در چنین شرایطی اگر پولی پیدا کنند برنمی‌گردانند اما در خانواده‌ها هنوز آموزه‌های مثبت وجود دارد و انتقال فرهنگی صورت می‌گیرد و به اعضای خانواده آموزش داده می‌شود دست به مال مردم نبرید و اگر کمکی برای دیگران از دستتان برمی‌آید انجام دهید. هنوز خانواده‌هایی هستند که این قواعد و تعهدات در آنها باز‌تولید می‌شود. آیا تشویق‌نکردن این افراد می‌تواند مانع از تکرار چنین رفتارهایی از سوی آنها شود؟ لزوما نه. البته خوب است که افراد تشویق شوند، فرهنگ‌سازی صورت بگیرد و افرادی که این کار را انجام می‌دهند تکریم شوند یا حداقل اخبار مربوط به آن، رسانه‌ای ‌شود و افراد بدانند ممکن است در این ارتباط تشویق شوند، اما لزوما کسی که پول زیاد یا چیز دیگری را پیدا می‌کند و تحویل صاحبش می‌دهد در جست‌وجوی این نیست که تشویق شود یا از جایی مورد توجه قرار گیرد. قاعدتا چنین فردی پشتوانه‌های فرهنگی دارد و از آنها تبعیت می‌کند و رضایتمندی‌اش از جای دیگری است. چطور باید این رفتار را در بین افراد جامعه اشاعه داد؟ تکریم این رفتار، صحبت‌کردن درباره آن، معرفی‌کردن اشخاصی که پول یا کالا یا هرچیز دیگرشان را گم می‌کنند و بیان اینکه گم‌شدن آن، چه مشقت و سختی‌ای می‌تواند برای آن فرد ایجاد کند و ایجاد گفت‌وگو بین کسی که مالش را گم‌کرده و پیدا‌کننده آن مال می‌تواند به این فرهنگ دیرپا و خوب دامن بزند و موجب بازتولید این رفتار در جامعه شود. در سوی دیگر ماجرا چه‌چیز باعث می‌شود عده‌ای با اینکه می‌دانند کار درست چیست اما آن را انجام نمی‌دهند و مثلا پولی را که پیدا می‌کنند برای خودشان برمی‌دارند؟ خیلی عوامل مانند دلایلی که در کارهای نابهنجار دیگر وجود دارد، در این زمینه دخیل است. همه افرادی که به سمت مواد مخدر، خشونت، پرخاشگری، اختلاس و رشوه ‌می‌روند می‌دانند رفتارشان کار خوبی نیست و می‌دانند منع قانونی هم دارد و از پیامد‌ها و تبعاتش آگاه هستند اما مرتکب این خطا می‌شوند. هرچند نرساندن پول گمشده به دست صاحبش جنایت نیست اما منع اخلاقی وجود دارد و اگر اصطلاحا فرد تاب‌آوری را در مقابل پول‌های بادآورده نداشته باشد و استقامتش را از دست بدهد پول را برای خودش برمی‌دارد. متاسفانه در جامعه امروز ما این امر طبیعی است که افراد تاب نیاورند و پول بادآورده را از آن خودشان بدانند اما درباره اینکه چه‌چیزی باعث تاب‌آوری افراد در برابر پول‌های بادآورده می‌شود باید گفت بخش قابل‌توجهی از رفتار افراد به خانواده و فرهنگ جاری در خانواده بازمی‌گردد. ایدئولوژی و جهان‌بینی افراد خیلی می‌تواند کمک کند، گرایش‌های اخلاقی و دینی نیز تاثیر زیادی در این رفتار دارد و می‌تواند به انتخاب صحیح کمک کند. به‌علاوه تجربه اجتماعی کلان هم نقش موثری در این تصمیم دارد. خانواده‌های ریشه‌دار فارغ از اینکه پولدار هستند یا بی‌پول وقتی چیزی را پیدا کنند آن را به صاحبش باز‌می‌گردانند و تردیدی در این کار نمی‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.