شکنجه در آمریکا و مساله شفافسازی
چندهفته پیش مقامات کرهشمالی مصوبهای را اعلام کردند که به موجب آن، شهروندان عادی حق استفاده از نام «کیم جونگ اون»، رهبر کنونی کرهشمالی را ندارند و نمیتوانند فرزندانشان را به این اسم نامگذاری کنند. این مصوبه حتی شهروندانی را که احتمالا چنین نامی داشته باشند، ملزم میکرد تا آن را تغییر دهند. گفته شد چنین قانونی بهدلیل احترامگذاشتن به رهبر این کشور بوده و درواقع استمرار همان شیوهای است که در دوران دو «کیم» دیگر نیز جریان داشته است. اتفاقی از این دست قطعا در هیچ کشور دیگری رخ نمیدهد، اما کرهشمالی که هرگز آمریکا از متهم کردنش به دیکتاتوری و نقض حقوق بشر دست برنمیدارد، اکنون بهویژه بعد از انتشار گزارش کنگره آمریکا درباره انواع شکنجههای سیا، یک فرصت طلایی به دست آورده است تا آمریکا را به «ننگ به بار آوردن» توصیف و محکوم کند. دشمنان دیگر آمریکا نیز در سطح بینالمللی از این فرصت استفاده کردند که در کنار کرهشمالی باید از روسیه نام برد. آنها هم از فرصت پدید آمده استفاده کرده و آمریکا را متهم به معیارهای دوگانه و نفاق و دورویی کردند؛ زیرا از یکطرف منادی احترام به حقوق بشر بوده و دولتها را به خیر و شر تقسیم میکند و از طرف دیگر باعنوان مبارزه با «تروریسم»- چنانکه در گزارش کنگره آمده است- زندانیان را اینچنین شکنجه کرده و خود به الگویی برای «طغیان علیه بشریت» تبدیل شده است. این محکومکردنها و واکنشهای بینالمللی کار را به جایی رساند که برخی خواستار محاکمه مسوولان این شکنجهها شدند. مسوولان کشوری که خود را در جهان یک ابرقدرت میشمارد؛ در صورتی که اشغالگری میکند، برای خودش پایگاه نظامی میسازد و چنانکه در عراق و افغانستان شاهد آن بودیم سربازانش را با اعطای مصونیتهای قضایی از هرگونه بازخواستی- حتی اگر جرمی مرتکب شده باشند- محفوظ میدارد! اما واقعیت این است که گزارش سنا مطلب جدیدی را افشا نکرد، زیرا شکنجههایی را که نیروهای آمریکایی یا دستگاههای اطلاعاتی این کشور مرتکب شده بودند، بهویژه در دوران به اصطلاح مبارزه با «تروریسم» بر کسی پوشیده نبود. در دوران جورج بوش گزارشهایی منتشر شد و همگان در جریان آنها قرار گرفتند؛ شکنجههایی که در زندانهای ابوغریب عراق یا بگرام افغانستان جریان داشت را همه میدانند و در سال2001 نیز گزارشهای مربوط به آنها منتشر شد یا درباره زندان گوانتانامو یا «زندانهای پرنده» تاکنون گزارشهای متنوعی منتشر شده است. زندانهای پرنده، اصطلاحی است که درباره شکنجهکردن متهمان در داخل هواپیماها بهکار برده میشود. آمریکا به کمک برخی دولتهای دیگر، از جمله کشورهای عربی این شکنجهها را اعمال میکرده است؛ چون قوانین آمریکا اجازه شکنجه در خاک این کشور را نمیدهد. در اینباره چند دولت اعتراف و چند دولت دیگر هم آن را حیلهگری آمریکا معرفی کردند و گفتند از آنها اطلاعی نداشتهاند و برخی نیز در این میان سکوت پیشه کردند! خالد شیخ محمد که به مغز متفکر حملات 11سپتامبر شهرت پیدا کرد، یکی از مشهورترین زندانیانی است که توانست بر همه تکنیکهای شکنجه سیا غلبه پیدا کند. او را 183بار در معرض غرق مصنوعی قرار دادند و در نهایت او توانست از همه اینها با موفقیت عبور کند. گزارش کنگره، با وجود اینکه «باراک اوباما»، رییسجمهور آمریکا اعتراف به خطا کرد و متعهد شد که دیگر این روشها تکرار نخواهد شد، یک رسوایی را برای آمریکا رقم زد. در آمریکا رسم نیست تحقیقات جنایی از این دست صورت گرفته و مقامات کشوری به دادگاه فرستاده شوند. با این حال گزارش جوانب مثبت دیگری هم داشت که یکی از مهمترینش شفافیت در تعامل با این رسوایی است؛ زیرا تحقیقات در اینباره سالها طول کشیده بود.حیرتآورتر اینکه قوهقضاییه مصر در همان حال که مخالفان کودتا را بهصورت گروهی محاکمه میکرد و برای 683نفر در یک جلسه حکم اعدام صادر میکرد، برای عاملان آن کشتار تنها یک سری حکمهای نمایشی بین سه تا 10سال زندان صادر کرد و تازه اجرای این احکام نیز متوقف شد! نظام برآمده از کودتا، همه گزارش سازمانهای حقوق بشری را که به این فاجعه اعتراض کرده بودند به دیوار کوبید. وقتی همه این حوادث مرور شود، گویی شکنجههایی که در آمریکا اتفاق افتاده تنها لحظاتی گذرا در مقایسه با زنجیرهای از فجیعترین رفتارها از قبیل نقض حقوق بشر، بازداشتهای خودسرانه و شکنجههای جسمی و روحی در کشورهای دیگر روایت میشود.
منبع: الرایه چاپ قطر
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.