|

همصدایی با رقیب؟

رضا نصری . عضو موسسه عالی مطالعات بین‌المللی ژنو

روزنامه «وطن امروز» در صفحه اول شماره 29/9/1393 خود - به بهانه نقد صحبت‌های اخیر آقایان شیرزاد و زیباکلام در دانشگاه تهران - باز هم ادعایی را در مورد توافقنامه «ژنو» مطرح کرده است که تکرار آن چیزی جز صحه‌گذاشتن بر مواضع تندروهای سنای آمریکا نیست.

این روزنامه یک‌بار دیگر مدعی شده است که «حفره بزرگی» در توافق «ژنو» وجود دارد که «این امکان را به آمریکایی‌ها داده است که بدون نقض توافق، تحریم‌ها علیه ایران را افزایش دهند!» پیش از این، برخی سایت‌ها، روزنامه‌ها و افراد همسو با جریان منتقد دولت نیز همین ادعای نادرست را از تریبون‌های خود مطرح کرده بودند. انگیزه آنها از تکرار این حرف هرچه باشد، واقعیت این است که «حفره بزرگی» در توافق‌ «ژنو» وجود ندارد. آنچه در این توافقنامه وجود دارد - که در تمام متون حقوقی (ازجمله قانون اساسی)، معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی دیگر نیز وجود دارد - اختلاف بر سر تفسیر برخی بندها و عبارت‌هاست. به‌واقع، این ماهیتِ متون حقوقی است. اصولا اگر همه طرفین یک توافق همیشه از متن همان برداشت و استنباط را داشتند و تمام واژه‌ها و بند‌های قراردادها را یک‌جور تفسیر می‌کردند، دیگر نیازی به قاضی و داور نبود! اما توافقنامه «ژنو» در مورد تحریم‌ها چه می‌گوید و اختلاف تفسیر بر سر چیست؟ در متن انگلیسی توافقنامه «ژنو»، در رابطه با تعهدات «اتحادیه اروپا» و «شورای امنیت»، جمله No new nuclear-related sanctions به‌کار رفته و در رابطه با آمریکا جمله Refraining from imposing new nuclear related sanctions استفاده شده است. تفسیر رسمی دولت ایران این است که عبارت No new sanctions یعنی اینکه طرف مقابل موظف است از یک‌سو از تصویب قوانین جدید و صدور قطعنامه جدید خودداری کند و از سوی دیگر، هیچ فرد یا شرکتی را به فهرست تحریمی‌های قدیم اضافه نکند. به عبارت دیگر، مطابق برداشت ایران، No new sanctions یک عبارت وسیع است که شامل هردو حالت می‌شود. اما تفسیر آمریکایی‌ها از این عبارت چیز دیگری است! آنها می‌گویند ما فقط موظف هستیم از «تصویب قوانین و قطعنامه‌های جدید» خودداری کنیم، اما تحریم‌های گذشته کماکان پابرجاست و ما همچنان مجازیم - اگر تخلفی دیدیم- به فهرست تحریمی‌ها اسامی جدیدی اضافه کنیم. از زمان اجرای توافقنامه «ژنو»، در دو یا سه مورد این اختلاف تفسیر منجر به نزاع لفظی میان ایران و آمریکا شده که تاثیری بر ادامه اعتبار توافقنامه نیز نداشته است. حال سوال این است که چرا برخی رسانه‌های منتقد دولت- در هر فرصتی که پیدا می‌کنند - به‌جای پشتیبانی از تفسیر و موضع حقوقی کشور خود، بر تفسیر‌‌ جناح تندرو آمریکا از متن توافقنامه صحه می‌گذارند و از این طریق با تندروهای واشنگتن «همصدایی» می‌کنند؟ چرا در این «نبرد تفسیر‌ها»، با طرح‌‌ ادعاهای غیرمسوولانه در صفحات اول روزنامه‌های خود، عملا بر کفه ترازوی طرف مقابل می‌افزایند و کار مدافعان ایران را در دفاع حقوقی از منافع ملی خود دشوارتر از آنچه هست می‌کنند؟ دلسوزان کشور با هزار زحمت - در میان انبوه گزارش‌های دروغین و تبلیغات پرهزینه و تحریف‌های حساب‌شده‌ و پرسروصدای شبکه‌های تلویزیونی علیه ایران - مقاله‌ای در رسانه‌‌ای در آمریکا منتشر می‌کنند که بگویند «حق ندارید با ارایه تفاسیر ناعادلانه زیر تعهدات خود بزنید.»بعد دوستان در صفحه اول یکی از روزنامه‌های سراسری کشور خودمان سرمقاله می‌نویسند که «توافقنامه «ژنو» این امکان را به آمریکایی‌ها داده است بدون نقض توافق، تحریم‌ها علیه ایران را افزایش دهد!» جالب اینجاست که اگر توافق جامع میان ایران و گروه ۵+۱ صورت بگیرد، قطعا‌ از این نوع دعاوی تفسیری در سال‌های آینده زیاد خواهیم داشت. به‌ویژه اینکه کنگره امروز دست جمهوریخواهان است و از این پس آنها تمام توان فنی و تخصصی خود را به‌کار خواهند بست تا با ارایه تفاسیر سوگیرانه و غلط از متن توافقنامه، اقدامات خصمانه خود علیه منافع ایران را توجیه کرده و «قانونی» جلوه دهند. خوب است «جبهه پایداری»، جمعیت دلواپسان و جریان منتقد دولت از همین الان مشخص کنند که در نزاع‌های ناگزیر پیش‌‌رو، چگونه می‌خواهند برخورد کنند؟ آیا در این دوران پرمخاطره و حساس قرار است منافع ملی را همچنان خرج دعواهای سیاسی داخلی کنند و با رقیب همصدایی کنند تا مثلا ضربه‌ای به ظریف زده باشند، یا اینکه در هر صورت پشتیبان موضع حقوقی رسمی کشورشان خواهند بود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.