|

ماهیت خطرات تهدید‌کننده خبرنگاران تغییر کرده است

جهانی خشن‌تر؛ در کمین روزنامه‌نگاران

حتی اگر پیش‌بینی وزیر خارجه عراق محقق شود و گروه تروریستی «داعش» تا دوسال آینده از بین برود، اما تا سال‌های طولانی تصویر بریده‌شدن سر «جیمز فولی» و «استیون ساتلاف» دوخبرنگار آمریکایی توسط این گروه تروریستی، از ذهن مردم جهان پاک نمی‌شود. اکنون نیز سازمان «گزارشگران بدون مرز» در گزارش سالانه خود تاکید می‌کند هرچند تعداد خبرنگاران کشته‌شده در سال جاری میلادی نسبت به سال2013 کاهش یافته است، اما مرگ دلخراش «فولی» و «ساتلاف»، حکایت از رخدادی دیگری دارد؛ خبرنگاران در جهان با تهدیدهای جدید و وحشیانه‌تری روبه‌رو هستند و ماهیت کشته‌شدن برخی از آنان بر شدت نگرانی‌ها افزوده است. به گزارش خبرگزاری «رویترز»، این سازمان که مقرش در پاریس واقع شده در گزارش سال2014 خود آورده است، بسیار کم پیش آمده بود که خبرنگاری در چنین صحنه تبلیغاتی وحشیانه‌ای کشته شود؛ آنچه تمام جهان را در حیرت فرو برد. با این همه تعداد خبرنگارانی که در سال‌جاری میلادی کشته شده‌اند در مقایسه با سال گذشته کمی کاهش داشته است. در سال۲۰۱۳میلادی، ۷۱خبرنگار جان خود را از دست دادند و اکنون این رقم به 66نفر رسیده است. به گفته «گزارشگران بدون مرز»، این کاهش در شمار قربانیان به کاهش قربانیان در «کشورهایی که در صلح به‌سر می‌برند»، بازمی‌گردد مانند هند و فیلیپین. اما تعداد زنان روزنامه‌نگار کشته‌شده در سال جاری به شش‌نفر رسیده است که نسبت به سال گذشته دوبرابر شده است. با این‌همه ‌شمار ربودن خبرنگاران در مقایسه با سال گذشته میلادی 37درصد رشد داشته است. در این میان از مجموع ۱۱۹ خبرنگار، ۳۳نفر در اوکراین، ۲۹نفر در لیبی و ۲۷نفر در سوریه ربوده شده‌اند. از اصلی‌ترین دلایل این افزایش می‌توان به حمله داعش به عراق و سوریه، درگیری بین گروه‌های شبه‌نظامی در لیبی و ادامه نقض آتش‌بس در اوکراین اشاره کرد. همچنین طبق این گزارش می‌توان گفت 90درصد این خبرنگاران را گزارشگران محلی تشکیل می‌دهند که عمدتا در خاورمیانه و شمال آفریقا فعالیت می‌کردند و همچنان 40نفر از آنان در اسارت به‌سر می‌برند. طبق این گزارش، 22نفر توسط گروه‌های مستقر در سوریه گروگان گرفته شده‌اند که 16نفر از آنان سوری هستند. همچنین هشت‌خبرنگار محلی در عراق نیز اسیر گروه‌های تروریستی در این کشور هستند. در این گزارش همچنین تاکید شده وضعیت آزادی مطبوعات و رسانه‌ها در سال۲۰۱۴میلادی به هیچ‌وجه بهتر نشده و شمار خبرنگاران و شهروند خبرنگارانی که به خارج از کشور خود گریخته‌اند نیز بیش از دوبرابر شده است. در سال۲۰۱۴میلادی، ۱۳۹خبرنگار و ۲۰شهروند خبرنگار به‌دلیل تهدید، خشونت یا فشار حکومتی از کشور خود خارج شده‌اند. به گفته «گزارشگران بدون مرز»، تا هشتم‌ «دسامبر»، ۱۷۸روزنامه‌نگار حرفه‌ای در زندان بوده‌اند که در این میان، چین با ۳۳روزنامه‌نگار و اریتره با 28روزنامه‌نگار زندانی در صدر فهرست جای گرفته‌اند. در این گزارش به نام «خدیجه اسماعیلوا»، خبرنگار بخش آذربایجانی رادیو «اروپای آزاد» نیز اشاره شده و بر جمهوری‌آذربایجان نام «بزرگ‌ترین زندان کارکنان رسانه‌ها در اروپا، در حال حاضر» نهاده شده است. این سازمان در گزارش خود، نام چندروزنامه‌نگار را برجسته کرده که از جمله آنان می‌توان به «رائف بداوی»، شهروند خبرنگار سعودی اشاره کرد که به اتهام «توهین به اسلام» به 10سال زندان و هزارضربه شلاق محکوم شده است. خشونت رعب‌انگیز علیه خبرنگاران «آسترید فرولوف»، سخنگوی هیات‌مدیره «گزارشگران بدون مرز» می‌گوید آمار بالای خبرنگاران کشته‌شده و خبرنگارانی که از کشور خود فرار کرده‌اند، نشان می‌دهد خطرات فعالیت رسانه‌ای در سراسر جهان به هیچ‌وجه کمتر نشده است. به گزارش «دویچه‌وله»، او بر این باور است که در برخی از مناطق با کیفیت تاز‌ه‌ای از خشونت علیه خبرنگاران مواجه هستیم که وحشت‌برانگیز است. به‌عنوان مثال صحنه‌سازی تاثیرگذار رسانه‌ای بریدن سر (خبرنگاران) توسط تروریست‌های داعش یا حملات گسترده به خبرنگاران در برخی از کشورها حکایت از نگرش غیرانسانی و تحقیر شدید آزادی مطبوعات و رسانه‌ها (در این کشورها) دارد. سخنگوی هیات‌مدیره «گزارشگران بدون مرز» با اشاره به اینکه «خبرنگاران نباید تبدیل به ابزاری برای تبلیغات گروه‌های تروریستی، تبهکاران یا حکومت‌های اقتداگرا شوند»، تاکید کرد: «دقیقا در این مناطق بحرانی باید موثرتر از پیش از خبرنگاران حفاظت کرد.» براساس گزارش این سازمان، خطرناک‌ترین کشور جهان برای خبرنگاران در سال۲۰۱۴میلادی، مانند سال پیش از آن، سوریه بوده است. تنها در این کشور ۱۵خبرنگار حرفه‌ای و ۱۷شهروند خبرنگار کشته و ۲۷فعال رسا‌نه‌ای نیز ربوده شدند. در شمار خطرناک‌ترین کشورهای جهان نیز مانند سال پیش از آن، سرزمین‌های فلسطین به ویژه نوارغزه، شرق اوکراین، عراق، لیبی و لبنان ذکر شده‌اند. در گزارش این سازمان همچنین به بُعد جدیدی از فعالیت‌های رسانه‌ای پرداخته شده و آمده است شهروندان خبرنگار در بسیاری از کشورهای دنیا به کمک شبکه‌های اجتماعی جایی را پر می‌کنند که به‌دلیل فشار حکومتی یا خودسانسوری در گزارش‌رسانی رسانه‌های سنتی خالی مانده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.