|

در و پاشنه

نعمت احمدی . حقوقدان

سخنان رییس‌جمهور در پنجاه‌وچهارمین مجمع سالانه بانک مرکزی، از آن جهت حایزاهمیت است که رییس‌جمهور به همان انتقاد و ایرادی رسیدند که کارشناسان سال‌هاست به بیان آن می‌پردازند. اینکه «عده‌ای در 12سال گذشته سنگی را به چاه انداختند» و شد آنچه نباید می‌شد. پرسش این است: برای یک‌بار هم شده نمی‌توان از آن عده بازخواست کرد؟ نمونه دیگر از این اعمال را باید در کشف پرونده‌های مدیران دولت سابق دید، رفتار دولت احمدی‌نژاد به طنز گزنده‌ای تبدیل شده است؛ هرروز، پرونده فسادی پررنگ‌تر از دیروز کشف می‌شود. یکی از اقدامات دولت سابق که کاشفان آن، هنوز هم بر سر کارند، طرح‌های «زودبازده» بود که وزیر کار و تعاون وقت به‌عنوان کشف بزرگ همانند رییس دولت که معجزه هزاره‌سومش نامیدند، «ختم‌الدوای» اوضاع اقتصادی کشور معرفی شد! میلیاردهامیلیارد ثروت مملکت در طرحی غیرکارشناسی هدر رفت و عده‌ای سودجو به آب و نانی رسیدند، وقتی طرح شکست خورد - که از اول شکست آن معلوم بود- کسی مسوولیت تضییع منابع مالی کشور را برعهده نگرفت. وقتی رییس دولت سابق از سهام عدالت و مسکن‌مهر به‌عنوان کشف معجزه‌گر هزاره‌سوم یاد کردند، کسی فکر نمی‌کرد روزی رییس‌جمهور بعدی خواهد گفت: «هرچه پول در تاریخ ایران چاپ شده چهل‌و‌چنددرصد کل آن پول را برای مسکن‌مهر چاپ کردند، یعنی 45هزارمیلیاردتومان پول برای مسکن‌مهر در اختیار بانک مسکن قرار دادند و این پول از پول توجیبی مردم برداشته شد و کار بی‌نظیری از نظر بی‌انضباطی مالی انجام شد.» حالا هم همه‌چیز به گردن دولت‌یازدهم گذاشته شده است. در آن روزها که تورم 12ماهه بالای 40درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه 45درصد شد نه‌تنها کسی پاسخگو نبود، بلکه ظاهرا جریان‌های حامی دولت قبل و چندرسانه «مصون» آنها طلبکار هم شده‌اند. کافی است به یکی از مناطقی که مسکن‌مهر در آنجا ساخته شده است، سری بزنید. برای نمونه، نزدیکی تهران شهر پرند با گرمای 50درجه کویری، نمی‌دانم ‌مکان‌یاب این منطقه چه افرادی بودند آیا حاضرند برای 24ساعت در این مکان سکونت کنند؟ اما کسی در این مورد هم پاسخگو نیست. طرح‌هایی از این‌دست در همه عرصه‌ها به وسیله کسانی که به باور نگارنده تعهدی نسبت به مردم و کشور نداشتند را می‌توان دید. به سیستم بانکی کشور نگاه کنید! به گفته رییس‌جمهور معیار دنیا برای تعداد بانک در کشور چه اندازه است؟ حاشیه خیابان‌ها به تصرف بانک‌ها درآمده است؛ پولی که برای خرید یا احداث شعبه مجلل بانک‌ها خرج می‌شود -که باید در تولید هزینه شود- را چه کسی تجویز کرده است؟ دوستی که تحصیلکرده رشته بانکداری است، می‌گفت بانک‌های ما درواقع شرکت‌های ساختمان‌سازی هستند که بخش عمده پول در گردش را صرف خرید زمین و احداث بنا یا خرید بنا می‌کنند و از ارزش افزوده همین بناها سرمایه‌های بانک خود را بالا و بالا‌تر می‌برند. پرسش از بانک مرکزی این است؛ چرا نسبت به تعداد بانک‌ها و تعداد شعب آنها نظارت نمی‌کنند؟ سخن آخر اینکه چرا دولت بدهکارترین مشتری سیستم بانکی است؟ وقتی دولت گذشته، شروع به بی‌انضباطی کرد و بانک مرکزی مجبور به چاپ اسکناس شد، حاصل آن انباشت نقدینگی در جامعه است. وقتی پولی که باید توسط بانک در اختیار کارآفرینان قرار گیرد و چرخ تولید و اشتغال به حرکت درآید، صرف ساخت‌وساز می‌شود یا بانک‌ها در خرید ارز و سکه گوی رقابت را از یکدیگر می‌ربایند. کافی است سری به دادسراها بزنید یا آمار چک‌های برگشتی را از بانک مرکزی خواستار شوید. به گفته رییس‌جمهور «عده‌ای هستند که با بهانه و نامی از تسهیلات بانکی استفاده کردند و گاهی نام‌های مقدس روی پروژه‌ها می‌گذارند و حتی برخی بانک‌ها و شعبه‌های بانک‌ها این کار را می‌کنند که باید خیلی از این کلمات و نام‌ها ترسید که برخی شرکت‌ها و صندوق‌ها از آن استفاده می‌کنند.» تا وقتی مسوولان، مسوولیت اعمال خود را نپذیرند، طرح‌هایی که فاقد عنصر کارشناسی است پیاده می‌شود و به شکست می‌انجامد. تا وقتی دولتی‌ها، بانک مرکزی را جیب خود می‌دانند و دستور چاپ اسکناس و برداشت از آن می‌دهند تا وقتی که سیستم بانکی کار بنگاه‌داری اقتصادی می‌کند و دولت هم بدهکار سیستم بانکی است و معوقات خود را نمی‌پردازد و تا زمانی که کسی پاسخگوی طرح‌های خودخوانده نیست، در بر همین پاشنه خواهد چرخید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.