|

رویای دولت یهودی در قمار «نتانیاهو »

اردشیر زارعی‌قنواتی

عمر دولت ائتلافی «بنیامین نتانیاهو» به‌سر آمد و بنابر تصمیم پارلمان یا به تعبیر عبری «کنست» قرار است انتخابات زودرس پارلمانی در تاریخ 17مارس برگزار شود. پس از بروز اختلافات ریشه‌دار بین راست افراطی به رهبری نخست‌وزیر و راست میانه در شمایل احزاب سکولار «یش عتید» و «هاتنوا» به‌نظر می‌رسد «بی‌بی» این‌بار تصمیم گرفته است تا دولت منسجم و راستگراتری را در ائتلاف با احزاب مذهبی افراطی چون حزب «شاس» در فردای انتخابات تشکیل دهد. برکناری «زیپی لیونی»، وزیر دادگستری و رهبر حزب هاتنوا و «یائیر لپید»، وزیر دارایی و رهبر حزب یش عتید از سوی نتانیاهو که منجر به استعفای چهارنفر دیگر از وزرای وابسته به این احزاب در کابینه شد، یک جنگ قدرت بین راست افراطی و راست میانه بود که از همان ابتدای تشکیل این دولت مستعجل تنها به‌دلیل منازعات منطقه و گسترش تنش بین فلسطینی‌ها با رژیم اسراییل، به حیات نباتی خود ادامه می‌داد. تداوم سیاست‌های راستگرایانه اقتصادی، قومیت‌گرایی یهودی، ادامه غیرقانونی شهرک‌سازی‌های یهودی در سرزمین‌های اشغالی که موجب انتقاد تمامی کشورهای جهان و حتی آمریکا به‌عنوان نزدیک‌ترین متحد اسراییل شد در کنار تغییر در معادلات منطقه به‌خصوص بعد از ظهور گروه تروریستی داعش و روند مثبت مذاکرات حول پرونده هسته‌ای ایران موجب شد تا شکاف‌های موجود در دولت نتانیاهو از «عمق پنهان» به «سطح آشکار» ارتقای موقعیت دهد. به همین دلایل تصمیم احزاب اسراییلی و موافقت کنست برای برگزاری انتخابات زودرس پارلمانی در تاریخ 17مارس تنها یک تصمیم معمول سیاسی نبوده و به نوعی می‌تواند یک تغییر اساسی در بنیان نظام و ساختار سیاسی این رژیم به‌حساب آید. شکست مذاکرات صلح بین اسراییل و فلسطینی‌ها که منجر به حرکت‌های افراطی در تصمیمات دولت نتانیاهو حول گسترش غیرقانونی شهرک‌سازی‌ها به خصوص در بیت‌المقدس شرقی شد، در کنار تشدید اختلافات و منازعات بین دوطرف در نوار‌غزه، کرانه‌اختری رود اردن و درگیری‌ها در شهر بیت‌المقدس ضرورت انتخاب بین مصالحه یا گسترش مناقشه را موجب شد. نتانیاهو با اخراج وزرای منتقد سیاست‌های افراطی خود از کابینه و انحلال کنست تمام پیوندهای خود با احزاب راست سکولار و میانه‌رو هم‌پیمان در ائتلاف کنونی را از هم گسست و هم‌اکنون تمام سرمایه‌گذاری خود را بر احزاب راست افراطی و مذهبی یهودی انجام داده است. این تصمیم و حرکت نتانیاهو در راستای رویای او برای تغییر در قانون اساسی حول «دولت ملی یهود» و عکس‌العمل متقابل در خصوص نارضایتی نسبت به متحدان غربی خود از جمله روندی که در سطوح سیاسی و پارلمانی اروپایی برای به‌رسمیت‌شناختن کشور مستقل فلسطینی شکل گرفته، قابل ارزیابی است. در چنین شرایطی بعد از اعلان نتایج انتخابات پارلمانی 17مارس دولتی که در فرجام آن در معاملات ائتلافی شکل می‌گیرد، به‌طور اصولی از موقعیت برزخ کنونی خارج شده و مسیر افراطی یهودی یا به عکس مصالحه با فلسطینی‌ها را در پیش خواهد گرفت که در هردو صورت یک تغییر در معادلات کنونی خواهد بود. تغییر در مناسبات قدرت در ساخت سیاسی اسراییل یک‌روند و پروسه حرکتی است که در حال شکل‌گیری بوده و می‌تواند در سرنوشت منطقه، ساخت سیاسی- اجتماعی اسراییل و کنش جدید رهبران و جریانات سیاسی فلسطینی هم تاثیر تعیین‌کننده‌ای بگذارد. به احتمال زیاد 17مارس می‌تواند یک‌روز تاریخی برای منطقه، فلسطینیان، اسراییل و جامعه بین‌المللی تلقی شود که هم‌زمان تاثیر انکارناپذیری در نظم دموکراتیک و معادلات ژئوپلیتیک خواهد گذاشت. به همین دلیل تصمیم برای برگزاری انتخابات زودرس پارلمانی می‌تواند راهی برای خروج از بن‌بست موجود و پایانی بر برزخ کنونی تلقی شود که در یک موقعیت حساس بین‌المللی تکلیف بسیاری از گره‌های کور کنونی را روشن خواهد کرد. با توجه به شرایط ملتهب کنونی در مناسبات بین فلسطینی‌ها و اسراییل و همچنین تغییر در دیدگاه سیاست در نظام بین‌المللی به‌نظر می‌رسد موضوع صلح خاورمیانه به نقطه حساس کسب تکلیف نزدیک شده است. پیروزی راست افراطی در هر صورتی برای اسراییلی‌ها یک شکست تاریخی هم در حوزه سیاسی- اجتماعی داخلی و هم در عرصه بین‌المللی خواهد بود که تاوان سنگین آن را خواهند پرداخت. این پیروزی فاجعه‌بار حتی نقض آشکار قواعد بین‌المللی بوده و حقوق پایه نظم دموکراتیک را به قهقرا خواهد برد و رهبران سیاسی داخلی و خارجی را در دوراهی یک‌انتخاب روشن در چارچوب حقوق بین‌الملل فارغ از پیشداوری‌های گذشته قرار خواهد داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.