|

گفت‌وگو با محمد سریر، عضو هیات‌مدیره خانه موسیقی:

پیوستن به «کپی‌رایت» نیاز به تفاهم دارد

خانه موسیقی از معدود نهادهای صنفی است که در‌حال انجام فعالیت‌هایی برای احقاق حقوق اعضا و رعایت کپی‌رایت آثار آنهاست. اعضای خانه‌موسیقی، جلسات متعددی در این زمینه داشته‌ و فعالیت‌هایی انجام داده‌اند. گفت‌و‌گوی ما را با «محمد سریر»، به‌عنوان یک حقوقدان و عضو هیات‌مدیره خانه موسیقی، می‌خوانید: ‌کپی‌رایت در موسیقی به چه صورت است؟ موضوع کپی‌رایت که در این چنددهه اخیر اهمیت پیدا کرده، به‌خصوص در حوزه فرهنگ و هنر، قوانینی را به خود اختصاص داده و مخصوصا در حال حاضر که رسانه‌های بین‌المللی امکاناتی را برای انتشار سریع آثار هنری در سراسر جهان فراهم کرده‌اند، این قوانین اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند. در کشورهای غربی قوانینی برای حفظ حقوق مولفان و مصنفان تدوین شده که تا 90درصد این حقوق از طریق دولت‌ها توسط قوانینی که وضع شده، حمایت می‌شود. بدیهی است حوزه‌های جدیدی هم هست که هنوز قوانینی برایش وضع نشده باشد. به‌عنوان مثال پخش بعضی مصنعات موسیقی در آسانسورها می‌تواند از جمله مواردی باشد که هنوز قانونی برای آن تدوین نشده است. در ایران هم قوانینی در سال‌های48و52 در این حوزه تصویب شده؛ قوانینی که در همان دوران هم کامل نبودند و نیاز به اصلاح و مصوبه جدید داشتند که مشمول مرور زمان شد و اصلاح نشد. مواردی که در این قانون آمده بسیار محدود است و بعد هم مجازات‌هایش قابل‌توجه و مناسب زمانه ما به‌لحاظ اقتصادی نیست. چنانچه یک‌نفر برای طلب حقوق خودش شکایت کند اگر حکمی هم به‌نفعش صادر شود، حکم صادرشده، منافعی را برای او پوشش نمی‌دهد و شرایط فعلی طوری است که اصلا به پیگیری امر نمی‌ارزد و به همین دلیل بسیاری از کسانی که حقوقشان تضییع شده، اصلا به دنبال شکایت نمی‌روند. ‌ایران جزو کپی‌رایت جهانی نیست. اما کپی‌رایت جهانی چطور عمل می‌کند؟ در حوزه بین‌الملل موضوع حقوق مولف و مصنف با پروتکل‌هایی که در سازمان «wipo» تدوین‌شده احیا می‌شود. کشورهایی به این پروتکل پیوسته‌اند و ایران متاسفانه به آن نپیوسته است. ایران این مقوله را نپذیرفته و در سطح جهانی مقدور نیست حقوق هنرمندانش را پیگیری کند مگر اینکه هنرمندان ایرانی تصمیم بگیرند آثارشان را در کشورهای دیگر ثبت کنند و از طریق ثبت اثرشان در آن کشوری که این پروتکل را امضا کرده به کپی‌رایت جهانی بپیوندند. ‌با توجه به اینکه در حال حاضر استفاده ما از بازار بین‌المللی با استفاده آنها از آثار ما برابری نمی‌کند، چنین اتفاقی به ضرر ما نیست؟ اگر عضو کپی‌رایت جهانی شویم، برای مدتی متضرر می‌شویم اما به مرور، هنرمندان سعی می‌کنند آثارشان را با کیفیتی منتشر کنند که در بازار جهانی خواهان داشته باشد و نمونه بارز آن را در ترکیه می‌بینیم. ترکیه تا دو، سه‌دهه قبل پرداخت‌کننده وجوهی بابت استفاده از تولیدات فکری و هنری کشورهای دیگر بود. اما امروز حتی مواردی هم هست که برای هنرمندانش درآمدهایی ایجاد شده است. در آینده نه‌تنها ما بهره‌مند می‌شویم، بلکه حضور ما بیشتر خواهد بود. ‌شما در خانه موسیقی تدبیری برای حفظ حقوق هنرمندان این عرصه نیندیشیده‌اید؟ این تصمیم‌گیرندگان فرهنگی هستند که در ابتدا باید برای حفظ حقوق هنرمندان اقدام کنند. اگر ما هم تلاش‌هایی در این حوزه انجام داده‌ایم، مجلس برای تدوین قانون موافقت نکرده است. اخیرا شنیده‌ام تلاش‌هایی در دست انجام است اما این قوانین به نتیجه نمی‌رسند مگر اینکه حقوق ایران و خارج از ایران را هم شامل شود. پیشنهادها و بررسی‌هایی شده اما هنوز هیچ‌یک به نتیجه نرسیده‌اند. مادامی که دولت مصمم به انجام چنین کاری نباشد و قوانین بین‌المللی را نپذیرد، هیچ‌صنفی نمی‌تواند مستقیما وارد شود و قانونی وضع کند. باید این تفاهم و باور ایجاد شود که پیوستن به کپی‌رایت جهانی به‌نفع کشور است؛ نه‌فقط در زمینه فرهنگی، بلکه به‌لحاظ اقتصادی هم ما را چندپله بالا می‌برد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.