|

خطرات پیش‌بینی نادرست زلزله

جمیله واشقانی‌فراهانی . دکترای زلزله‌شناسی مهندسی/ پژوهشگر دانشگاه تهران

امروزه دانشمندان درک بهتری از زلزله نسبت به گذشته دارند، اما با توجه به تحقیقات گسترده‌ای که در جهان در حال انجام است هنوز پیش‌بینی زلزله دارای ابهامات بسیار زیادی است. بعضا اشتباه دانشمندان در پیش‌بینی زلزله ممکن است آسیب بیشتری به جامعه وارد کند. پیش‌بینی نادرست زلزله عواقبش بدتر از پیش‌بینی‌نکردن آن است. اثرات سوء عدم توانایی در پیش‌بینی درست زلزله به بحران‌های اجتماعی و اقتصادی جبران‌ناپذیری منجر خواهد شد. در یک پیش‌بینی زلزله نیاز به برآورد بزرگا، زمان و مکان یک رخداد است. یک پیش‌بینی معقول با استفاده از طیف وسیعی از انواع پیش‌نشانگرها زمانی معنادار است که موقعیت مکانی رخداد در یک بازه زمانی مشخص با محدوده بزرگای معین تخمین زده شود. اگر یک سناریو بدون داشتن دلایل کافی به اشتباه پیش‌بینی شود تعداد زیادی از مردم به دلیل ترس و وحشت فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی خود را متوقف کرده و بر پیداکردن مکانی امن برای خود و خانواده متمرکز می‌شوند. هزینه‌های اقتصادی، اجتماعی و پیامدهای روحی و روانی چنین پیش‌بینی اشتباهی حتی ممکن است از هزینه رخداد یک زلزله نیز بیشتر باشد. در واقع اگر به یک پیش‌بینی غیرقابل اعتماد (دسته بالا یا دسته پایین) بها داده شود و هشدارهای اشتباه به مسوولان و مردم داده شود، آسیب‌های غیرقابل پیش‌بینی‌ای به اقتصاد و عملکرد اجتماعی جامعه وارد خواهد شد. اینگونه پیش‌بینی‌های غیرعلمی را می‌توان پیشگویی و شایعه‌پراکنی در جامعه تلقی کرد، بنابراین اگر ما نمی‌توانیم پیش‌بینی قابل‌اعتمادی از رخدادها داشته باشیم نباید باعث به‌وجودآمدن بی‌اعتمادی سیاستمداران و مردم جامعه نسبت به تلاش دانشمندان بشویم. محققان علم زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله کوشش می‌کنند تا پیشرفت‌هایی درخصوص علم پیش‌بینی زلزله با انواع رهیافت‌های موثر و تحقیقات گسترده در پیش‌نشانگرهای موجود و آزمایش آنها به دست آورند. اگر هنوز دانش و مهارت لازم و کافی برای پیش‌بینی سناریوهای آینده را نداریم بهتر است بهانه هم به دست شایعه‌پراکنان برای ایجاد بحران و اغتشاش در جامعه ندهیم. در حال حاضر برای کاهش تلفات ناشی از زلزله‌ها علاوه‌بر تلاش برای تحقیقات نظری دانشمندان در راستای علم پیش‌بینی زلزله می‌توان با اقدامات پیشگیری نظیر مقاوم‌سازی سازه‌های قدیمی، مدارس، بیمارستان‌ها و همچنین ساخت‌وساز مقاوم ساختمان‌های جدید و عدم ساخت‌وساز در حریم گسل‌ها گام‌هایی اساسی در راستای فرآیند مهم و ضروری توسعه ایمنی در جامعه برداشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.