|

مدیر‌کل دفتر موسیقی در گفت‌وگو با «شرق»:

با «رپ» مبتنی‌بر فرهنگ ایرانی مشکل نداریم

سحر آزاد

«مروج بی‌بندوباری» یا «نماد اعتراض»؟ موسیقی «رپ» کدام‌یک از اینهاست؟ آیا این موسیقی سرنوشت پاپ دهه70 را پیدا می‌کند و عاقبت روی زمین می‌آید یا در دل همان استودیوها و دالان‌های تاریک زیرزمینی باقی می‌ماند؟ از گفت‌وگوی سه‌ماه پیش پیروز ارجمند، مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد با «شرق» اینطور استنباط می‌شد که موسیقی «رپ» که تاکنون به‌عنوان بخشی از موسیقی غیرمجاز در جامعه ما شناخته می‌شود، قرار است با ماهیت ایرانی وارد بازار شود. ارجمند شهریورماه گفته بود: «این نوع موسیقی نه‌تنها ریشه در فرهنگ ما دارد بلکه با مصوب‌شدن واژه «گفتاواز» در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، می‌تواند باعث شود ما حرفی در دنیای جدید داشته باشیم.» او همچنین با رد اینکه «رپ»، ارتباطی با گروه‌های شیطان‌پرستی دارد، از تاسیس گروه «شورای رسانه‌های نوین موسیقی» و ارایه مجوز برای تک‌آهنگ‌ها خبر داده بود. نشست خبری هفته گذشته سخنگوی وزارت ارشاد اما هواداران این نوع موسیقی را دلسرد کرد. حسین نوش‌آبادی، در پاسخ به پرسشی مبنی‌براینکه تکلیف موسیقی «رپ» چه خواهد شد؟ از این نوع موسیقی به‌عنوان سبکی که «مروج بی‌بندوباری» است یاد کرده و گفته بود: «مجوزی برای اجرای آن در کشور داده نخواهد شد.» سخنان نوش‌آبادی که می‌توان آن را تازه‌ترین موضع وزارت ارشاد در برابر این نوع موسیقی برشمرد، درحالی رسانه‌ای شده که مواضع دفتر موسیقی را زیرسوال می‌برد و این پرسش را به‌وجود می‌آورد که آیا این وزارتخانه و به‌ویژه «دفتر موسیقی» از تصمیم خود برای میدان‌دادن به «رپ»؛ آن‌هم «رپ اصلاح‌شده» عقب‌نشینی کرده ‌است؟ برای روشن‌شدن این ابهامات سراغ پیروز ارجمند رفتیم. در گفت‌وگوی شهریورماه‌تان با روزنامه «شرق»، از بررسی آثار مربوط به موسیقی «رپ» خبر داده بودید؛ اما از سخنان اخیر حسین نوش‌آبادی اینطور می‌توان استنباط کرد که دیدگاه وزارت ارشاد با نظرات شما در مورد این نوع موسیقی متفاوت است. آیا موضع دفتر موسیقی نسبت به «رپ» تغییر کرده؟ من در مجموع حرف‌های ایشان را تایید می‌کنم منتها با یک توضیح اضافه: موسیقی «رپ» غربی مشخصات خاصی دارد و تاکنون هم مجوز رسمی برای آن صادر نشده است. بسیاری از فاکتورهای آن با محتویات و مضامین ترانه‌ها و جنبه‌های اخلاقی جامعه ما ناسازگار است. بخشی از کسانی که موسیقی «رپ» را شروع کردند، با تأسی از این شیوه، آثاری تولید کردند که در آنها واژه‌های هجو و دور از شأن فرهنگ و اخلاق ایرانی وجود دارد. نه‌تنها من بلکه هیچ ایرانی‌ای دوست ندارد این کلمات حتی به زبان آورده شود. البته نمونه مشابه این وضعیت را تا دهه70 شمسی در مورد موسیقی پاپ هم شاهد بودیم. موسیقی پاپ که در دهه70 در ایران رایج شد، حاصل یک رویکرد جدید در این حوزه بود. درواقع بدون اینکه لطمه‌ای به باورهای دینی و فرهنگی ایرانی صورت بگیرد، موسیقی پاپ آغاز به کار کرد. این موضوع، نشان‌دهنده بضاعت ما در حرکت‌های اصلاحی و رویکرد بومی‌سازی نسبت برخی از مسایل است. ما دنبال گونه جدیدی از «رپ» هستیم که مبتنی‌بر فرهنگ خودی و بومی باشد. در دوره‌های مختلف تاریخی، نمونه‌هایی از ترانه‌های هجو و سیاسی در تاریخ ما وجود داشته است. به‌عنوان مثال با تاسیس مدارس جدید در ایران، مکتبداران نگران وضعیت آموزشی خودشان بودند و به همین دلیل شروع به سرودن شعرهای هجو در مورد مدارس جدید کردند یا زمانی که «آغامحمدخان قاجار» شهر کرمان را محاصره کرد، مردم کرمان برای مبارزه با این اقدام، ترانه‌های هجوی می‌خواندند که باعث به سخره‌گرفتن و عصبانی‌شدن او ‌شد. در دوران انقلاب هم ترانه‌های سیاسی سروده و شعارهایی که در راهپیمایی دوران انقلاب داده می‌شد، دارای لحن موسیقی بودند. بنابراین ما فرهنگی داریم که نقد اجتماعی و ترانه‌های سیاسی در آن وجود دارد اما درحال حاضر مساله مهم این است که برای این‌گونه از بیان باید به چه الگویی برسیم؟ همان‌طور که پیش از این نیز گفتم ما دنبال حذف صورت‌مساله نیستیم. در موسیقی «رپ» کسانی که ایده‌ای جدید مبتنی بر فرهنگ ایرانی دارند، می‌توانند آثار خود را برای بررسی در اختیار ما قرار دهند. بسیاری از کسانی که «رپ» خوانده‌اند کارهای خوبی دارند منتها این آثار برای اینکه بتوانند در فضای جامعه ما منتشر شوند نیاز به اصلاح دارند. آیا در این مدت درخواستی برای دریافت مجوز ارایه شده است؟ جالب است بگویم تا الان کارهای خوبی در زمینه موسیقی «رپ» به دستمان نرسیده است. شاید کسانی که در این زمینه فعالیت می‌کنند، متوجه نگاه ما شده‌ و فهمیده‌اند که باید رویکرد اصلاحی داشته باشند. به هرحال ما برای عقاید مردم و فرهنگ ایرانی احترام زیادی قایلیم و به همین دلیل معتقد هستیم موسیقی «رپ» را باید بومی‌سازی کنیم. در این مدت شایعه‌هایی مبنی‌بر صدور مجوز برای برخی از خوانندگان «رپ» در فضای غیررسمی منتشر شده است... آثاری که برای بررسی به دست ما رسیده، خیلی محدود بوده‌اند. به وضوح می‌توانم بگویم برای هیچ خواننده «رپ»، مجوز صادر نشده است. در روزهای گذشته خبر دیگری مبنی‌بر تدوین شیوه‌نامه اجرایی برگزاری کنسرت میان وزارت ارشاد و نیروی انتظامی منتشر شد. در این شیوه‌نامه به چه نکاتی توجه شده و حوزه اختیار هریک از نهادها به چه میزان است؟ یکی از مشکلاتی که وجود داشته و من هم طی دوران حضورم در دفتر موسیقی، به صورت آشکار با آن مواجه شده‌ام، بحث آیین‌نامه‌ها و تفکیک وظایف وزارت ارشاد، شرکت‌های دارای مجوز، خواننده‌ها، نیروی انتظامی و... بود. به‌طور معمول، هر مشکلی در روند برگزاری یک‌کنسرت به‌وجود می‌آید؛ از هنجارشکنی و حجاب افراد حاضر در سالن گرفته تا کیفیت اجرای کنسرت، به نام وزارت ارشاد ثبت می‌شود. به همین دلیل جلساتی با نیروی انتظامی برگزار و این موضوع مطرح شد. اتفاقا این موضوع با استقبال مسوولان نیروی انتظامی روبه‌رو شد چون آنها نیز به دنبال استمرار کنسرت‌ها و برگزاری آرام آنها هستند. تدوین این شیوه‌نامه از سوی ما و نیروی انتظامی با همراهی هردو طرف در حال انجام است. ضمن اینکه من در 10ماه گذشته برای بررسی وضعیت موسیقی به 29استان کشور سفر کردم و از نزدیک با مشکلات استان‌های مختلف آشنا شدم که یکی از آنها، مشکلات به‌وجودآمده در برگزاری کنسرت بود. این مساله باعث شد تا تصمیم جدی‌تری برای تدوین این شیوه‌نامه گرفته شود و به این ترتیب مشکلاتی که در برگزاری کنسرت‌ها پیش می‌آید، بررسی و رفع شود. در این شیوه‌نامه نقش خواننده، گروه موسیقی، برگزارکننده کنسرت، نیروی انتظامی، اماکن و وزارت ارشاد مشخص شده است و به این ترتیب بسیاری از دغدغه‌ها برطرف خواهد شد. فرماندهی کل نیروی انتظامی هم در این زمینه تعامل خوبی داشت و مساله در سطح کلان بررسی شد. در همین رابطه دفتر موسیقی، مسوولیت بررسی و نظارت بر محتوا و کیفیت آثار ارایه شده در کنسرت را برعهده دارد. ما به فکر رفع این مشکلات به‌صورت دایم هستیم و روشمان تفکیک وظایف است و این شیوه‌نامه را به فال نیک می‌گیریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.