|

وزیرخارجه عراق در گفت‌وگو با «شرق» اعلام کرد

پاکسازی «داعش»؛ شاید 2 سال دیگر

زینب اسماعیلی . محمدحسن نجمی

می‌گوید تنها به زبان عربی مصاحبه می‌کند، اگرچه فارسی و انگلیسی را هم خوب می‌فهمد و هم خوب حرف می‌زند. همراهان وزیر هم از ترجمه همزمان در حضور او خودداری می‌کنند. می‌گویند او مسجع حرف می‌زند و جملاتش غامض است. حافظه خوبی دارد و اگر اشتباه ترجمه کنند، آقای وزیر می‌فهمد و هیچ‌وقت هم از یادش نمی‌رود. بالاخره بعد از دو‌ساعت انتظار و تلاش برای متقاعدکردن فردی از اعضای سفارت عراق برای ترجمه همزمان، حوالی ساعت 10:30 شب مصاحبه را در لابی هتل آزادی آغاز کردیم. روز سخت و پرکاری را گذرانده بود و برخلاف آنچه از قبل می‌دانستیم، پاسخ پرسش‌ها را کوتاه می‌داد. رفت‌و‌آمد زیادی به ایران دارد، چندی پیش برای حضور در کنفرانس «جریان‌های افراطی و تکفیری» که دو‌نفر از مراجع قم برگزار کردند، حضور پیدا کرد و اواسط هفته گذشته نیز برای حضور در کنفرانس جهان علیه خشونت که برگزار‌کننده‌اش وزارت خارجه ایران بود، شرکت کرد. عصر همان‌روز گفت‌وگویی با روزنامه «شرق» داشت که در ادامه می‌خوانید: ‌‌ روز پرکاری را در تهران گذراندید. با آقایان هاشمی، روحانی و ظریف دیدار داشتید. آیا در این دیدارها حمایت جدیدی در مورد مشکلاتی که در عراق با آنها مواجه هستید، کسب کردید؟ دیدارهای ما با مسوولان ایرانی، دیدارهای جدیدی نیست و حمایت از ما همیشه بوده و پیش از این هم به ما ثابت شده است. من در درجه اول برای اجلاس جهان عاری از خشونت دعوت شدم. این اجلاس روابط ما و کشورهای دیگر را عمیق‌تر و قوی‌تر می‌کند. این درحالی است که عراق هم می‌کوشد تا روابط جدید و سیاست‌های جدیدی ارایه دهد و این روابط برای ما راهگشا و پرثمر خواهد بود. ما از این فرصت استفاده کرده، پیروزی‌های واقعی عراق را منعکس می‌کنیم. نه فقط با مسوولان ایرانی، بلکه با مسوولان کویت، بحرین، عربستان و ترکیه دیدارهای مشابهی داشته‌ایم و سیاست‌های جدید خود را نشان داده‌ایم. این دیدارها یک فرصت برای ابراز پیشنهادهای جدید و پاسخ به سوالاتشان است. ‌با توجه به مساله «داعش» شما کمک جدیدی از ایران می‌خواهید؟ قرار است همکاری جدیدی با ایران داشته باشید؟ روابط ما با ایران روابطی بسیار دوستانه است و همین‌طور خواهد ماند. ایران هم به عراق کمک‌های انسانی می‌کند، همچنین از نظر فکری به ما کمک می‌کند. ‌این‌روزها برخی رسانه‌های غربی، مطالبی درباره بمباران هوایی مواضع «داعش» توسط ایران منتشر می‌کنند. این اخبار، چندین‌بار تایید و تکذیب شده است. موضع شما در این‌باره چیست؟ این اخبار را من هم مثل شما از رسانه‌ها شنیده‌ام و هیچ اطلاعاتی در مورد حملات هوایی ندارم. ما از کشورهای ائتلاف ضد داعش چنین کمکی خواسته‌ایم ولی این کمک‌ها باید با هماهنگی نیروهای امنیتی و نظامی عراق انجام شود. اگر از ایران هم بخواهیم باید درهمین چارچوب باشد. ‌بحث حضور سردار سلیمانی در عراق هم این روزها بسیار مطرح می‌شود. آیا شما دیداری با ایشان داشته‌اید؟ حضورشان در عراق را چقدر مثبت می‌دانید؟ «حاج قاسم» را گهگاهی در عراق می‌بینم. او در قضایای جنگ مرد شجاعی است. ایشان دخالتی در کار قوای نظامی عراق ندارند و درمورد روابط عراقی‌ها با عراقی‌ها هم هیچ دخالتی نمی‌کند. ولی از تجربه‌های ایشان خیلی استفاده می‌کنیم. او در مناطقی از عراق از جمله کردستان رفت و آمد می‌کند، اما کل کشور عراق از تجارب ایشان استفاده می‌کنند. ‌ ایشان حضوری مستقل از قوای نظامی عراق دارند؟ ایشان؛ هیچ دخالتی در شبکه نیروهای امنیتی عراق ندارند و حضورشان مشورتی است. مثل بقیه کشورها که در عراق حضور مشورتی دارند. ‌ شما فرمودید که از کشورهای «ائتلاف» درخواست کمک کرده‌اید. اما این کمک‌ها، دیرهنگام، عملی شد. برخی معتقدند آنها، این کمک‌ها را مشروط به کناره‌گیری آقای نوری مالکی کرده بودند. آیا این روایت درست است؟ این صحبت را کرده بودند. آنها کمک‌های خودشان را اعلام کردند اما مشروط به اینکه حکومت، تغییر کند ولی ما گوش به حرف‌های آنها نمی‌دهیم. اگر در عراق حکومت تغییر کرد، نه به دلیل اینکه آمریکا می‌خواست، بلکه به این دلیل بود که مرجعیت عراق و سیاستمداران داخلی عراق؛ می‌خواستند این سیستم دولتی عوض شود. ‌از دیر اقدام کردن ائتلاف ضد «داعش»، عراق چقدر متضرر شد؟ اگر زودتر و از طریق پوشش هوایی اقدام می‌کردند، ‌ضررها کمتر از الان بود. ‌آیا جهت‌گیری فعلی اقدامات ائتلاف ضد «داعش» را درست می‌دانید؟ بله، خوب است و ضرباتی که بعضا به «داعش» می‌زنند راه‌ها را برای پیشروی باز می‌کند. نقش آنها در کنار نیروهای عراقی مهم است. ‌ به عنوان وزیر خارجه کشوری که مستقیما با مساله «داعش» درگیر است، فکر می‌کنید چه مدت زمان لازم است تا بتوان مناطق تحت کنترل «داعش» را در عراق تصرف کرد؟ به راحتی نمی‌توان مشخص کرد. بیرون راندن «داعش» تاحدود زیادی بستگی به موفقیت روند سیاسی کشور دارد و نیز تقویت نیروهای امنیتی و مردمی عراقی. از سوی دیگر مرز سوریه و عراق باز است و امنیت این مرزها هم تاثیرگذار است. «داعش» فقط در عراق نیست بلکه در سوریه و در سایر کشورهای همسایه هم حضور دارد. به ‌راحتی نمی‌توان تاریخی برای خروج آنها مشخص کرد اما امیدواریم که سال 2016، سال پاکسازی عراق از «داعش» باشد. این آرزوی ماست اما شاید تا بعد از 2016 هم ادامه داشته باشد. ‌ بحران سوریه و نقش کشورهای منطقه را چقدر در این جریان موثر می‌دانید؟ تاثیر زیادی داشته است. چون «داعش» از سوریه شروع شده و به ‌سمت عراق آمده است. نمی‌توان برخورد با «داعش» در عراق را از برخورد با «داعش» در سوریه جدا دانست. چون هردو اینها یک مساله است. نقشه‌راه برخورد با «داعش» باید همزمان با برخورد با آن در سوریه باشد. ‌ آیا بحران سیاسی سوریه را می‌توان مثل عراق حل کرد؟ تغییری که در عراق انجام شد، مورد اجماع تمام نیروهای سیاسی این کشور بود و همه در تشکیل کابینه جدید عراق حضور دارند. حتی کسانی که مخالف بودند. این مخالفان البته برای مخالفت‌شان اسلحه نداشتند اما در سوریه این موضوع خیلی فرق می‌کند. از سوی دیگر در سوریه جایگزینی وجود ندارد و اگر هم باشند با هم خیلی اختلاف دارند. آنها از اسلحه استفاده می‌کنند و این به خشونت‌ها دامن می‌زند. ‌ پس فکر می‌کنید بحران سوریه همچنان ادامه پیدا خواهد کرد؟ به نظر ما راه‌حل سوریه تفاهم و گفت‌وگو است. با خشونت و اسلحه، نمی‌توان به جایی رسید. راه‌حل بحران سوریه فقط سیاسی است. ‌برخی تحلیلگران غربی، یکی از دلایل ظهور گروهی مثل «داعش» در عراق را سیاست‌های دولت نوری‌مالکی و ناخرسندی سنی‌ها می‌دانند. آیا این تحلیل را قبول دارید؟ تروریسم و «داعش»، مثل آبی می‌ماند که از بالا به سمت گودی می‌آید. وقتی در یک نظام سیاسی ضعف وجود داشته باشد، ساختار اجتماعی دچار لغزندگی باشد، مردم مشکلاتی داشته باشند و راه‌حلی پیدا نکنند و بین حکومت مرکزی و «اقلیم» کردستان بحران وجود داشته باشد، در مجموع زمینه برای حضور «داعش» در عراق فراهم می‌شود. اکنون ما داریم گام‌های سیاسی و اداری برمی‌داریم تا این زمینه‌ها از بین برود. ما داریم بین «اقلیم» کردستان و حکومت مرکزی تفاهم برقرار می‌کنیم و درمجموع سیاست‌هایی را دنبال می‌کنیم که این مشکلات را حل کند. ‌شما در حاشیه کنفرانس امنیتی «منامه» از آمادگی عراق برای میانجیگری میان ایران و آمریکا خبر دادید. آیا در این‌باره اقدامی صورت گرفته است؟ سیاست ما تقویت‌کردن مناسبات بین عراق و کشورهای همسایه، کشورهای منطقه با همدیگر و کشورهای منطقه با کشورهای خارجی است ولی هنوز هیچ صحبت و گفت‌وگویی در این خصوص انجام نشده است. ‌وقتی رسانه‌های آمریکایی از ارسال نامه «اوباما » به مقام‌معظم‌رهبری خبر دادند، زمان ارسال نامه، تقریبا همزمان با حضور آقای«حیدر العبادی» نخست‌وزیر عراق در ایران بوده. آیا ایشان حامل پیام یا نامه‌ای برای ایران بود؟ این موضوع هیچ ارتباطی با سفر آقای«حیدر العبادی» ندارد. من نمی‌دانم چه ارتباطی می‌تواند با آن سفر داشته باشد. من در این‌باره اطلاعی ندارم. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ابراهیم جعفری کیست؟ «ابراهیم عبدالکریم حمزه الأشیقر الجعفری» نام کامل «چشم پزشک»ی است که در دنیای سیاست او را با نام «ابراهیم جعفری» می‌شناسند. اما سال‌هاست که فارغ‌التحصیل دانشگاه علوم پزشکی «موصل» را دیگر با تخصص پزشکی‌اش نمی‌شناسند بلکه از «جعفری» به‌عنوان یکی از تاثیرگذار‌ترین سیاستمداران سرزمین «بین‌النهرین» یاد می‌شود. او زاده سال1947 (1325) در شهر «کربلا» است. نسب او به عشیره معروف «الأشیقر» بازمی‌گردد. «ابراهیم جعفری» که اکنون کلید وزارت‌خارجه عراق در دستش است، سابقه فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی زیادی در کارنامه خود دارد. اینگونه فعالیت‌ها برای «ابراهیم جعفری» مساله جدیدی نیست، چرا که پدربزرگش «مهدی بن علی‌بن باقر الاشیقر» از جمله مبارزان با امپراتوری عثمانی بود و در سال1876میلادی رهبری اعتراضات کربلا علیه این امپراتوری را برعهده داشت. این دیپلمات 67ساله عراقی، فعالیت‌های سیاسی خود را از سن 21سالگی با پیوستن به حزب «الدعوه» آغاز کرد. این حزب که در سال1957 با حمایت «سیدمحمد باقرصدر» و آیت‌الله «سیدمحسن حکیم» مرجع وقت شیعیان تشکیل شد، از احزاب معروف شیعیان عراق به‌شمار می‌رود. این حزب که از مخالفان حزب بعث عراق بود، بعدها به‌عنوان اپوزیسیون دولت کودتای «صدام» شناخته شد. همین باعث شد تا صدام که در سال1979 روی کار آمد، در نخستین اقداماتش دست به سرکوب گسترده این حزب بزند. در سال1980 «صدام» اعضای این حزب را به اعدام محکوم کرد که یک حکم اعدام نیز سهم «ابراهیم جعفری» بود. او به‌همراه خانواده «حکیم» به ایران پناه آورد. آنها به‌جای درستی پناه آوردند؛ در ایران انقلاب اسلامی به‌تازگی پیروز شده بود و رابطه خوشایندی نیز با دولت بعثی عراق نداشت. از طرفی این حزب از مخالفان نظام شاهنشاهی ایران محسوب می‌شد و در حمایت از مخالفت‌ها با شاه در ایران چندین بیانیه صادر کرده بود. «جعفری» که به امید پیروزی بر رژیم صدام راهی ایران شده بود، هشت‌سال در محله «پیروزی» تهران ساکن شد و پس از آن راهی «لندن» شد تا سخنگوی «حزب الدعوه» شود. تعداد اعضای «حزب‌الدعوه» در ایران آنقدر چشمگیر بود که کنگره این حزب در سال1981 در تهران برگزار شد. «جعفری» در ماه‌های منتهی به سقوط «صدام» دیکتاتور عراق، در سازماندهی نشست‌های سران معارضان عراقی در «لندن» و «اربیل» نقشی کلیدی ایفا کرد. در سال2003 پس از سقوط «صدام»، «جعفری» به عضویت شورای حکومتی درآمد و پس از تشکیل دولت موقت در عراق، «جعفری» به‌عنوان معاون رییس دولت موقت عراق معرفی شد. شیعیان در انتخابات مجلس در سال2005، بیشترین کرسی‌ها را در اختیار گرفتند. با طی روند قانونی «ابراهیم جعفری»، از سوی رییس‌جمهوری برای اخذ رای‌اعتماد به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس معرفی و مامور تشکیل دولت شد. پس از خشونت‌های گسترده سال2006 در عراق، نیروهای «کرد» و «سنی» با ادامه فعالیت «ابراهیم جعفری» مخالفت کردند و نهایتا «نوری‌مالکی» یکی دیگر از اعضای «حزب الدعوه» راهی دفتر نخست‌وزیری شد. «ابراهیم جعفری» در سال2008 و در حالی که دبیرکل «حزب الدعوه» بود، با «نوری مالکی» نخست‌وزیر وقت و از اعضای ارشد این حزب، دچار اختلاف شد؛ اختلافاتی که نتیجه‌اش جدایی «ابراهیم جعفری» از «حزب الدعوه» بود. خروج از «حزب الدعوه» باعث خروج «جعفری» از دنیای سیاست نشد و او حزبی به نام «اصلاح میهنی» را تاسیس کرد. این حزب در انتخابات 2010 مجلس در کنار «مجلس اعلای اسلامی عراق» و جریان «صدر» قرار گرفت تا ائتلافی به نام «ائتلاف ملی عراق» را تشکیل دهد. او در انتخابات 2010 از حوزه انتخابیه «بغداد» به پارلمان راه یافت. انتخابات پارلمان عراق در سال2014، باعث شد تا بحرانی سیاسی گریبانگیر این کشور شود. پارلمان عراق تشکیل شد و پس از کشمکش‌های طولانی، نهایتا «فواد معصوم» را به‌عنوان رییس‌جمهوری جدید برگزید. «معصوم» هم «حیدر عبادی» از اعضای حزب الدعوه را به‌عنوان نخست‌وزیر به پارلمان معرفی کرد و پس از اخذ رای اعتماد، او مامور تشکیل کابینه شد. پس از آن «حیدر عبادی» نخست‌وزیر جدید، «ابراهیم جعفری» نخست‌وزیر اسبق را به‌عنوان وزیرخارجه معرفی کرد و او نیز توانست اعتماد پارلمان را جلب کند. «ابراهیم جعفری» که پدر دوپسر و سه‌دختر است، به داشتن ادبیاتی قوی مشهور است و از او به‌عنوان سخنوری قهار یاد می‌شود. آنگونه که «پل برمر»، حاکم آمریکایی عراق پس از سقوط صدام، در خاطراتش «جعفری» را اینگونه توصیف می‌کند: «ابراهیم جعفری با ادبیات عرب بسیار آشناست و دایما کتاب‌های داستانی می‌خواند. وقتی که با او می‌نشینید احساس می‌کنید که با یک ادیب نشسته‌اید اما آنقدر آرام صحبت می‌کند که در آخر از حرف‌هایش خوابتان می‌گیرد.» توصیفاتی که وقتی کسی با «جعفری» از نزدیک برخورد داشته، بیشتر متوجه می‌شود. او به غیر از «عربی» بر زبان‌های «فارسی» و «انگلیسی» نیز تسلط دارد. شاید که نه، حتما تسلط او بر «فارسی» به حضور هشت‌ساله «جعفری» در تهران بازمی‌گردد؛ تسلطی که باعث نمی‌شود او هنگام مصاحبه به زبانی غیر از «عربی» سخن بگوید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.