|

به‌بهانه ۸۹سالگی شاملو

ما و اسطوره

حافظ موسوی

در تاریخ معاصر ما چهره‌هایی ظهور کرده‌اند که هم‌اکنون جزو اسطوره‌های ملی هستند. اینها کسانی هستند که با عملکرد خودشان در مقاطعی خاص یا در سراسر زندگی‌شان بر جامعه تاثیر گذاشته‌اند و بعضی از آنها دیدگاه ما را نسبت به زندگی، عشق، عدالت، آزادی، زیبایی، اخلاق و... تحت‌تاثیر قرار داده‌اند. در کشور ما اگرچه هنرمندان و به‌ویژه شاعران، شانس بیشتری برای اسطوره‌شدن دارند، اما چنان‌که می‌دانیم اسطوره‌های معاصر ما فقط از بین هنرمندان، برگزیده نشده‌اند. در عرصه سیاست مثلا می‌توانیم از دکترمصدق نام ببریم که تبلور آرزوی ملی ما برای داشتن سیاستمدارانی است که جز به منافع ملی نمی‌اندیشند یا از جهان پهلوان تختی می‌توانیم یاد کنیم که برای مردم ما اسطوره پهلوانی، مردم‌دوستی، گذشت و فروتنی است. البته ممکن است همه ویژگی‌هایی که مردم به اسطوره‌هایشان نسبت می‌دهند واقعی نباشد. اسطوره‌ها در واقع، واقعیت‌های آرمانی‌شده هستند. بزرگداشت‌ها و یابودهای این اسطوره‌ها از طرف مردم به‌نظر من، نوعی نگاه به درون خویش است. مردم در این رفتار و با نگاه دوباره به اسطوره‌هایشان می‌خواهند آرزوهای جمعی خودشان را مرور کنند. در تاریخ معاصر ما شاملو یک‌اسطوره است. اینکه در سالروز تولد یا وفات او، جنب‌وجوشی د ایجاد می‌شود، گروه‌های مختلف برای او بزرگداشت می‌گیرند، درباره او فیلم می‌سازند، برمزار او گرد می‌آیند و شعرهای او را به‌صورت جمعی می‌خوانند و... به‌نظر من نشان‌دهنده وجه اسطوره‌ای شاملو در ذهن جمعی ماست. انسانی که شاملو در شعر خود برای ما ساخته است، انسانی است آزاده، انسانی است روشنفکر که با جهل و خرافه می‌ستیزد و مهم‌تر از همه، انسانی است با روح حماسی و زبانی باشکوه. اینکه این انسان چقدر زمینی و واقعی هست یا نیست می‌تواند مورد بحث باشد اما به گمان من تردیدی در این نیست که آن انسان آرمانی، در رویای جمعی ما ریشه دارد. شاملو تصویرگر همین رویای جمعی در هیات با شکوه شعر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.