|

گزارش تکان‌دهنده «سنا» از شکنجه‌ها منتشر شد

رسوایی «سیا»

با گذشت تقریبا 37سال از اولین رویارویی «کنگره» و «سیا» - سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا- بر سر دامنه اختیارات اجرایی آن سازمان، به نظر می‌رسد این فیل سرکش هنوز رام نشده است. اگر تاوان شهادت دروغ سال1973 «ریچارد هلمز»، رییس وقت «سیا» در پیشگاه «کنگره» مبنی بر عدم مداخله سیاسی ایالات‌متحده در جریان انتخابات سه‌سال پیش شیلی که باوجود خواست دولت «ریچارد نیکسون»، رییس‌جمهور وقت آمریکا به پیروزی «سالوادور آلنده» انجامیده بود، تنها دوسال حبس تعلیقی و جریمه نقدی دوهزاردلاری بود، اما آنطور که پیداست این‌بار حتی خلاصه 480صفحه‌ای منتشرشده از گزارش سنا پیرامون شیوه‌های خشن بازجویی از مظنونان تروریستی «القاعده» پس از حوادث 11سپتامبر نیز وزارت دادگستری آن کشور را متقاعد کرده تا تحقیقات قضایی خود درباره این موضوع را که دوسال پیش بدون ارایه حکمی به پایان رسیده بود، از سر بگیرد. جای تعجب نیست که سازمان «سیا» نیز مانند اکثر دستگاه‌های اطلاعاتی در گوشه و کنار جهان، ضرورتی به پاسخگویی و گزارش‌دهی درباره رویه‌های عملیاتی خود به دستگاه‌های ناظر احساس نمی‌کند. «هلمز» در حالی بابت عدم پایبندی به قانون‌اساسی جریمه شد که متولی اصلی مداخله ایالات‌متحده در امور داخلی شیلی رییس‌جمهور آن کشور بود، اما گزارش تازه کمیته اطلاعات سنا که تنها خلاصه‌ای از گزارش مفصل شش‌هزارو700صفحه‌ای آن کمیته است که با صرف هزینه‌ای 40میلیون‌دلاری و سه‌سال تحقیق روی بیش از شش‌میلیون صفحه از اسناد تنظیم شده، حکایت از آن دارد که «سیا» حتی در گزارش‌دهی به دولت «جورج بوش»، رییس‌جمهور سابق آمریکا درباره این شیوه‌های بازجویی به اصطلاح بهبود‌یافته و ثمردهی آنان نیز صداقت پیشه نکرده است. با تمام این اوصاف، آنچه تصمیم وزارت دادگستری آمریکا را بیش از پیش تعجب‌برانگیز می‌کند، نفس شیوه‌های بازجویی ا‌ست که مصداق عینی شکنجه است. القای حس خفگی در آب که در بعضی موارد تا حالت غرق‌شدگی کامل ادامه می‌یافت، محرومیت از خواب تا 180 ساعت، سرمازدگی منجر به مرگ، آبرسانی مقعدی، قراردادن متهم در صندوق‌های بسیار کوچک و قراردادن مته‌برقی روی شقیقه زندانیان تنها نمونه‌هایی از شکنجه‌ زندانیان در بازداشت‌گاه‌های خارج از خاک آمریکا یا به اصطلاح نقاط سیاه است که بنا بر بیانیه روز سه‌شنبه وزارت دادگستری آن کشور، هیچ‌گونه اطلاعات جدیدی مغایر با آنچه در تحقیقات پیشین لحاظ شده بود، در اختیار آن دستگاه قضایی قرار نمی‌دهد. این در حالی است که اکنون با افشای رسمی جزییات شیوه‌های خشن بازجویی از حدود 119 مظنون تروریستی زندانی در بازداشت‌گاه‌های مخفی از جمله «گوانتانامو» طی سال‌های 2002 تا 2006، سازمان‌ملل و بسیاری از سازمان‌های حقوق‌بشری خواستار پیگرد قانونی ماموران «سیا» و مقامات بلندپایه دولتی شده‌اند. «بن امرسون»، گزارشگر ویژه امور حقوق بشری و ضدتروریسم سازمان‌ملل طی بیانیه‌ای با اذعان به اینکه اکنون وقت آن است تا تمامی افراد مسوول در این توطئه جنایی را در پیشگاه عدالت محاکمه کنیم، می‌گوید: «این حقیقت که خط‌مشی افشاشده اطلاعاتی تاییدیه مقامات رده‌بالای دولتی را به همراه داشته، توجیه‌کننده خشونت‌های اعمال‌شده علیه زندانیان نیست بلکه برعکس، این پشتوانه دولتی لزوم پیگرد قضایی ماموران و مقامات دولتی را گوشزد می‌کند. «کنت راث»، دبیر اجرایی سازمان دیده‌بان حقوق‌بشر نیز بر همین عقیده است.» او با مجرمانه‌خواندن عملکرد ماموران «سیا»، گزارش سنا را سندی خلاف ادعای مقامات «سیا» مبنی بر ضرورت حیاتی اقدامات خشن برای حفاظت از شهروندان آمریکایی دانست و بار دیگر تاکید کرد که «شکنجه عملی غیرقابل‌توجیه است.» راث گفت: «تنها؛ در صورتی می‌توان امید داشت شکنجه دیگر گزینه‌ای ممکن پیش روی روسای‌جمهور آتی آن کشور نباشد که این فرآیند حقیقت‌یابی تا پیگرد قضایی مقامات مسوول ادامه یابد.» اما آنچه بیش از همه مایه تعجب است، واکنش‌های جهانی دولت‌ها به گزارش اخیر سناست. چین و کره‌شمالی به‌عنوان بزرگ‌ترین ناقضان حقوق‌بشر، در حالی خواستار اصلاح روند قضایی در ایالات‌متحده شده‌اند که بسیاری از دولت‌های جهان باید پاسخگوی گستره بین‌المللی برنامه بازجویی‌های توام با شکنجه سازمان «سیا» باشند که بنابر گزارش 213صفحه‌ای بنیاد جامعه باز در سال گذشته، با هم‌دستی دست‌کم 54 کشور جهان در اروپا و آسیا صورت پذیرفته است. این در حالی است که «جان برنان» رییس کنونی سازمان «سیا»، ضمن اعتراف به خطاها و کاستی‌های موجود در مراحل اولیه برنامه بازجویی و حبس در سازمان متبوعش، اتهامات وارده از سوی سنا مبنی بر وارونه‌نمایی دستاوردهای اطلاعاتی ناشی از بازجویی‌ها در جنگ با القاعده را به‌شدت رد کرد. او در بیانیه‌ای که‌ روز سه‌شنبه منتشر شد، بر عدم آمادگی سازمانش پس از حوادث 11سپتامبر برای آغاز پروژه بازداشت و بازجویی در سطحی جهانی مهر تایید زد، اما تاکید کرد اطلاعات به‌دست‌آمده از بازجویی‌ها در جلوگیری از وقوع حملات تروریستی در حداقل 20مورد از جمله فرودگاه «هیت‌رو» لندن، بازداشت تروریست‌ها و نجات جان هزاران‌نفر نقش بسیار مهمی ایفا کرده است. او که معتقد بود هیچ‌گاه نمی‌توان به‌درستی دریافت آیا با شیوه‌های دیگری جز بازجویی بهبودیافته نیز می‌توان به همان اطلاعات ذی‌قیمت دست پیدا کرد، نتیجه‌گیری کمیته اطلاعات سنا درباره عدم اثربخشی بازجویی‌های خشن را ناشی از دو عامل دانست: «عدم آشنایی با شیوه‌های تحلیل اطلاعاتی «سیا» و روش‌شناسی نامتناسب تحقیق که بدون گفت‌وگو با ماموران، تنها مبتنی بر بررسی سندهای به‌دست‌آمده بوده است.» این در حالی است که به باور کارشناسان، عملکرد «سیا» حتی از منظری فایده‌گرایانه نیز هیچ‌گونه جای دفاعی باقی نمی‌گذارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.