|

شکنجه و دموکراسی

فریدون مجلسی . تحلیلگر روابط بین‌الملل

گزارش افشاگرانه کمیته اطلاعات سنای آمریکا درباره شکنجه‌های سازمان «سیا»، حکایت از تضاد جالبی دارد. از طرفی برای چندمین‌بار است که گزارشی از شکنجه‌های آمریکایی از نوع «زندان ابوغریب» عراق منتشر می‌شود؛ امری که نشان می‌دهد بزرگ‌ترین دموکراسی جهان و مدافع حقوق‌بشر، خود در سایر نقاط جهان مرتکب شکنجه می‌شود، آن‌هم برای گرفتن اعتراف از کسانی که «راز»ی برای بیان ندارند. از سویی برای چندمین‌بار است که اینگونه شکنجه‌ها یا از سوی مطبوعات آزاد یا از درون دستگاه دولت لو می‌رود و نشان می‌دهد که دموکراسی حتی در بدترین شرایط هم عاری از فاکتورهای اطمینان‌بخش و حساب و کتاب نیست. دولت آمریکا نشان داده که در مواردی بسیار، کینه‌توز و تنگ‌نظر است و در برخی موارد دیگر، بسیار کمک‌کننده و بلندنظر! در سال‌های آخر دوران «بوش پسر» که بر طبل دشمنی با نظام ایران می‌کوبید، پلیس مهاجرت و ماموران گمرکی آمریکا آشکارا دستور داشتند با ایرانیان، رفتار اهانت‌امیزی داشته باشند. در زمان جنگ دوم جهانی، وقتی ژاپن به «پِرل هاربر» حمله کرد و جنگ آمریکا با ژاپن آغاز شد، رفتار آمریکایی‌ها با آمریکاییان ژاپنی‌تبار، شرم‌آور بود. اتفاقا همین امروز عکسی به دستم افتاد از یک زن به‌اصطلاح آنان آسیایی (چینی، کره‌ای و ژاپنی) در ساحل دریا در کالیفرنیا که پرچم دولت ملی چین را در دست داشت که مردم او را با ژاپنی اشتباه نگیرند! این دوگانگی به رفتارهای متعارف عوامانه بازمی‌گردد. انسان‌ها همه فرهیخته نیستند و به تناسب قوام فرهنگی خود، زودتر یا دیرتر، برده خشم خود می‌شوند. متاسفانه در آمریکا عوام‌زدگی کم نیست. به رفتارهای نیوکن‌ها و همین سناتور مک‌کین بنگرید! رفتار‌های نژادپرستانه و جنایات کوکلوکس‌کلان و لینچ‌کردن سیاه‌پوستان، توسط عوامِ همین ملتی انجام شده که به‌خاطر نخستین برداشت برگرفته از اعلامیه حقوق‌بشر پس از انقلاب فرانسه، به خود می‌بالد. حضور در میدان جنگ و شاهد قتل دوستان و همسنگران‌بودن از عوامل خشم‌انگیزی است که عوام کم فرهنگ را، که بیشتر سربازان آمریکایی از آن عیار هستند، به واکنش غیراخلاقی وامی‌دارد! در چنان شرایطی کینه‌توزی بر تعقل حاکم می‌شود. اما برای کسانی که دور از صحنه از این وقایع آگاه می‌شوند، نوبت اندیشه دوباره و اعتراض و افشاگری است. نه به دلیل مجازات‌خواهی در امری که کننده‌اش مبهم است یا در پرده ابهام نگاه داشته می‌شود، بلکه برای پیشگیری از تکرار آن. گفته شده که این شکنجه‌ها و آن زندان‌های خصوصی «سیا» در نقاط مختلف جهان، یادگار دولت جمهوریخواه بوش پسر است؛ خصوصا اکنون که دموکرات‌ها عرصه رقابت تبلیغاتی را به جمهوریخواهان باخته و بیشتر کرسی‌های پارلمان را به آنها واگذار کرده‌اند. اما نباید فراموش کرد که بخشی هم مربوط به دوران آقای اوباماست. همچنین نباید از یاد برد 11 سپتامبر در زمان بوش رخ داد که او را با آمادگی روانی قبلی، به آستانه خشمی جنون‌آمیز کشاند. وقتی آمریکا به افغانستان حمله کرد، شماری از اسیران طالبانی را در کانتینرهای پشت کامیون ریختند که لوله اگزوز کامیون به آن راه داشت و فقط اجساد آنان را به مقصد رساند و به‌زودی بر آن سرپوش گذاشتند! به‌هرحال جنایت و شکنجه و آزار جسمانی، شرم‌آور و بد است؛ از سوی هرکس و در هر شرایطی. البته نقدکردن و افشاگری و پیشگیری از تکرار آن خوب است؛ از هر طرفی که باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.