|

شتابزدگی بی‌پایان

پرویز کلانتری

هنر معاصر ایران عمر زیادی ندارد. آغاز این جریان یا تشکیل دانشکده هنرهای زیبای تهران به سرپرستی آندره گدار، معمار فرانسوی مربوط است که پس از جنگ‌جهانی‌دوم در سال 1320 اتفاق افتاد. فارغ‌التحصیلان این دانشکده به اروپا رفتند و در بازگشت به ایران جلوه‌های گوناگون نقاشی مدرن قرن بیستمی را به ارمغان آوردند. خوشبختانه امروزه نقاشی معاصر ایران دارای تنوع بسیار زیادی است. طاهره صمدی‌طاری نقاشی است که به شیوه مدرن در نقاشی، جریان مدرنیته را به چالش می‌کشد و سرانجام در این روند تاریخی، انسان را در وضعیت از خود‌بیگانگی نشان می‌دهد. Alienation همان واژه‌ای است که از آغاز قرن بیستم تا امروز اغلب فلاسفه و صاحبنظران تاریخ سیاسی به تفصیل درباره آن نوشته‌اند و گفته‌اند. فضا و مکان در آثار او نمایشی است از آرمان‌شهرهای پس از انقلاب صنعتی. لذا شتابزدگی بی‌پایان نتیجه ضرباهنگ سیلندر و پیستون ماشین در عصر ماشینیزم است که با شتاب به سوی آینده پرتاب می‌شود. و اما طبیعی است که برای طاهره صمدی به عنوان نقاش، شخصیت‌های اصلی در این آثار، زن‌ها باشند که قربانی‌های اصلی این سرنوشت تاریخی شده‌اند. سر و صورت زن‌ها در زیر پوشش سیاه قرار دارد بنابراین دیده و شناخته نمی‌شوند. آنها حتی در فضا و جامعه به‌اصطلاح مدرن هم بی‌نام و نشانند، چرا؟ فقط تنها نشان زنانگی، کفش‌های پاشنه بلند آنهاست.
---
در یکی از آثار، حضور یک عقاب شکارچی در حال حمله به قصد شکار را می‌بینیم. آن هم در فضا و مکان مدرن شهری! چه کسی شکار است و شکارچی کیست؟ نقاش جلوه دیگری از جهان مدرن را به تصویر کشیده است. همچنان که یکی از صاحبنظران درباره جهان امروز گفته است: به هر حال یا هدف، شکار هستی یا شکارچی! از این دو حال خارج نیست. در اینجا زن‌ها را در پناه چترشان می‌بینیم که متأسفانه در اثر تندباد حوادث چترشان را از دست می‌دهند. به این معنی که آنها هیچ پناهی ندارند.
---
عنصر دیگری که در این نقاشی‌ها آمده قطار مدرن سریع‌السیر است گواهی بر شتابزدگی بی‌پایان است.
---
و اما نقاشی‌ها بسیار با دقت و پاکیزه اجرا شده‌اند به‌‌ویژه سایه روشن‌ها و خطوط صاف. از طرف دیگر نیم‌رنگ‌ها که بسیار باسلیقه و در هماهنگی کامل کنار هم قرار گرفته‌اند. این آثار بدون امضا هم نشان از سبک ویژه هنرمند دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.