|

چطور طرح «تیتوک بانوران» دزدیده شد؟

سعید برآبادی: زینب نوروزی به یمن سوزن‌دوزی‌هایش و یادآوری نامش در کنار مهتاب سوزن‌دوز، تنها بهانه‌ای است برای توجه به نقش پررنگ کارگاه «دختران مهتاب » و برند «دوچ‌مهتاب » در جاانداختن تنها برند سوزن‌دوزی بلوچ در ایران. شما به فکر زنده‌کردن «تیتوک بانوران» افتادید؟ «تیتوک بانوران» یعنی «سرمه نوعروسان» و این طرح منحصربه‌فرد سوزن‌دوزی بلوچ سال‌ها پیش منسوخ شده بود که در نهایت، در کارگاهی که در روستای قاسم‌آبادبمپور داریم، توانستیم این طرح خاص و منحصربه‌فرد را احیا کنیم اما حیف... چرا حیف؟ حاصل کار را برای اولین‌بار در نمایشگاه «دست‌دوخته‌های دختران مهتاب» به نمایش درآوردیم اما متاسفانه دلالان و برخی از سودجویان متخصص‌نما (!) با ترفند‌های مختلف، زمینه جعل آن را فراهم کردند. پیش از این هم از شاگردانم در کارگاه سوزن‌دوزی شنیده بودم که سودجویان با پیشنهاد پول، قصد داشته‌اند تیتوک بانوران را کپی کنند که خوشبختانه نتوانسته بودند اما عدم‌رعایت قانون کپی‌رایت در نمایشگاه باعث بروز این مشکل شد. این اتفاق تا چه حد می‌تواند برای سوزن‌دوزی بلوچ خطرناک باشد؟ وقتی طرحی کپی می‌شود، به کارگاه‌های سوزن‌دوزی در افغانستان رفته و در کمترین زمان ممکن، بازار سوزن‌دوزی سیستان‌وبلوچستان پر می‌شود از طرح‌های جعلی، بی‌کیفیت و بدون اصالت. سوزن‌دوزی بلوچ هنرِ فرهنگی ماست، در خون ماست اما به‌خاطر عدم رعایت کپی‌رایت و سودجویی برخی، امروز زنان بلوچ سوزن‌دوزی‌ای را به تن می‌کنند که نه صنایع دستی این مملکت است و نه نشانی از ایرانی‌بودن در خود دارد و صرفا کپی بی‌کیفیتی است که ارزان‌تر فروخته می‌شود. هیچ‌وقت برای ثبت آثار خود در وزارت ارشاد یا سازمان صنایع دستی اقدامی کرده‌اید؟ اگر من سوزن‌دوزی بلوچ را به‌عنوان یک برند در این نهادها ثبت کنم. آیا باعث می‌شود نمونه افغان‌دوز آن در بازارهای استان فروخته نشود؟ آیا باعث می‌شود که نمایشگاه‌های صنایع دستی که حق فعالان داخلی این عرصه است از وجود صنایع دستی تقلبی یا وارداتی خالی شود؟ چه خلأ قانونی‌ای برای تبدیل سوزن‌دوزی بلوچ به یک برند واقعی داریم؟ بیش از همه‌چیز توجه مسوولان ارشد صنایع دستی کشور. اینکه جدی به مساله سوزن‌دوزی بلوچ توجه کنند. در حال حاضر کمترین توقعی که از آنها دارم این است که از ورود سوزن‌دوزی‌های افغانی به داخل بازارچه‌های فروش صنایع دستی و نمایشگاه‌های صنایع دستی خودداری کنند. این کمترین‌کاری است که باعث می‌شود مردم بدانند دولت با هنرمندان این عرصه همراهی دارد و برند در مفهوم فرهنگی آن همین‌طور شکل می‌گیرد. در قدم بعدی می‌شود به سازوکارهای مقابله با کپی‌رایت هم پرداخت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.