لایحه بودجه سال۹۴ پیشبینی کرد
امکان خرید «سربازی» برای مشمولان بالای 10سال غیبت
صدرا محقق
براساس لایحه بودجه سال1394 که دوروز پیش از سوی رییسجمهور به مجلس ارایه شده، خرید خدمت سربازی برای برخی از مشمولان امکانپذیر شده است. در بند «ط» تبصره شماره16 این لایحه که روز 16آذر به مجلس ارایه شد، آمده است: «به دولت اجازه داده میشود تا کلیه مشمولان خدمت وظیفه عمومی که بیش از 10سال غیبت دارند با پرداخت جریمه مدتزمان غیبت معاف نماید.» از آغاز اجباریشدن دوره نظاموظیفه عمومی از سال1303 در ایران این دومینباری است که خدمت اجباری سربازی در ازای پرداخت پول قابلخریدن شده است. پیش از این و در سالهای ابتدایی دهه80 هم براساس تصمیم دولت و مصوبه مجلس امکان خرید سربازی برای مدت محدودی فراهم شد، اما پس از مدتی این قانون لغو شد. در لایحه بودجه سال1394 و بند «ط» تبصره شماره16 که پس از حدود 10سال دوباره امکان خرید خدمت را برای برخی از مشمولان فراهم کرده است، اینگونه آمده: «تمام درآمدهای حاصل از اعطای معافیتهای مشمولان مذکور بهحساب درآمد عمومی کشور موضوع ردیف150128 نزد خزانهداری کل کشور واریز و تا سقف 10هزارمیلیاردریال آن در قالب ردیف135-530000 بابت تقویت بنیه دفاعی نیروهای مسلح مطابق موافقتنامه متبادله با
سازمان مدیریت و برنامهریزی هزینه خواهد شد.» هنوز این لایحه در مرحله ارایه به مجلس است و تا قانونشدن راه درازی در پیش دارد و باید از سد مجلس و شوراینگهبان نیز بگذرد، با این حال هنوز مبلغ مشخصی برای آن در نظر گرفته نشده است. با این حال در لایحه تهیهشده از سوی دولت پیشبینیهای لازم برای قیمت آن به این شرح ذکر شده است: «آییننامه اجرایی این بند مشتمل بر تعرفههای گروههای مختلف تحصیلی و مدتزمان غیبت به پیشنهاد وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.» در سالهای گذشته هرازگاه شایعاتی مبنیبر فرآهمشدن امکان دوباره خرید خدمت سربازی از سوی رسانهها منتشر میشد، اما همیشه این شایعات با تکذیب مواجه شده است. درست یکسال پیش سردارموسی کمالی، جانشین اداره منابع انسانی ستاد کل نیروهای مسلح در یک نشست خبری در همین رابطه و در پاسخ به سوالی درباره خرید خدمت سربازی گفت: «بهدلیل تبعیضآمیزبودن خرید سربازی به هیچوجه موردنظر ستاد کل نیروهای مسلح نیست و پرونده آن بسته شده است.» با اینهمه ابتدای سالجاری مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی با موضوع آسیبشناسی دوره نظاموظیفه عمومی یا خدمت
سربازی گزارشی را منتشر کرد که در بخشی از آن آمده بود: «اهمیت نوآوری و خلاقیت و طراحی الگوهای جدید مبتنیبر عقلانیت و اتخاذ رویکردهای نوین مبتنی بر شرایط زمان و مکان بهویژه رویکرد آیندهگرایانه در عرصه خدمت سربازی امری خطیر و مهم تلقی میشود. نوشتار حاضر درصدد بررسی کلان سیستم خدمت وظیفه عمومی کنونی کشور و طراحی مدلها و الگوهای نوین خدمتی با رویکرد آیندهپژوهی است که در این میان دوالگوی خدمت علمی- تخصصی و خدمت داوطلبانه- بسیجی چابک بهدلیل ظرفیت بالای بهرهوری مورد تاکید قرار میگیرند.» بر همین اساس گزارش این مرکز هفتمدل جایگزین سربازی را پیشنهاد داده بود که در یکی از بندهای آن امکان خرید خدمت سربازی نیز لحاظ شده بود، این هفتمدل به این شرح بودند: 1- الگو و مدل حاکم کنونی، 2- الگوی سربازی حرفهای 3- الگوی سربازی داوطلبی- بسیجی چابک 4- الگوی سربازی علمی- تخصصی 5- الگوی خرید خدمت هدفمند 6- الگوی خدمت سربازی یکساله در دوران صلح 7- الگوی تلفیقی چندجانبه هدفمند. براساس پیشنهاد مرکز پژوهشهای مجلس مدل خرید خدمت هدفمند به این شکل توضیح داده شده بود: «در این الگو متغیر خرید خدمت که امروزه به اشکال گوناگونی
در سیستم وظیفه عمومی وجود دارد مدنظر قرار گرفته و از سوی دیگر متغیر اقتصادی برای برخی از واجدان شرایط در نظر گرفته شود. در این مدل خدمتی افراد مجاز خواهند بود یا گزینه خدمت رایج را با مزایای پیشبینیشده کنونی پذیرا باشند و به خدمت اعزام شوند یا اینکه با پرداخت هزینههای دوران خدمت متناسب با ارزش پولی ملی در آن زمان و با سپریکردن دوره آموزش از انجام خدمت معاف شوند.» براساس اعلام مسوولان بلندپایه ستاد کل نیروهای مسلح در مجموع بین 80تا85درصد جوانان بهموقع به سربازی میآیند و بین 10تا15درصد آنها مرتکب غیبت میشوند. بر همین اساس وبسایت «الف» در مطلبی در رابطه با موضوع خرید خدمت سربازی نوشت: «چنانچه سربازی سهمیلیون مشمول بهطور متوسط به قیمت ۱۵میلیونتومان فروخته شود درآمدی معادل ۴۵هزارمیلیاردتومان به دست میآید که با اختصاص حداقل ۵۰درصد آن به ارتش و پلیس میتوان تحول شگرفی در کیفیت و سطح آموزشها و تجهیزات این حوزهها ایجاد کرد و ۵۰درصد مابقی پول به صندوق توسعه اشتغال اختصاص یابد تا برای حمایت از بیکاران و ایجاد مشاغل جدید هزینه شود. آیا این اقدام عاقلانهتر و منطقیتر از سرگردانی و فشارهای روحی و عصبی
به سهمیلیون جوان و خانوادههای آنها نیست.» موضوع امکان خرید خدمت سربازی برای مشمولان با غیبت بیشتر از 10سال در شرایطی مطرح میشود که آخرین قانون خدمت وظیفه عمومی در تاریخ 22آبان سال90 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و براساس بند الف مادهچهار قانون خدمت وظیفه عمومی مدت خدمت سربازی 24ماه تعیین شده است، درصورتی که مشمول مازاد یا کمتر از تعداد مورد نیاز باشد ستاد کل میتواند آن را به کمتر یا بیشتر از 24 ماه تغییر دهد. در سالهای گذشته با توجه به آمار موالید و تامین نیاز نیروهای مسلح مدت خدمت تعیین میشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.