ترک اینترنت با اعمال شاقه
در حال حاضر ستاد مطالعات کانونهای فرهنگی مساجد، دورههایی را با عنوان دورههای تخصصی تعالی خانواده برگزار میکند اما بهنظر میرسد این راهکار، در مقابل حجمه سیلآسای جذابیتهای اینترنتی چندان کافی نباشد بهطوری که این مشاور خانواده تاکید میکند: «باور خانوادههای ما این است که اینترنت هوش کودک را افزایش میدهد و تا حدودی هم حق با آنهاست منتها، فقط در کوتاهمدت هوش کودک افزایش یافته و به مرور، باعث اعتیادش به این پدیده میشود تا جایی که امروز از کاهش سطح مطالعه میتوان فهمید چقدر تعامل فرزندان ما با اینترنت زیاد شده است.» او به وضعیت خانوادهها هم ایراداتی وارد کرده و معتقد است دیگر خانوادهها در کنار فرزندانشان «حضور سبز» و تعاملی ندارند بلکه «حضور زرد» دارند و تنها به فکر ایجاد آسایش از نظر مالی برای کودک خود هستند. پاککردن سبزی، تمیزکردن توالتها و هزارویک فعالیت سخت و طاقتفرسا، تنبیه نوجوانان چینی معتاد به اینترنت در کمپهای ترک اعتیاد است؛ مواردی که به نظر میرسد برای نوجوانان- چه ایرانی چه غیرایرانی- چندان خوشایند نباشد و آنها را از ورود به چنین فضاهای شبهنظامی بترساند. اما این آیندهای است که
بعید نیست با استفاده پنهانی و آشکار از اینترنت، برای نسل تازه پیش آید. کمپ ترک اعتیاد، اینبار نه برای معتادان به موادمخدر بلکه برای معتادان به اینترنت! چندی پیش عکسهای منتشرشده از چین نشان میداد که اعتیاد نوجوانان چینی به اینترنت آنقدر زیاد شده که عدد کمپهای ترک اعتیاد در این کشور به 250محل رسیده است. نوجوانان چینی در این کمپها که توسط نیروهای شبهنظامی اداره میشود یاد میگیرند که زندگی اجتماعی داشته باشند، فعالیتهای بدنی انجام دهند و علاوه بر پختوپز و مسایل بهداشتی، موزیک و رقص یاد بگیرند، روشی که بیشتر تنبیهی بهنظر میرسد تا آموزشی. فرهاد اصلانی، بازیگری که چهره و نام او برای بسیاری آشناست، هنوز با اینترنت از این منظر روبهرو نشده است. او به «شرق» میگوید: «در خانه ما از اینترنت استفاده معقولی میشود که من از آن راضی هستم.» در نظر او استفاده از اینترنت و حتی اعتیاد به آن در جامعه ما بستگی مستقیمی به جنسیت نوجوانان و جوانان حاضر در خانه دارد: «طبیعی است که در جامعه ما پسرها بیش از دخترها میتوانند بیرون از خانه حضور داشته باشند و به همین خاطر و به همین نسبت، ارتباط دختران با اینترنت بیش از
پسران است.» با این همه فرهاد اصلانی خودش را نسل قدیمی میداند که چندان رابطه خوبی با اینترنت و دنیای مجازی ندارد اما این به آن معنی نیست که این محیطهای رسانهای را نشناسد: «در برخورد با فضاهایی مثل فیسبوک و توییتر، به نظرم هنوز تکلیف جامعه روشن نیست؛ موافق و مخالف دارد و حتی حضور در این فضاها با تلقی سیاسی همراه است و همین اختلافنظرها باعث شده که جامعه دچار سردرگمی شود و چون مخفیانه در این فضاها حضور پیدا میکنند، نمیتوان عیب و علتش را درست تشخیص داد.» بنابر این نظریه است که اصلانی میگوید، نمیتوان بهطور روشن و آماری، فهمید که آیا در ایران اینترنت و استفاده از آن به یک اعتیاد بدل شده یا نه: «حتی اگر قرار باشد دراینباره صحبت شود هم گوش شنوایی وجود ندارد چراکه استفاده از اینترنت و خصوصا رفتن به شبکههای اجتماعی یک نافرمانی تلقی میشود و حتی گاهی جرم است چون بالاخره، پای فیلترشکن در میان است اما با این همه هنوز تکلیف روشنی ندارد.» او تاکید میکند اگر درباره استفاده از اینترنت فضای روشنی در اختیار داشته باشیم، میشود با مردم وارد دیالوگ شد، خطرات اینترنت را در کنار فواید آن توضیح داد و آنها را مجاب
کرد که سمتوسوی درستی بگیرند. اگرچه بهنظر میرسد شیوع اعتیاد به اینترنت در ایران، آن هم با توجه به محدودیتهای مخابراتی و غیرمخابراتی چندان جدی نباشد اما اکرم نجفلو، مشاور ارشد خانواده به «شرق» میگوید این پدیده زیرپوستی در حال افزایش است و بعید نیست که به زودی کشور ما هم به چنین کمپهایی نیازمند باشد: «در بیمارستانها عموما بچههایی را میبینیم که از مشکلات عصبی رنج میبرند، تیک دارند و معمولا از ناحیه چشم یا پا، حرکتهای غیرطبیعی دارند که علت اصلی آن استفاده بیشازحد از اینترنت، بازیهای رایانهای و کامپیوتر است.» شاید خیلی تکراری و نخنما باشد اما نجفلو نیز مانند غالب متخصصان معتقد است: «با وجود این سطح از اعتیاد به بازیهای رایانهای و اینترنت، بسیاری از خانوادهها دلیل تیکهای عصبی و اختلالهای بهوجودآمده در خواب فرزندشان را نمیدانند و به نظر میرسد در این مورد فرهنگسازی لازم انجام نشده و شاید به همین خاطر است که نیاز به کلاسهای مشاوره رایگان بهشدت احساس میشود، خصوصا در مناطقی از شهرها که وضع مالی چندان خواب نیست.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.