|

روسیه ، کنار« داعش» و« ابولا»

کنفرانس بریزبن در استرالیا فرصتی بود تا دیده شود که روسیه چگونه یک‌بار دیگر تحت‌فشار، توهین و تحریم قرار گرفته است. از زمانی که جنگ‌سرد تمام شد، حملات دیپلماتیک و رسانه‌ای علیه روسیه متوقف نشد. گمان بر این بود که با اتمام جنگ‌سرد دیگر شاهد این نخواهیم بود که رییس‌جمهوری آمریکا در کنفرانسی به آن مهمی بیاید و روسیه را یکی از سه‌خطری معرفی کند که بشریت را تهدید می‌کند؛ دوخطر دیگر به‌نظر او بیماری «ابولا» و تشکیلات «داعش» بود. عجیب‌تر اینکه چندهفته‌ای از این ماجرا نگذشته که ژنرال «مارتین دمپسی»، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا در برابر کنگره ایستاد و خواهان افزایش بودجه دفاعی آمریکا برای مقابله با این سه‌خطر شد. هیچ‌وقت البته فکر نمی‌کرد روزی برسد که دوباره روسای دولت‌های بریتانیا، کانادا و استرالیا همکلام‌ شده و همان توهین‌ها و تحقیرها را نثار «ولادیمیر پوتین»، رییس‌جمهور روسیه کنند به رسانه‌هایشان نیز ماموریت دهند تا این خبرها را در سراسر جهان منتشر کنند. در خلال این کنفرانس روشن بود که غرب اساسا به نیت تضعیف محبوبیت پوتین در داخل روسیه آمده است. آنها همان کاری را کردند که پیش‌تر ده‌هابار در طول قرن گذشته با رهبران اکثر دولت‌ها کرده و نتایج معکوسش را هم گرفته بودند. وسوسه تغییر روسیه تغییر روسیه، همواره یک‌هدف اساسی برای غرب بوده که همچنان ادامه دارد. در دوران حکومت گورباچف و یلتسین فرصتی طلایی برای ایجاد این تغییر به وجود آمد. آن زمان صدهامستشار و راهنما از غرب به روسیه سرازیر شدند و مقالات، طرح‌ها و پیشنهادات زیادی در این‌باره مطرح شد که می‌خواست یک‌روسیه جدید را ترسیم کند. همه بر این اتفاق‌نظر داشتند که باید جامعه مدنی روسیه را از دولت جدا و از کنترل حکومت خارج کرد. آنها همچنین بر گسترش نقش کلیسای ارتدکس روسیه و بازتعریف رابطه سیاسی آن با سیاستمداران تاکید کردند. همگان به یاد دارند که در آن زمان نیروهای سیاسی و رسانه‌ای و حتی دینی غرب، شدیدا به روسیه حمله کرده و کلیسای این کشور را متهم می‌کردند که در ورای پدیده «استبداد روسی» قرار دارد. چیزی نمانده بود که پژوهشگران امور روسیه بگویند کلیسا عامل اصلی و تقویت‌کننده قومیت‌گرایی روسیه است؛ مساله‌ای که در نظر غربی‌ها یکی از مهم‌ترین عناصر سیاست خارجی این کشور به شمار می‌رود و مهم‌ترین روابط این کشور با بقیه دنیا را تعیین می‌کند. بدون شک تجزیه و تفکیک این قومیت‌گرایی یا تضعیف آن ‌چنان‌که در آلمان و ژاپن اتفاق افتاد و هم‌اکنون در تمام کشورهای عضو اتحادیه اروپا در حال وقوع است، مهم‌ترین راهکار تعامل غرب با روسیه است. غرب می‌خواست مشت آهنین دولت بر اقتصاد روسیه را بردارد. کشورهای غربی از همان فرصت طلایی دوران یلتسین استفاده کردند تا «بازرگانان» روسی به‌خصوص یهودیان این کشور را وادارند تا شرکت‌های بزرگ اقتصادی را از دولت خریداری کنند. فراموش نکنیم نخستین تحریم‌ها علیه روسیه زمانی دوباره شروع شد که خودرووسکی بازرگان معروف روسی و رییس اسبق شرکت نفتی «یوکوس» به اتهام فساد و فرار از مالیات محکوم شد. هدف غرب در آن زمان تفکیک بخش عمومی از دولت و خلع‌ید دولت از زندگی اقتصادی مردم روسیه بود. اشتباهات فراوان غرب با این همه رفتار سیاستمداران غربی در کنفرانس بریزبن ثابت کرد در نظر آنها روسیه تغییری نکرده است. این نظریه‌ای است که حاوی نوعی تعالی نژادی و مذهبی موروثی نیز هست که از قرن‌های گذشته به ارث برده شده است. این رفتار همچنین عمق بحران داخلی اتحادیه اروپا و سطح پایین نقش آن در نظر سیاستمداران اروپایی را نشان داد. از سوی دیگر نشان داد پراگماتیسم آلمان تنها روزنه امید برای نجات اروپا به‌شمار می‌رود. درست است برخی نسبت به خطرهایی هشدار می‌دهند که بخشی از آن آشکار و بخشی دیگر پنهان است. یکی از این خطرها از اشتباهات فراوانی ناشی می‌شود که دولت‌های غربی و به‌خصوص ابرقدرت‌ها تحت فشار یک تحول بین‌المللی بسیار پراهمیت انجام می‌دهند. ما یک قطب بین‌المللی داریم که به‌سرعت در حال فروپاشی است و یک دولت مردد و ناتوان آمریکایی آن را اداره می‌کند. همچنین یک‌بلوک اروپایی در حال رکود داریم و یک هرج‌ومرج گسترده در خاورمیانه. به‌اضافه یک‌قطب بین‌المللی جدید در شرق آسیا که به همان سرعت افول آمریکا دارد اوج می‌گیرد. در این میان ما یک روسیه داریم که ابتدا به‌نظر ساده و امکان‌پذیر می‌رسید اما بعدها به حدی دشوار شد که تا تهدید اتحادیه اروپا پیش رفت و تنها آلمان توانست آن را مهار کند. آلمان اکنون نیز خواستار آن است که حق روسیه - مثل کشورهای غربی دیگر- به‌رسمیت‌ شناخته شود تا بتواند از تمام ابزارهای خود از جمله ابزارهای خشن برای حمایت از همسایگان دور و نزدیکش استفاده کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.