آیا گره تغذیه قابل گشودن است؟
حمید خواجهپور . کارشناس و تحلیلگر حوزه سلامت
شاید بتوان مهمترین هدف برگزاری کنگره یا همایشهای مختلف پزشکی و پیراپزشکی را تبادل اطلاعات روز یا بهاشتراکگذاشتن آخرین نتایج حاصل از تحقیقات ریزودرشت مجامع معتبر علمی در بین شرکتکنندگان آنها دانست. گاهی نیز با توجه به اهمیت موضوع و جایگاه رشته تخصصی موردنظر در تامین یا حفظ سلامت مردم، ممکن است اهداف کلانتری مانند سیاستگذاریهای جامع کشور به بوته نقد گذاشته شوند یا با برگزاری میزگردهای کارشناسی و جستوجو برای یافتن راهحلهای ویژه، چگونگی مقابله با مشکلات پردامنه و فراگیر حیطههای مختلف حوزه سلامت جامعه در دستور کار این کنگرهها قرار گیرند. خوشبختانه برگزارکنندگان سیزدهمین کنگره تغذیه ایران هم که برای اولینبار آن را در آذرماه سالجاری بهصورت بینالمللی به اجرا درآوردند، با توجه به محوریت تغذیه در مبحث بیماریهای غیرواگیر، برخی از سرفصلهای اصلی خود را بر همین اساس انتخاب کرده بودند. اهمیت توجه به این مساله آنجا معلوم میشود که بدانیم طبق آمار اعلامشده و بنا بر تایید ریاست محترم سازمان غذا و دارو در مراسم افتتاحیه این کنگره، هماکنون معضل اصلی و اساسی سلامت، از بیماریهای واگیردار به سمت
بیماریهای غیرواگیر سوق پیدا کرده است. هرچند ایشان تاکید کردند که با استفاده از عبارت «سونامی سرطان» در ایران موافق نیستند، اما آمار رو به افزایش ابتلا به سرطان را در کشور تایید کردند. از سوی دیگر بر موفقیت کشورهای توسعهیافته در کنترل و حتی کاهش میزان ابتلا به سرطان صحه گذاردند. بنابراین ابتدا باید قبول کنیم که در حال حاضر روند ابتلا به بیماریهای غیرواگیر در کشورمان صعودی است و دلیل اصلی آن هم رعایتنکردن اصولی است که کاملا شناختهشده و قابل پیشگیری هستند و در مرحله بعد باید ببینیم که چرا در کشورهای یادشده، اقدامات صورتپذیرفته به ثمر نشسته، اما ما هنوز در مرحله حرف یا در نهایت برگزاری سمینار باقیماندهایم؟! خوشبختانه موضوع اصلی چندین و چندمقاله و تحقیق علمی از جمیع 1550مقاله دریافتی توسط دبیرخانه و همچنین مضمون سخنرانیهای کلیدی صورتپذیرفته در این کنگره در ارتباط با «بیماریهای غیرواگیر مرتبط با تغذیه» بود. بنابراین برای رسیدن به پاسخ این پرسش مکرر و همیشگی، تنها کافی است به آخرین بخش این مقالات و سخنرانیهای مذکور یعنی قسمت «نتیجهگیری» آنها نگاهی گذرا داشته باشیم که تقریبا در همه آنها با یکمضمون
مشترک برخورد خواهیم کرد و آن چیزی جز «وجود ناهماهنگی و عدم انسجام کافی ارگانها و سازمانهای ذیربط» در برخورد با اینگونه معضلات نیست. اجازه دهید برای نمونه، چندجمله از بخش نتیجهگیری تحقیقی که توسط دکتر«نسرین امیدوار» از محققان طرازاول و معتبر تغذیه ایران به همراه همکارانشان با سفارش دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت و حمایت یونیسف در ارتباط با تاثیر استفاده از پروتکل وزارت بهداشت برای مدیریت چاقی و اضافهوزن کودکان در تهران انجام شده را عینا در اینجا نقل کنم: «در جمعبندی نتیجه این تحقیق به این موضوع رسیدیم که حل مشکل چاقی در کودکان بهعنوان یکمعضل چندعلتی تنها از راه نظام بهداشتی ممکن نخواهد بود و بخشهای مختلف جامعه از قبیل وزارت آموزشوپرورش، شهرداریها و... نیز باید درگیر حل آن شوند. بنابراین باید در درازمدت به سمت یکسری همکاریهای بینبخشی سازمانها و نهادهای مختلف برویم تا بچههای ما بتوانند در عین استفاده از غذاهای سالمتر، امکان افزایش فعالیتهای بدنی خود را هم داشته باشند... .» بله، تا هنگامی که مسیرهای تعریفشده در نهادهای قانونگذار، مجری و ناظر، همراستا و هماهنگ نباشند، هیچ طرح و سیاست ملی
حتی با وجود پشتوانه قوی علمی، به نتیجه نخواهد رسید. سالهاست که خطرات مصرف روزافزون چیپس و پفک توسط کارشناسان تغذیه گوشزد میشود، اما همچنان شاهد تبلیغات پیدرپی آنها در رسانهها هستیم. این در حالی است که قانونی هم برای منع تبلیغات آنها وجود دارد! یا باوجود هشدارهای پیدرپی انستیتو تغذیه، هنوز هم روغنهای هیدروژنه جامد با تناژ بالا در قنادیها و رستورانها پخش میشود. کارخانههای سوسیس و کالباس هم که بهصورت مجاز و غیرمجاز از اصلیترین تامینکنندگان مواد غذایی جامعه محسوب میشوند! اصلا هیچ فکر کردهاید که چرا با وجود آگاهی از خطرات مصرف نمک نزد آحاد مردم، باید مصرف سرانه نمک در ایران سهبرابر مقدار موردنیاز آن باشد؟! چندی پیش که از بلوای روغن پالم تازه رونمایی شده بود و هرسازمانی دلیل وقوع آن را بر گردن دیگری میانداخت، در مطلبی به ضرورت احیای «شورایعالی سلامت» در مقابله با مشکلات چندوجهی از این قبیل اشاره کردیم و گفتیم برای روبهروشدن با این مسایل که هیچ سازمانی خود را مسوول اصلی و مستقیم مقابله یا جلوگیری از آنها نمیداند، نیازمند یک عزم و حرکت ملی و همیاری نهادها، وزارتخانهها و ارگانهای متعددی هستیم
که باید با مرکزیت یک شورای هماهنگکننده و با مسوولیت یک وزارتخانه خاص در راس آن مثلا وزارت بهداشت و درمان صورت پذیرد. مثال بارز آن هم اصلاح الگوی نان مصرفی است که در نامناسبترین وضعیت ممکنه قرار دارد و برای رسیدن به وضع مطلوب از وزارت جهادکشاورزی گرفته تا سازمان صداوسیما باید در آن مداخله کنند. جالب است که در بخشی از سخنان ریاست محترم سازمان غذا و دارو، ایشان به صداوسیما پیشنهاد کردند که بهجای دعوت از پزشکان مختلف برای آشنایی مردم با نحوه درمان بیماریهای گوناگون، بهتر است از کارشناسان تغذیه جهت آشنایی بیشتر با رژیمهای غذایی سالم و پیشگیری از ابتلا به بیماریهای غیرواگیر دعوت شود! بههرحال، برگزاری کنگرههای متعدد و بالابردن سطح علمی کارشناسان با دعوت از اساتید برجسته بینالمللی بهخصوص جهت آشنایی با راهکارهای عملی و تجربهشده کشورهای دیگر در مقابله با مسایل فراگیر بیماریهای غیرواگیر آن هم با تلاشهایی که از سوی برگزارکنندگان آن صورت میگیرد (به نحوی که در همین کنگره بیش از دوهزارو500نفر شرکت کرده بودند) جای قدردانی و تشکر دارد. بنابراین امیدواریم خروجی این گردهماییها، محدود به جامعه کارشناسان حاضر
در آن نشود و تاثیر آن را در سطح جامعه نیز شاهد باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.