|

چرا «سیمرغ »عکس از «فجر » پر کشید؟

بهناز شیربانی

درست 17سال پیش بود که تصمیمی مبنی بر حذف بخش عکس از جشنواره فیلم فجر گرفته شد؛ تصمیمی که پس از 9سال، در جشنواره بیست‌وپنجم به دبیری علیرضا رضاداد لغو شد. امسال اما متاسفانه بار دیگر شاهد حذف بخش عکس از جشنواره فیلم فجر هستیم. به‌جز یک‌دوره که جایزه بهترین عکاس فیلم در اختتامیه و همانند دیگر شاخه‌های سینمایی اهدا شد، در همه این سال‌ها سیمرغ و جوایز این بخش در افتتاحیه اهدا می‌شود؛ اتفاقی که هرسال اعتراض عکاسان سینما را در پی داشت و همواره این پرسش را در ذهن آنها بی‌پاسخ گذاشته بود: آیا حقیقتا عکاسی فیلم از سایر رشته‌های سینما چیزی کم دارد و اساسا نادیده‌گرفتن عکاسی فیلم چیست؟ هرچند این پرسش به قوت خود باقی است، اما طی چندروز گذشته تصمیمی دیگر از مدیران امسال جشنواره فیلم فجر باعث شد تا بار دیگر جامعه عکاسان سینمای ایران دست‌به‌قلم شوند و اعتراض‌شان را نسبت به تصمیم جدید که در مورد آنها اتخاذ شده است رسانه‌ای کنند و آن حذف سیمرغ بخش عکس از جشنواره فیلم فجر است؛ اتفاقی که می‌توان آن را بی‌سابقه و عجیب توصیف کرد. «حذف سیمرغ بخش عکس جشنواره فیلم فجر طبق نظر مدیران برگزار‌کننده این جشنواره در جهت اعتلای سینمای ایران عنوان می‌شود؛ اتفاقی که به هیچ‌وجه چنین توصیفی ندارد و حتی اگر در جهت کاهش سیمرغ‌های جشنواره باشد هم قابل‌توجیه نیست.» اینها بخشی از صحبت‌های علی نیک‌رفتار عکاس باسابقه سینما و عضو شورای مرکزی انجمن عکاسان سینمای ایران است. او می‌گوید: «در شورای سیاستگذاری جشنواره هیچ عکاسی وجود ندارد و اگر شرایط عدالتی در برگزاری جشنواره وجود دارد، باید از عکاسان نیز پیش از این تصمیم، نظرخواهی می‌شد و شاید ما را قانع می‌کردند. هرچند به هیچ‌وجه نمی‌توان این اتفاق را توجیه کرد. همیشه بی‌آزارترین بخش سینما عکاسی فیلم است و شاید به این دلیل است که هرکس به خودش اجازه می‌دهد به این حوزه ورود کند. اینکه امسال قرار است بخشی به جشنواره اضافه شود و به بهترین مدیر تبلیغات سیمرغی تعلق بگیرد و سایر موارد تبلیغاتی در زیرمجموعه این بخش قرار گیرند، تصمیم بسیار نادرستی است. اگر سیاست کاهش سیمرغ از سوی مدیران جشنواره عنوان می‌شود. این تصمیم نابخردانه‌ای است که سیمرغ بهترین عکس را حذف و آن را به‌عنوان تعریف‌نشده‌ای چون مدیر تبلیغات اهدا کنند.» نیک‌رفتار می‌گوید: «ما همچنان بر اعتراض خود مبنی بر حذف این بخش ایستاده‌ایم و خواستار این اتفاق هستیم که بخش عکس نیز به‌عنوان بخشی تولیدی همچون سایر رشته‌های مورد قضاوت و ارزش‌گذاری برابر در کنار رشته‌های دیگر و در مراسم اختتامیه قرار گیرد. این شرمساری بزرگی است که سال گذشته جایزه سیمرغ بخش عکس و هدیه مالی آن همچون سال‌های اخیر یک‌سوم ارزش مادی سایر رشته‌ها بود و نمی‌دانم دلیل این عناد با عکاسی فیلم چیست؟» اما همه‌چیز به اینجا ختم نمی‌شود، چراکه پیگیری‌های انجمن عکاسان سینمای ایران بر سر این تصمیم مدیران جشنواره ادامه دارد؛ برگزاری جشنی مستقل برای عکاسان سینمای ایران؛ پیشنهادی که از سوی انجمن عکاسان سینما مطرح شده است. مهدی دلخواسته از اعضای انجمن عکاسان سینمای ایران و عضو شورای مرکزی این انجمن می‌گوید ظاهرا با این تصمیم موافقت شده اما هنوز هم پرسش اساسی بر سر این تصمیم مدیران جشنواره مبنی بر حذف بخش عکس باقی است. او می‌گوید: «عکاسی فیلم اصالت سینماست و نمی‌دانم چرا مدیران جشنواره فیلم فجر بر سر تصمیم‌شان ایستاده‌اند و ظاهرا بیش از این از ما کاری ساخته نیست. ما هم ترجیح می‌دهیم بایستیم و این شکست را از سوی مدیران جشنواره تماشا کنیم و از سال آینده تصمیمی اتخاذ کنیم.» اما حافظ احمدی رییس صنف عکاسان سینمای ایران نیز معتقد است همه‌چیز نشان می‌دهد که ظاهرا قرار است با تصمیم مدیران جشنواره، بخش عکس فیلم از ریشه زده شود. او می‌گوید: «همان‌طور که در بیانیه‌ای توسط همه اعضای انجمن عکاسان سینمای ایران و اعضای شورای مرکزی انجمن به آن اشاره شد و به امضای آنها رسید، ما عکاسان سینما امسال هیچ عکسی به دبیرخانه جشنواره ارسال نخواهیم کرد و اگر پخش‌کننده یا تهیه‌کننده‌ای این عمل را انجام می‌دهد، ربطی به ما و صنف ندارد. اما از سایر صنوف نیز انتظار حمایت داریم؛ پخش‌کنندگان، تهیه‌کنندگان، کارگردان‌ها، خانه سینما و... که همیشه در پی ایجاد امنیت شغلی و حرکت صنفی هستند. قطعا با تصمیمی که امسال برای عکاسی فیلم گرفته شده است هویت این بخش زیر سوال می‌رود و ما انتظار حمایت از سایر همکارانمان در سایر بخش‌ها داریم.» امیر عابدی عکاس پیشکسوت سینما نیز می‌گوید این تصمیم مدیران جشنواره در مورد بخش عکس هنوز برای او گنگ است و صنف عکاسان سینمای ایران باید به یک جمع‌بندی برسد که عکاسان در این دوره از جشنواره شرکت کنند یا خیر. او می‌گوید: «اما چیزی که به آن اعتقاد دارم، این است که انتخاب دفاتر پخش در مورد عکس با انتخاب عکاسان بسیار متفاوت است و این نکته‌ای است که به تجربه به من ثابت شده و تفاوت این دونگاه نیز وجود دارد.» او می‌گوید: «باید به نظر عکاسان سینما نیز احترام گذاشت و دست‌کم در شورای سیاستگذاری نماینده‌ای از عکاسان نیز حضور داشت تا نظرش را مطرح می‌کرد. اما به نظر من تصمیم این دوره از جشنواره نیز به‌گونه‌ای نیست که عکس فیلم مطلقا دیده نشود اما حذف سیمرغ این بخش که سال‌ها برای بازگرداندنش به جشنواره زحمت کشیدیم، اتفاق خوشایندی نیست و در نهایت فکر می‌کنم باید با مدیران جشنواره جلسات مختلفی داشته باشیم و اگر نتیجه‌ای حاصل نشد، تصمیم دیگری اتخاذ کنیم.» عابدی می‌گوید: «باید دید تصمیم مدیران جشنواره از چه‌چیز نشات می‌گیرد. اما می‌شد سیمرغ بخش عکس را حفظ نکرد و در بخش تبلیغات نیز سیمرغی در نظر گرفت و اینطور نباشد که بخش عکس در زیرمجموعه تبلیغات فیلم خلاصه شود.» زمانی تا برگزاری جشنواره فیلم فجر باقی است؛ فرصتی که هرروز آن پر از اخبار و اتفاقات داغ است. تصمیمی که از سوی مدیران جشنواره مبنی بر حذف سیمرغ بخش عکاسی گرفته شده است، قطعا جای پرسش‌های بسیاری دارد و می‌توان امیدوار بود در فرصت باقیمانده تجدیدنظری در این‌باره اتفاق بیفتد. عکاسی فیلم ورای بعد تبلیغاتی، قطعا جایگاه رفیعی در سینما دارد. خاستگاه بسیاری از بزرگان سینمای این کشور از ثبت تصاویری از پشت لنز دوربین عکاسی بوده است؛ خاطره‌هایی که می‌تواند بسیاری از آثار ماندگار سینما را در ذهن تداعی کند و این اتفاق کمی نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.