|

در حاشیه مستند چنارستان

روایتی تاریخی از یک طلوع و افول

محسن خیمه‌دوز

مستند چنارستان (هادی آفریده) تاریخ صدساله ایران را از طریق بیان سرگذشت چنارهای خیابان ولیعصر بررسی و روایت می‌کند. در این مستند از افتتاح راه‌آهن توسط رضاشاه، تا شکل‌گیری مغازه‌ها و شغل‌های کنار خیابان ولیعصر، از گروه بلاک‌کتز و فرهاد تا خانه پدری فروغ فرخزاد و بیان خاطرات او در این خانه، از ترانه‌های فولکور مرتضا احمدی در مورد تهران و تجریش تا شکل‌گیری سینماهای خیابان ولی‌عصر و سوختن‌شان، از تبدیل خیابان پهلوی به خیابان دکتر مصدق و سپس تبدیل آن به خیابان ولیعصر، و سخنرانی‌های شب‌های کانون تا پخش صدای دکترغلامحسین ساعدی درباره «شبه‌هنر» و «شبه‌هنرمندان» در ایران، از دادگاه دکترمصدق تا ظهور لمپنیسم سیاسی برای برانداختن او و حمله به خانه دکترمصدق در حوالی خیابان پهلوی، از زندگی شبانه خیابان پهلوی در قبل از انقلاب تا اتفاقات سیاسی خیابان ولیعصر در بعد از انقلاب (وقایع روزهای انقلاب، گردهمایی‌های اول انقلاب، از خاطرات شفاهی مرتضا احمدی و حوری اعتصام تا خاطرات کامران عدل و ایرج حسابی و علی دهباشی درباره خیابان ولیعصر (تهران قدیم و جدید)، سرانجام بررسی سرنوشت خانه‌های قدیمی پیشینیان در خیابان ولیعصر که هرکدام اینک یک میراث فرهنگی‌اند و نشان‌دادن سرنوشت نامطلوب بعضی از آنها، از جمله منزل یکی از سران قاجار که اینک «اتحادیه صنف قصابان تهران» است! مستند «چناران» که فرم مناسب و چشم‌نوازی دارد، از منابع معتبر و تصاویر بکر آرشیوی استفاده کرده است. در چندپلان از «چناران» خیابان ولیعصر از نمای بالا (از فاصله 400متری از سطح زمین) تصویربرداری شده که پلان‌های جذاب و دیدنی شده‌اند. این مستند هرچند وضعیت رقت‌انگیز چنارهای خیابان ولیعصر فعلی را نشان می‌دهد (کاهش 85000 چنار به 6000 چنار) اما مروری به تاریخ معاصر ایران نیز دارد. مستند «چناران» در عین‌حال که بی‌طرفی را در روایت‌ها حفظ کرده، اما در همین اندازه هم موفق شده بخش‌هایی از آسیب‌های ملی را نیز نشان دهد. هرچند برخی بعد از اولین اکران پربیننده «چنارستان» در جشنواره سینما- حقیقت (که در سینما فلسطین در جریان است) خواهان حذف فیلم و انجام پروژه شلوغ‌کاری علیه آن و سازنده‌اش (هادی آفریده، مستندساز جوان) شده‌اند، اما «چنارستان» جایگاه شایسته‌ای در سینمای مستند ایران خواهد داشت و بارها دیده خواهد شد. دومین اکران «چنارستان» جمعه 14آذر93، ساعت 16، در سالن شماره‌یک سینما سپیده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.