|

زنگ گفت‌وگو موضوع: خشونت در جامعه و مدرسه

مهدی بهلولی . آموزگار

چندی‌پیش، در یکم آذر، «محسن خشخاشی»، دبیر فیزیک دبیرستان حافظی بروجرد، با ضربه‌های چاقوی یکی از دانش‌آموزان خود، جان سپرد. شب‌هنگام که خبر درگذشت وی، پخش و فراگیر شد، در برخی شبکه‌های مجازی و در میان شماری از فرهنگیان، بحثی درگرفت که در اعتراض به این مرگ دلخراش و در کل، پدیده «خشونت در جامعه و مدرسه» چه باید کرد؟ پس از گفت‌وگو، تصمیم بر آن شد که در روز شنبه هشتم‌آذر، فرهنگیان کشور با لباس سیاه در مدرسه حاضر شوند و زنگ وسط آن روز را به گفت‌وگو درباره این موضوع بپردازند. زنگ وسط شنبه همان زنگی بود که زنده‌یاد خشخاشی، درست یک‌هفته پیش از آن، چاقو خورد و چندساعت بعد درگذشت. در این‌باره، البته بیانیه‌ای هم تنظیم شد که شمار چشمگیری از کانون‌های صنفی سراسر کشور و بیش از هزارو600نفر از فرهنگیان و کنشگران اجتماعی آن را امضا کردند. به هر حال، شنبه هشتم‌آذر، وارد کلاس- دوم دبیرستان- شدم. به دانش‌آموزان توضیح دادم که درس امروز، ریاضی نیست، گفت‌وگو درباره یک مساله اجتماعی است که در مدرسه‌ها هم زیاد دیده و شنیده می‌شود. رفتم روی تخته نوشتم: «زنگ گفت‌وگو. موضوع: خشونت در جامعه و مدرسه». گفتم بچه‌ها شما چگونه می‌اندیشید؟ چرا در جامعه تا این اندازه خشونت وجود دارد؟ چرا در مدرسه آموزگار، دانش‌آموز را می‌زند، دانش‌آموز، دانش‌آموز را می‌زند و گاهی هم دانش‌آموز، آموزگار را می‌زند؟ حرفم که تمام شد بچه‌ها یکی‌یکی اجازه گرفتند و شروع کردند به پاسخ‌دادن. اولی گفت: «برخی از خشونت‌ها، ریشه در خستگی و کار زیاد دارد. هنگامی که یک راننده تاکسی از ساعت 10صبح تا شب، در خیابان‌های پرترافیک کار می‌کند آنقدر خسته و کوفته می‌شود که با کوچک‌ترین حرفی از کوره درمی‌رود. کار زیاد، تاب و شکیبایی را کم می‌کند و زمینه‌ساز خشونت می‌شود.» دیگری گفت: «فیلم‌ها و بازی‌های خشونت‌آمیز، باعث خشونت می‌شوند. کسی که در دنیای مجازی و با یک تفنگ یا چاقو، ده‌ها نفر را می‌کشد و لذت می‌برد، زدن و کشتن راستین هم برایش عادی می‌شود.» هنوز حرفش به پایان نرسیده بود و داشت ادامه می‌داد که دست چندنفر به نشانه اعتراض بالا رفت که: «نه، اصلا اینجوری نیست. در خود آن فیلم‌ها، آدمکشان به سزای عمل ناشایست خود می‌رسند. تازه وقتی آدم دارد یک‌بازی کامپیوتری می‌کند دقیق متوجه هست که این بازی است و با جهان واقعی فرق دارد.» این مساله البته کشمکش سختی را دامن زد و با گذشت 10، 15دقیقه و گفت‌وگوهای دوطرفه و چندطرفه، هیچ‌کدام حاضر نبودند دست از نظر خود بردارند. در آن میان یکی گفت آقا تو چه می‌گویی؟ گفتم به نظر من نمی‌شود تاثیر منفی این بازی‌ها و فیلم‌ها را سراسر نادیده گرفت، گرچه این تاثیر بر برخی از افراد و شخصیت‌ها، بیشتر و بر برخی دیگر کمتر است. البته سخنان من هم چندان تاثیری روی مخالفان نگذاشت. گفتم خب بچه‌ها، بحث را بیاوریم به درون مدرسه. چرا یک‌دانش‌آموز با چاقو می‌زند آموزگار خود را می‌کشد؟ یکی گفت: «مساله ریشه خانوادگی دارد. حتما کتک‌زدن و کتک‌خوردن در خانواده عادی بوده. شاید هم برادر بزرگ‌تر یا پدرش چاقوکش بوده‌اند وگرنه چگونه ممکن است دانش‌آموزی، معلمش را با چاقو بکشد؟» دیگری گفت: «من نمی‌خواهم از کار دانش‌آموز دفاع کنم اما برخی وقت‌ها آموزگار یا حتی همکلاسی‌ات، آنقدر اذیتت می‌کنند که دلت می‌خواهد هر جوری شده تلافی کنی.» بعد نام یکی از همکلاسی‌هایش را آورد و خیلی جدی گفت: «او من را خیلی اذیت می‌کند. حیف زورم بهش نمی‌رسد وگرنه خیلی‌خیلی دوست دارم بزنمش تا حد مرگ!» رفتم پیش دانش‌آموزی که نامش را آورده بود و شروع کردم با او صحبت کردن، که چرا به کسی که از تو ضعیف‌تر است زور می‌گویی؟ بعد برای اینکه به بحث ادامه دهم از یکی از بچه‌ها پرسیدم فلانی در مدرسه و در کتاب‌های درسی تا چه اندازه درباره خشونت و ریشه‌های آن بحث می‌شود؟ گفت: «هیچ. سال گذشته ما درس پرورشی داشتیم. به برخی از مسایل تربیتی هم پرداخته می‌شد اما گیرایی چندانی نداشت. مشاوره هم بیشتر مشاوره آموزشی و درسی است یعنی بیشتر به ما می‌گویند چگونه درس بخوانیم. من تا امروز چنین زنگی را تجربه نکرده بودم. آموزگاران، بیشتر، درس را می‌گویند و ما می‌نویسیم و کمتر می‌شود که وارد یک گفت‌وگوی درست‌وحسابی شویم.» راستش من خودم هم تاکنون چنین زنگ و کلاسی را تجربه نکرده بودم! برای خود من هم بسیار آموزنده بود. دیدم درس، تا چه اندازه ما را از گفت‌وگو بازداشته و دور کرده است. زنگ خورده بود اما گفت‌وگو همچنان ادامه داشت و ندیدم بچه‌ها، چندان عطشی برای گریز از کلاس نشان دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.