|

در حاشیه نمایش «قطار مسکو» در جشنواره سینما حقیقت

گذار به صلح

حسام نصیری: «قطار مسکو؛ سفری به یوتوپیا» به کارگردانی و نویسندگی فدریکو فرونه و میلکه مانزولینی مستندی تاریخی درباره جامعه آرمانی یک عصر است؛ رویای مردمانی که نمی‌خواستند جز آنچه که در رویایشان نقش بسته پذیرای حقیقتی از آنچه که در حال وقوع است؛ باشند. اینچنین است که فیلم با امتزاج تصاویری آبستره و توریستی از زندگی مردمان شوروی سابق به‌مثابه جهان آرمانی جامعه کمونیستی به کنتراست بین آرمان و واقعیت به‌سان آنچه که در حال وقوع است، می‌پردازد؛ مساله‌ای که در خارج از مرزهای جامعه آرمانی برای مردمان آن روزگار در نقاط دیگر گیتی باورپذیر نبوده. نقش محوری تدوین در ارایه روایتی منسجم و تاریخی از آن روزگار قادر به ساختن فضایی است که با گذشت نیم‌قرن برای مردم امروز قابل‌لمس و باور باشد و این است قدرت مستند؛ فیلم مستندی که قادر است مخاطبش را به گفت‌وگویی دیالکتیکی با اثر وادارد؛ قدرتی که حاکی از وارثان و اربابان گذشته‌ای نه‌چندان دور از جوامعی است که کارشان رهسپاری مردم به جامعه آرمانی است. برای مخاطبان فیلم مستند یا علاقه‌مندان و پیگیران مسایل تاریخی سیاسی شوروی سابق و زندگی مردمان آن زمان قطعا تجربه بکری است؛ تجربه‌ای خارج از وجود فیزیکی و زمانی که با دیدنش به مخاطب امروز منتقل می‌شود. غالب تصاویر فیلم سیاه‌وسفید مربوط به جشن برگزاری جشنواره دانشجویان و جوانان است. جایی از فیلم یکی از سازندگان فیلم از ژنرالی می‌پرسد: این جشنواره برای شما چقدر هزینه دارد؟ جواب ژنرال حاوی نکاتی ضمنی است: «هزینه این جشنواره هرچه باشد کمتر از هزینه یک‌روز جنگ است.» جمله‌ای کلیدی که می‌تواند راهگشای ذهنی مدیران آن جامعه آرمانی باشد؛ آرمان کسانی که با گذشت زمان، امروز می‌توان به قضاوت آن نشست که آیا کشتار اواسط سده‌بیستم در اقصی نقاط جهان از بلوک‌شرق تا آمریکای‌جنوبی‌گذاری به صلح و پایان جنگ داشته؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.