|

در حاشیه نمایشگاه احمد خلیلی‌فرد در گالری والی

«کوبانی» روی بوم نقاش ایرانی

محمود نورایی

هنر خاستگاه‌های خود را در دوران مختلف از میان گفتمان‌های رایج جوامع می‌یابد؛ بازسازی نشانه‌های تصویری زبان گفتمان اولیه هنر بود که انسان به آن پرداخت و به مدد آن توانستند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؛ در اعصار دیگر توجه به جنبه‌های یادمانی، بازسازی جهان عینی، برون‌ریزی احساس درونی و به‌اشتراک‌گذاشتن احساسات مشترک انسانی و... سبب شد تا انسان از هنر درک‌های متقابل در عصر خود بیاید. در دنیای معاصر که مرزها در a عصر اطلاعات کمرنگ‌تر از همیشه، خود می‌نمایند؛ توجه به زادبوم هنرمند یکی از موضوعات هنر معاصر شده است. اینکه هنرمند بتواند در گفتمان هنری خود بر مبنای جغرافیای بومی احساس مشترکی را در سطحی وسیعی به نمایش بگذارد؛ گفتمانی است که امروز در زیرمجموعه هنر معاصر (Contemporary art) قرار می‌گیرد. آثار هنری احمد خلیلی‌فرد را می‌توان در ذیل این مجموعه بررسی کرد؛ او همواره به منطقه جغرافیایی و قومی خود که شامل مناطق کردنشین است، در آثارش توجه نشان داده و از پس اندیشه‌های عرفانی و عاشقانه رایج در این جغرافیا با تکیه بر تکنیک نقاشی ایرانی سعی در بازشناسی جنبه‌های یادمانی و به‌اشتراک‌گذاشتن احساس نوستالژیک در این منطقه داشته است. در نگاهی اجمالی به آثار متاخر خلیلی‌فرد که در گالری والی به نمایش درآمده، با دوگفتمان در سطح دوبعدی بوم‌های او روبه‌رو هستیم. این هنرمند سنندجی براساس واکنشی که در ماه‌های جاری بر منطقه کردنشین به‌ویژه کوبانی رفته؛ سعی کرده با جست‌وجو در خاطرات کودکی خود، موقعیتی فراتر را در احساس‌های انسانی پیش‌روی مخاطب قرار دهد. خلیلی‌فرد در این آثار بوم‌های خود را در دوسطح متفاوت و با گفتمانی مختلف به نمایش درآورده است. او در پس زمینه آثارش همچون گذشته‌ با ایجاد فرم‌های دورانی به بازنمایی زن‌ها، مردها، اسب‌ها و منطقه سرسبز کوهستانی کردنشین اشاره دارد و نوعی تقدس‌گرایی از روحیه عارفانه و عاشقانه مردمان این دیار را از دریچه ذهنی و احساسی خود بازنمایی کرده است. اما در کنار همین فیگورها و منظره‌ها هنرمند با ارایه پرتره و حتی بازنمایی صرف از پرندگان که او سعی در نشان‌دادن الصاق آن به تابلوها با چسب برآمده است؛ نوعی جنبه یادمانی به آنها داده است. خلیلی‌فرد در این گفتمان دولایه آثار گویی تلاش دارد که به مخاطب القا کند که شاهد تقدیم اثر هنری خود به یاد و خاطرات خود است که امروز یا کمرنگ شده‌اند یا دیگر وجود ندارد. از سویی دیگر این گفتمان دولایه که در پس‌زمینه نگاه تجریدی هنرمند به اقلیم خود و در سطح بازنمایی یادمان ذهنی هنرمند است، سعی دارد مخاطب را درگیر پس زمینه‌های ذهنی خود کند تا او نیز مروری بر احساس نوستالژیک‌ و جنبه‌های احساس انسانی‌‌اش داشته باشد. آثار خلیلی‌فرد اگرچه در زمینه بیان‌گرایی توجه خاص و ویژه‌ای به گفتمان‌های هنر معاصر دارد و حتی در برخی از آثارش با قدرت تمام این گفتمان هنری را با مخاطب به اشتراک گذاشته است؛ اما در زمینه تکنیکی آثار تکیه بر بازسازی نقاشی ایرانی به‌ویژه تلفیق نگاه هنرمدرن و نقاشی ایرانی که براساس گفتمان‌های جنبش سقاخانه پدید آمد، دارد. خلیلی‌فرد همچون دیگر هنرمندان هم‌عصرش که پس از انقلاب ظهور کردند و تحت‌تاثیر آموزه‌های نسل اول مدرنیست‌های ایران قرار گرفتند، این تکنیک را در شیوه دورانی ضربه قلم‌ها، نبود پرسپکتیو، خلاصه‌کردن فیگور در سطح و... رعایت کرده است. با در کنار هم قراردادن جنبه تکنیکی آثار و گفتمان کانسبت هنری، احمد خلیلی‌فرد توانسته بیان هنری خود را فراتر از منطقه خود با تعداد وسیعی از انسان‌ها به اشتراک بگذارد و با مخاطبان وسیعی به گفت‌وگو نشیند. (گالری والی تا 11آذر میزبان این نمایشگاه برپاست. این گالری در میدان ونک، خیابان ونک، خیابان شهیدخدامی، پلاک72 قرار دارد).

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.