|

چرخشی که به استعفا رسید

سمیرا فرخ‌منش

هم انتصاب «چاک هاگل» در جایگاه وزیر دفاع بحث‌برانگیز بود و هم کناره‌گیری‌اش. سخنان متضاد و اظهارنظرهای متنوعی که درباره او گفته و شنیده می‌شد، در هردوزمان نشان‌دهنده شخصیت «خاص» و مواضع قابل توجه هاگل بود. زمانی که «باراک اوباما»، رییس‌جمهوری آمریکا، این بازمانده جنگ ویتنام را به‌عنوان جایگزین وزیر دفاع پیشین خود معرفی کرد، چهره‌های سیاسی آمریکا به همراهی رسانه‌های داخلی کشور و بین‌المللی، خبر از تغییری می‌دادند که پیش‌بینی‌کننده چرخش اساسی در مسیر سیاست خارجی آمریکا بود. از طرفی هاگل یک‌جمهوریخواه بود که در میان محفلی از «غیرخودی‌ها» سکان هدایت پنتاگون را در راستای سیاست‌های دموکرات‌ها در دست گرفته بود. از طرف دیگر، هاگل دارای ایده‌هایی بود که جمهوریخواهان به‌سختی او را یک همراه و هم‌حزبی می‌دانستند؛ تا جایی که رای جمهوریخواهان به او جزو کمترین آرای کنگره به کابینه اوباما بود. لابی اسراییل در کنگره نیز در ضلع دیگر این جریان قرار داشت و طبیعتا به واسطه نظرات مخالف هاگل با سیاست‌هایشان، میلی به انتصاب فردی نداشتند که به جای اصطلاح «لابی اسراییل» از «لابی یهود» استفاده می‌کند. اما سرانجام کشمکش‌ها پایان یافت و جمهوریخواهی که بیشترین حمایت را از رییس‌جمهور دموکرات داشت با هدف کاهش بودجه پنتاگون و اتخاذ سیاست‌های کارآمد در عراق و افغانستان، وزیر دفاع شد. اما چه شد که این چهره برجسته؛ مردی که به قول خودش جنگ را می‌شناخت و زخم‌های جنگ ویتنام را هنوز بر بدن داشت و با آمدنش نوید حمایت از دموکرات‌ها را به همراه آورد، به دلیل اختلافات سیاسی با اوباما از مقام خود استعفا داد؟ حال سوال اینجاست اگر با به روی‌کارآمدن هاگل چرخش مثبتی که در سیاست خارجی آمریکا انتظار داشتیم، محقق نشد و تا پایان دوره وزارتش در جایگاه خود باقی نماند؟ هنگام شنیدن خبر استعفای چاک هاگل آنچه در خروجی رسانه‌ها به‌عنوان علت این اقدام ذکر شد، «اختلاف عقیده او با اوباما بر سر سیاست‌های آمریکا در سوریه و شخص «بشار اسد» رییس‌جمهوری سوریه» بود. اما بی‌تردید این موضوع نیز دلایل قابل‌بررسی‌ای در پشت خود دارد که دونکته در میان آنها برجسته‌تر به‌نظر می‌رسد و می‌تواند دلیل عمده جدایی هاگل از کابینه اوباما باشد. نخستین علت در ارتباط مستقیم با اسراییل است. اوباما در دوران فعالیتش به‌نسبت رییس‌جمهوری پیشین روابط سردتر و مناسبات غیرصمیمانه‌تری با اسراییل داشت. در این میان هاگل هم مواضع ملایمی با اسراییل و سیاست‌های آنها اتخاذ نمی‌کرد. تا جایی که در بعضی موارد لب به انتقاد از رفتارهای دیپلماتیک آنها می‌گشود. سرپرستی چنین فردی در راس وزارت دفاع که یکی از گسترده‌ترین مراکز ارتباطی با اسراییل است، در کنار عدم‌همراهی اوباما، قطعا امر خوشایندی برای رهبران سیاسی اسراییل به حساب نمی‌آمد و با اجرای سیاست‌های هاگل در وزارت دفاع آمریکا، پیشبرد امور برای تل‌آویو دشوارتر شد. چون با توجه به اینکه هاگل با گزینه‌های نظامی مخالف بود و دیپلماسی را کارآمد‌ترین روش برای برخورد با سوریه، عراق یا حتی ایران می‌دانست، اسراییل در پیشبرد سیاست‌های کلان خود در آمریکا دچار مشکل می‌شد. همین امر به‌تنهایی می‌توانست عاملی برای فشار به اوباما باشد و کنگره‌ای که به‌تازگی جان تازه‌ای در مخالفت با تصمیمات رییس‌جمهوری گرفته بود. نکته بعدی موضوع کنگره است که از چهارم‌نوامبر آرایش نیروهای متفاوتی به خود می‌گیرد. پس اوباما به‌سرعت دریافت که با شرایط سختی مواجه است. اساسی‌ترین مشکل او نواختن ساز مخالف با تصمیماتش از سوی کنگره بود. کار به جایی کشید که پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، جمهوریخواهان به‌محض قدرت‌گرفتن، پیشاپیش اوباما را تهدید به مخالفت‌های خود با تصمیم‌گیری‌های آینده کردند. همچنین جمهوریخواهان کنگره هیچ‌گاه فراموش نکرده‌اند هاگل همان نماینده‌ای بود که در سال2006 با افزایش تعداد نیروهای زمینی آمریکا در عراق مخالفت کرده بود؛ تا جایی که لس‌آنجلس‌تایمز به او لقب «مرد ضدجنگ» داد. در حالی‌که همه جمهوریخواهان معتقد بودند آمریکا باید با شدت عمل بیشتری در عراق فعالیت کند. مدت‌ها بر سر نظرات هاگل در مجلس سنا جنجال‌های کلامی برپا می‌شد و نکته جالب ماجرا اینجا بود که بحث‌های هاگل بر سر مواضعش با جمهوریخواهان مجلس سنا بود و نه دموکرات‌ها. همین دلایل به‌تنهایی کافی است تا جمهوریخواهان نه‌تنها هاگل را همراه خود نبینند، بلکه او برای هم‌حزبی‌هایش مهره‌ای جداشده بود که می‌توانست مواضع آنان را در کابینه دموکرات اوباما به خطر بیندازد. پس در چنین شرایطی مناسب‌ترین اقدام کنارگذاشتن او از جایگاه خطیر ریاست پنتاگون بود؛ اقدامی که تا پیش از آن به‌دلیل ضعف حضور جمهوریخواهان در کنگره دشوار بود. اما امروز شرایط به‌گونه‌ای دیگر است؛ آنقدر متفاوت که وزیری که هنگام نشستن بر صندلی ریاست پنتاگون گفته بود: «من پیامد رنج و وحشت جنگ را دیده‌ام و امیدوارم اگر افتخار خدمت به عنوان وزیر دفاع را پیدا کنم، کسی باشم که بتواند واقعیات و نتایج جنگ را درک کند»، امروز، گله از رفتار ملایم اوباما می‌کند که چرا سیاست‌های قاطع و جدی‌تری را در سوریه اعمال نمی‌کند؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.