|

ریشه‌های اسیدپاشی

جعفر کوشا . جرم‌شناس و استاد دانشگاه

اسیدپاشی جرمی است که مرتکب، با انجام آن، قصد دارد نسبت به قربانی تعرضی انجام دهد. فرد اسیدپاش این امکان را دارد که طرف مقابل را به قتل برساند، اما چنین کاری را انجام نمی‌دهد زیرا خشونتی که او به کار می‌برد بسیار بیشتر از خشونت قتل است. مرتکب چنین جرمی درواقع تمایل دارد شاهد زجرکشیدن قربانی، نه‌فقط برای یک لحظه، بلکه تا پایان عمرش باشد. به بیان دیگر، چنین مجرمی قصد دارد به قربانی خود تفهمیم کند قدرت به‌قتل‌رساندن او را داشته اما نمی‌خواسته وی را حذف فیزیکی کند، بلکه مطلوب برایش زجرکشیدن و حذف‌شدن قربانی از جامعه بوده است. فرد اسید‌پاش قصد دارد آثار انتقام خود را برای همیشه روی فرد به نمایش بگذارد و به‌نوعی به دیگران بفهماند قربانی جرم، گناهکار بود و به همین دلیل مورد خشونت قرار گرفت. بنابراین صورت فرد را نشانه می‌گیرد تا او را برای همیشه منزوی ‌کند. جرم اسیدپاشی براساس انگیزه قابل تفکیک و در طول تاریخ با سه‌انگیزه اتفاق افتاده ‌است: 1- انگیزه‌ای که به‌دلیل مشاغل به وجود می‌آید و درواقع فرد به سبب شغل خود، قربانی می‌شود. اسیدپاشی به پزشک، قاضی، وکیل و... در این زمره است. به‌عنوان مثال حمله به یک قاضی، اولین مورد اسید‌پاشی در ایران بود که باعث تصویب قانونی در این خصوص در سال1337شد. 2- انگیزه‌هایی که به‌دلیل مسایل خانوادگی شکل می‌گیرد و فردی داخل خانواده به فردی دیگر از اعضای خانواده ضربه وارد می‌کند. اسیدپاشی زن روی شوهر یا برعکس نمونه آن است. 3- انگیزه‌هایی که مسایل عاطفی دلیل آن است. در این نوع جرم، فرد وقتی متوجه می‌شود رسیدن به شخص دلخواهش غیرممکن است، او را با اسید می‌سوزاند و به این شیوه انتقام می‌گیرد. فرد اسیدپاش در هر سه‌انگیزه، موقعیتی را که قربانی به‌واسطه آن باعث خشم او شده ‌است، هدف قرار می‌دهد و آن موقعیت را حذف می‌کند، به‌عنوان مثال زیبایی چهره دختری را از بین می‌برد یا روی پزشکی اسید می‌پاشد تا وی نتواند به شغلش ادامه دهد. در اسیدپاشی اخیر شاهد بودیم یک پزشک هدف اسیدپاشی قرار گرفته و متهمان نیز پزشک و دانشجو هستند. شاید تعجب‌آور باشد که چطور یک پزشک یا عضو هیات علمی دانشگاه می‌تواند طراح اسید‌پاشی باشد حال آنکه چنین چیزی اصلا شگفتی‌ساز نیست زیرا یک پزشک هم می‌تواند نفرت در حد جنون داشته‌ باشد. چنین کینه و نفرتی، خصوصیتی فردی است و نه شغلی بنابراین پزشک هم می‌تواند دچار مشکلات روحی و روانی باشد اما نکته اینجاست که چطور فردی تحصیلکرده نتوانسته خشم خود را کنترل کند و مانند اسیدپاشان دیگر قصد داشته قدرت تخریب خود را به رخ قربانی‌اش بکشد؟ برای کشف چرایی چنین امری باید توجه داشت موقعیت شغلی افراد نمی‌تواند مانعی در برابر ضعف‌های شخصیتشان باشد اما نکته مهم این است که باید بپذیریم عدم کنترل خشم، به‌دلیل وجود تبعیض، تربیت نامناسب و عدم آموزش درخصوص کنترل خشم به مرحله بسیار حساسی رسیده ‌است و اگر به آن به‌عنوان پدیده‌ای اورژانسی نگاه نشود؛ جو ناامنی ایجاد خواهد شد. باید قبول کنیم جرم‌هایی مانند اسیدپاشی زاییده خشم ‌است. اگر به حل این موضوع نپردازیم، محیط زندگی را مخصوصا برای زنان و کودکان ناامن کرده‌ایم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.