«جلال ستاری» و «همایون بهزادی» روایت کردند
مهاجرت از تهران برای گریز از سرطان
سعید برآبادی
سهسال آلودگی مدام هوا در شهرهای بزرگ و خصوصا تهران، تعدادی را در معرض سرطان قرار داد تا جایی که امروز حتی برخی پزشکان و متخصصان معتقدند موج تازه افزایش سرطان در پایتخت، حاصل آلایندههایی است که پیش از این، بیحساب به ریه ساکنان این شهر پردود رفته و حالا زمان مواجهه با عوارض آن است. خداحافظی جلال ستاری با تهران از میان چهرههای سرشناس، جلال ستاری، مترجم و اسطورهشناس، خانهاش را از دود و آلودگی خیابان امامخمینی(ره) تهران به مهر شهر کرج منتقل کرد: «متاسفانه دیگر تهران شهری برای زندگی نبود. مشکلات مالی و مشکلات آبوهوا بهحدی بود که تصمیم گرفتیم به مهرشهر کرج بیاییم.» بخشی از کتابخانه استاد هنوز در تهران باقی مانده، در همان خانه قدیمی و تنها بخش اندکی را با خود آوردهاند. در مهرشهر، اگرچه وضع بهتر از تهران است اما تخریب باغها و ویلاسازی و گسترش شهر به سمت جنوب غربی آن، در این یکی، دو سال وضع را دگرگون کرده. با این همه جلال ستاری در خانهای کوچک اما در هوایی تمیزتر به زندگی ادامه میدهد اما این فاصله با تهران باعث نشده که او ارتباطش را با پایتخت قطع کند. کتاب اسطوره تهران یکی از دستاوردهای مهم او در حوزه
اسطورهشناسی ادبیات با تکیه بر پایتخت است. میراثی که او اینگونه توصیفش میکند: «تهران قهرمان هیچ رمانی نیست و رماننویسها تنها از دریچه بایدها و نبایدهای اخلاق به پایتخت نگاه کردهاند. حتی بسیار نادر هستند نویسندگانی که تهران را توصیف کرده باشند و در برخی رمانها، از تهران فقط یک اسم میشنویم و بس، هیچ خبری از معایب و فایدههای این شهر نیست، تصویر درستی از وصف این شهر در رمانها نمیبینیم و شاید در رمانهای جدید بتوان آرزو داشت تهران همانطور که هست معرفی شود.» آنهایی هم که بهتازگی تهران را در بطن رمانهایشان به تصویر کشیدهاند یا سرسرکی یادی از آلودگی و هوای نگرانکننده آن داشتهاند یا این صفت، حلقه مهم داستانشان نبوده است. تهران شهری که در سهسال گذشته روزهای نگرانکنندهای را بهلحاظ آلودگیهای زیستمحیطی پشت سر گذاشته، امروز شاید وضع بهتری داشته باشد؛ رصد آمار سازمان محیطزیست نشان از بهبود هوای تهران دارد اما این بهاین معنی نیست که ماجرا به پایان رسیده باشد؛ اگرچه آلودگی کم شده اما تبعات سالها آلودگی آبوهوا، حالا بر دوش دولتمردان جدید است و البته آنها هم که تهران را ترک کردهاند، چندان از
تصمیمشان راضی نیستند. همایون بهزادی در پردیس سرطلایی فوتبال ایران، همایون بهزادی هم یکی دیگر از آن چهرهها بود که عطای ماندن در تهران را به لقایش بخشید و حالا روی تخت بیماری در یکخانه کوچک هفتادمتری در پردیس زندگی میکند. در میانه این گفتوگو، هر چنددقیقه یکبار از شدت سرفه نمیتواند مکالمه را ادامه دهد و وقتی که آرامتر میشود، میگوید: «دلایل زیادی موجب شد که بخواهم تهران را به مقصد شهر دیگری ترک کنم. یکی از دلایلم بهخاطر آلودگی هوا بود چون شرایط جسمی و بیماریام ایجاب میکند که در یک فضای پاک و سالم به سر ببرم، باقی دلایل هم شخصی بود که من را به خارج از تهران کشاند.» آن سالها آلودگی هوای تهران، قوزبالایقوز بود، مدام هشدار میدادند به سالمندان و کودکان که مراقب تردد خود باشند چون ممکن است بهمرور به سرطان دچار شوند. خب، من ریه بیماری داشتم و باید برای پیشگیری از بدترشدن حالم تهران را ترک میکردم. حالا شنیدهام که وضع بهتر شده، خصوصا در ورزشگاه آزادی که سلامت هوایش برای فوتبالیستها خیلی مهم است.» مهاجرت اجباری او به پردیس اما مشکلاتی را هم به همراه داشته: «آن روزها اینقدر به سالمندان و
بازنشستههای تهران میگفتند باید این شهر را ترک کنند، خب من این کار را کردهام اما واقعا سخت است! یک سالمند، یک بازنشسته بیش از هرچیزی به مراقبتهای پزشکی نیاز دارد، کجا به اندازه خود تهران چنین مراکز مجهزی دارد؟» این تنها نیست، رفتن او از تهران شاید الگوی خوبی برای دیگر پیشکسوتان ورزش نباشد: «شاید رفتن از تهران، احتمال بیماری را کاهش بدهد، اما به هرحال مشکلات دیگری به وجود میآورد که یکیازآن مساله رفتوآمد است.» تهران این روزها با نگرانی مردمش از سرطان دستوپنجهنرم میکند و این شاید بهانهای باشد برای آنها که آخرین نخهای اتصال قلب شان به این شهر در حال گسستن است. با این حساب شاید از فردای مرگ پاشایی، مجید بهرامی و غلامحسین مظلومی خیلیها تصمیمشان را گرفته باشند که برای دفع سرطان، از تهران خداحافظی کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.