گزارش میدانی «شرق»
یک روز با اهداکنندگان سلولهای بنیادی
اینروزها همه از سرطان میگویند. فرقی ندارد چهکسی، چه دوستان و همکارانمان در شبکههای اجتماعی، چه آنانی که در حوزه بهداشت و سلامت کار میکنند. هرروز خبر فوت هنرمند یا فرد مشهوری با سرطان مطرح میشود و من فکر میکنم چقدر آدم غیرمشهور که در سکوت و با سرطان به دیدار مرگ میروند. شایعهها و خبرها زیاد است. خبرها از افزایش سرطان در چندسال اخیر حکایت میکند. میگویند یکسوم دلایل ابتلا به سرطان بهدلیل خوراکیهاست، میگویند قرار است اداره درمان سرطان در دفتر مدیریت بیمارستانی و تعالی خدمات بالینی معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تشکیل شود. با این حال مسوولان معتقدند در ایران شیوع سرطان بهازای هر صدهزارنفر، 134نفر است؛ در حالی که متوسط کشوری در دنیا 188نفر بهازای هر صدهزار نفر است. هزینه درمان سرطان سنگین است و خیریههای متعددی برای درمان افراد مبتلا به سرطان شکل گرفتهاند. پزشکی که اتفاقا فیلمنامهنویس است، نوشته است: «هنرمندان در معرض آسیب بیشتری هستند و هنرمندان سینما از این حیث بیشتر، از سرو چای و غذا در ظروف یکبارمصرف نایلونی و غذاهای صحنه که پرکالری و بی کیفیتند که بگذریم، مشکل دیگر
شبکاریهای دوران فیلمبرداری است. اساسا بدن انسان روز زیست است و متاسفانه هنرمندان حتی وقتی مشغول کار هم نباشند، شبزیستند و این یعنی اختلال در کار و ترشح غده پینهآل که در کف مغز قرار دارد. اختلال در ترشحات این غده که به بیداربودن شبانه زیر نور مصنوعی انواع و اقسام چراغها بهشدت حساس است، باعث افزایش بروز سرطان بهخصوص سرطان روده میشود.» با همه این اتفاقات انتظار این بود که هنرمندان و چهرههای شاخص پا به میدان بگذارند و کمپینی علیه سرطان راه بیفتد و ادامه پیدا کند. میگویند تاکنون رضا کیانیان اعلام آمادگی کرده است، اما قبل از هرکاری شاید یکی از سادهترین راهها در انجام اقدام عملی غیر از اشک، گریه و دلسوزی، عضویت در بانک اهدای سلولهای بنیادی است. حبیب رضایی برای این کار اعلام آمادگی کرد و روز پنجشنبه هفته قبل روی صندلی بانک اهدای سلولهای بنیادی نشست و خون اهدا کرد. تعداد اعضا بیشتر شده است مسوول دریافت خون نه بهصورت رسمی بلکه با هدف آگاهکردن یک عضو بانک نکتههایی را میگوید: «از وقتی که ماجرا بین مردم مطرح شده است، تعداد کسانی که میخواهند عضو شوند بیشتر شده است. مردم میآیند و عضو میشوند.» او
درباره اینکه بعد از خونگرفتن چهکار میکنند، گفت: «ما در ایران با گرفتن خون، نقشه ژنتیک را تهیه میکنیم. هرچند ما گاهی هم مشکل کمبود کیت داریم. خونهای گرفتهشده ذخیره میشود و پس از آمدن کیتها دوباره کار آغاز میشود. این کیتها هم گهگاه توسط خیرین خریداری میشوند.» او تاکید میکند: «کیتها در مدتزمان حدود دوهفته بررسی میشود و در بانک اطلاعات قرار میگیرد.» مسوول بانک توضیح میدهد:« این بانک برای بیماران ماژور تا شدیدترین سرطانهای خون و مغز استخوان مورد استفاده قرار میگیرد.» او درباره نحوه قراردادن اطلاعات در اختیار بیمار میگوید: «پس از اینکه کمیسیون شامل ششپزشک تشکیل شد، ما بلافاصله جستوجو و برقراری ارتباط برای دریافت سلولها را آغاز میکنیم. اما اینکه چه زمانی بیمار یا خانوادهاش برای ما جواب کمیسیون را بیاورد این دیگر دست خودشان است. هرچه سریعتر اتفاق بیفتد ما این کار را سریعتر آغاز میکنیم. البته هرچه اهداکننده هم در دسترستر باشد سریعتر این کار انجام میشود.» فرد نیازمند روزهای سختی را در این مدت پشتسر میگذارد و 15روز پس از قراردادن سلولهای سالم بر سلولهای او، جواب مثبت یا منفی آن
معلوم میشود. حبیب رضایی و دیگران دستههای چندنفری از پلهها پایین میآمدند و داخل میرفتند. هرکس به طریقی مطلع شده و آمده بود. عدهای از طریق فراخوان حبیب رضایی، عدهای در گروههای وایبری دوستانه با هم قرار گذاشته بودند، عدهای عضو گروههای دوستانه سایت تیوال بودند و عدهای هم بیخبر از فراخوان مدتها بود دلشان میخواست بیایند و بالاخره پنجشنبه آمده بودند. دو،سهتا از دانشجویان پرستاری یا پزشکی بیمارستان شریعتی هم آمده بودند. در همین مدت کوتاه 45دقیقهای حدود 45،50نفر آمده بودند. نگهبان به حبیب رضایی گفته بود: نمیشود ماشین را داخل ببرید از صبح پارکینگ پر شده است، چه خبر است مگر؟ حبیب رضایی تقریبا نیمساعتی از هشت گذشته، فرمدردست آمد. دوروز قبل آمده و مجموعه اطلاعات مربوطه را گرفته بود؛ هم جایی که عوض شده و هم کاری که باید انجام شود و هم اینکه چهکار باید کرد. یک جورهایی احساس وظیفه میکند که کار را برای مراحل بعدی هم ادامه دهد. گزهای سپاس دم در ورودی که نشستهام، مرد و زنی همراه یک نایلون بزرگ گز از پلهها پایین میآیند. دوتا گز را جدا میکنند و داخل میروند. وقتی برمیگردند به سراغشان میروم.
میگویند برای دخترشان یکاهداکننده را پیدا کردهاند. قرار است از «آمریکا» به دستمان برسد و توضیح میدهد: «ما در بیمارستان طالقانی شیمیدرمانی میکردیم. کشورهای مختلف را برای پیداکردن سلول گشتهاند. اولین کشور آلمان است که بینتیجه است. همینطور بهترتیب به سراغ کشورهای دیگر رفتهاند. کشورها را بهترتیب جستوجو کردهاند تا سرانجام پیدا شده است. حالا منتظریم که کارها انجام شود و به دستمان برسد.»میپرسم از آمریکا به ایران چطور آورده میشود: «آن طرف یک شرکت آلمانی مسوولیت را برعهده دارد و خب کارها را مرتب و منظم انجام دادهاند. این طرف هم از آلمان دریافت میکنند و قرار است بلافاصله پس از رسیدن، عمل انجام شود.» نداشتن کیت برای آزمایش و علاقه به همکاری با ایران یکی دیگر از خانوادههایی که اینروزها درگیر دریافت سلولهای بنیادی است، تجربهای دیگر در این زمینه دارد؛ خواهر دبیری با 30سال سابقه که دانشآموزانش بسیار او را دوست دارند. آنها بیش از یکسال است که درگیر ماجرای سرطان هستند. او به «شرق» میگوید: «مسوول بانک خون دکتر حمیدیه، نماینده بانک جهانی در ایران است. او به ما میگوید هزارداوطلب برای اهدای سلول
داریم اما پول آزمایش را نداریم. از سوی دیگر بانک ایران براساس قوانین بانک جهانی اجازه ندارد برای گرفتن آزمایش HLA از دفتر بیمه داوطلبان استفاده کند در نتیجه دولت باید بودجه بسیاری در اختیار بانک بگذارد تا بتواند از داوطلبان آزمایش بگیرد. ما برای گرفتن آزمایش به آزمایشگاه خصوصی رفتیم که رایگان است و با استفاده از امکان دولتی کیت تهیه میکند.» این خواهر بیش از 10ماه است که شیمیدرمانی میشود. طی این روند 20درصد شانس نجات داشت، اما اکنون که بیماریاش عود کرده شانسش نزدیک به صفر است. اگر بتوانند بیماری را خاموش کنند، شاید بشود کاری کرد. باید فورا پیوند شود تا زنده بماند. او درباره تلاشهایی که طی یکسال گذشته برای دریافت سلولهای بنیادی انجام دادهاند، میگوید: «در این مدت ما دنبال اهداکننده بودهایم، سلولهای هیچکدام از نزدیکان به او نمیخورد و در بانک پیوند مغز استخوان بیمارستان شریعتی هیچ فرد ایرانی هم پیدا نشد. در بانک جهانی دنبال اهداکننده گشتیم، اما متاسفانه در آنجا با 24میلیونعضو کسی را پیدا نکردیم، البته فقط یک آلمانی بود که پس از چهارماه معطلکردن ما انصراف داد.» یکی دیگر از مسایل در اینباره،
مساله مالی است: «هزینه دریافت مغز استخوان از بانک جهانی حدود صدمیلیونتومان است که از سوی دولت هم به بیماران کمکی نمیشود.» اینکه هرکس بتواند با شرایط یا وام یا قرض این مبلغ را تهیه کند از مراحل بعدی این مسیر است. نمیخواهیم مسایل را خیلی منفی ببینیم اما متاسفانه به دلایلی نانوشته عدهای هستند که چندان علاقهای به ارتباط با ایران ندارند. فردی دیگر از دریافتکنندگان میگوید: «هماکنون کسی در برزیل است که به ایران جواب نمیدهد و ما از طریق دوستانمان در آلمان از طریق بانک آلمان اقدام کردهایم که شاید به نتیجه برسیم.» این هم یک نمونه ازDNA typing HLA-A1=30 HLA-A2=30 HLA-B1=35 HLA-B2=35 HLA-C1=04 HLA-C2=04 DRB1-1=07 DRB1-2=07 DQB1-1=03 DQB1-2=03 که بخشی از آن با آزمایش HLA در ایران و بخشی در آلمان با فرستادن خون به آلمان مشخص شده است. کاش دولت همراهی بیشتری کند نه خبری از شعار است، نه خبری از فراموشی. شاید با این جزییات ساده علاقهمندی به شرکت در این مسیر را ادامه دهد و راههای دیگری را نیز برای این همکاری پیشنهاد کند. هروقت قرار شده مردم بیایند آمدهاند و بیمنت آمدهاند. بهنظر میآید مردم با آگاهی نسبت به
این اتفاق و نیازی که مردم کشورشان دارند، گامهای ابتدایی را برداشتهاند. اکنون نوبت دولت است و دستگاههای ذیربط که بتوانند اقدام کنند و مسایل و مشکلات؛ از خرید کیت تا ارتباط بهتر با دیگر کشورها را حل کند. ------------------------------------ خیلی دیره؛ همسرمو از دست دادم وقتی روزنامه «شرق» فراخوان حبیب رضایی را منتشر کرد، مجموعهای از پیامکها از طرف مردم به شماره همراه حبیب رضایی ارسال شد؛ پیامهایی با مضمون سپاس، دریغ و افسوس و چندتایی هم به نشانه بیاعتمادی. برخی از این پیامکها بدون تغییر عبارتند از: -آقایرضایی ممنون من خیلیوقت بود نمیدونستم کجا باید برم برای این کار حتما باید بیایم تهران؟ ما خانوادهمون همه کرمان هستیم -من دوتا پسرم درگیر این مرضن و هرچی به فامیلها و دوستا میگفتم کسی جرات نمیکرد، ممنون که به آدمها اطلاع دادین چیزه سختی نیست (کرمانشاه) آقاحبیب دیره من همسرمو از دست دادم داداش داری شو میدی چرا خون میریزی آقا واحد سیار ندارین؟ چه خوب یکتکونی خوردن این هنرمندا همهاش در حال فحشوفحشدادن هستند امروز با ١٠نفر میریم حتما واقعا ممنون خودت هم هستی؟ آقا میخوای
شورای شهر کاندید بشی! حبیبخان خیلی مردی من روزنامه «شرق»رو خوندم تعجب کردم، باورم نمیشه که یکی بالاخره کاری کرد من بندرعباس هستم اینجا کجا برم؟ ما رفتیم صبح انجام دادیم حال خوشی دارد ممنون کاش به مجید بهرامی هم کمک میکردی امیدوارم موج تبلیغاتی نباشد و جدا خودت هم بری ادامه بدی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.